Norvegii

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Norvegijan Kunigahuz
Kongeriket Norge (bukmol)
Kongeriket Noreg (nünošk)
 Flag
Flag of Norway.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Norway.svg
Pälidn Oslo
Eläjiden lugu (2013) 5,063,709[1] ristitud
Pind 385,186[2] km²
Norvegijan KunigahuzKongeriket Norge (bukmol)Kongeriket Noreg (nünošk)
Kel' norvegijan (bukmol da nünošk)
Valdkundan pämez' Haral'd V
Päministr Erna Solberg
Religii hristanuskond
Valüt norvegijan kron (NOK)
Internet-domen .no
Telefonkod +47
Aigvö tal'vel UTC+1,
kezal UTC+2

Norvegii (bukmol: Norge, nünošk: Noreg), oficialižikš Norvegijan Kunigahuz (bukmol: Kongeriket Norge, nünošk: Kongeriket Noreg) om valdkund Pohjoiževropas. Pälidn — Oslo, se-žo om kaikiš suremb Norvegijan lidn.

Istorii[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Neröi-fjord

Vl 1905 kezakun 7. päivän ripmatomuz Ročinmaspäi oli tedištoittud.

Jäl'gmäine Konstitucii ottud vl 1814 möhembaižiden vajehtusidenke.

Geografijan andmused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Norvegijan topografine kart.

Norvegii om röunoiš[3] Suomenmanke (röunan piduz — 727 km) da Venämanke (196 km) pohjoižpäivnouzmas, Ročinmanke päivnouzmas (1619 km). Ühthine röunoiden piduz — 2542 km. Sen suvipäivlaskmaižed randad lainištab Pohjoižmeri, päivlaskmaižed randad — Norvegine meri, a pohjoižpäivnouzmaižed randad — Barencan meri. Ühthine randanpird om 25 148 km[4], läheližiden sariden randanpird om 58 133 km. Sen ližaks, Norvegii ohjastab Jan Majen- da Kondjan-saril, Špicbergen-sarištol Jävaldmeres, Buve-sarel Atlantižen valdmeren suves.

Norvegii om mägekaz valdkund (man keskkorktuz om 490 m meren pindan päl). Sen harakterine pird om fjordiden olend olmas, nene merikarad lähttas territorijan edahaks. Läz 50 tuhad sared sijadase Norvegijas. Kaikiš korktemb čokkoim om Gallhöpiggen-mägi (2469 m).

Evrop-kontinentan kaikiš pohjoižemb čokkoim sijadase Norvegijas, 71,2° pohjoižlevedust, se om Nordkin-nem'.

Politine sistem[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Norvegijan parlamentan pert' Oslos.

Norvegii om unitarine valdkund. Se otab konstitucižen monarhijan da parlamentižen demokratijan principid aluseks. Valdkundan da radonoigendajan tobmuden pämez' om kunigaz (vspäi 1991 Haral'd V).

Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament — Storting, kogoneb 169 deputatad. Heid rahvaz valičeb kerdan 4 vodes. Sajan enamba änid valičendoiden jäl'ghe partijan lider tuleb päministraks, ohjastusen pämeheks (vspäi 2013 Erna Solberg).

Ülembaine käskuzkundaline tobmuz om Norvegijan Ülembaine Käskuzkund (norv. Norges Høyesterett) 20 sudijoišpäi.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

   Kacu kirjutuz: Norvegijan administrativiž-territorialine jagand.

Norvegii alajagase 19 fül'kehe (gubernijaha) (norv. fylke), a ned — 430 kommunihe (norv. kommune).

Eläjad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Norvegijas elädas norvegijalaižed.

Ristitišton 78% oma lidnalaižed. Norvegine lidnanvuitte taho om žilo enamba 200 ristitud ristitištonke da lähemba 50 m toine toižespäi pertidenke.

Norvegijan järed lidnad (enamba 100 tuh. rist., 2012[5]): Oslo, Bergen, Tronheim, Stavanger, Frederikstad da Drammen.

Ižanduz[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Norvegii om Pohjoiževropan kaikiš järedamb valdkund kivivoin da londuseližen gazan sal'hen mödhe. Neniš sarakoiš sättas läz pol't man ühthišt südäiproduktad. Tehtas äi energijad gidroelektrostancijoiš, ka sišpäi om voimuz vedamha äi kivivoid röunoiden irdpolihe.

Homaičendad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

  1. Ristitišt, igän mödhe, vn. 2013 vilukun 1. päivän. — Statistisk sentralbyrå (Statistine keskuzbüro) (ssb.no). (angl.)
  2. Statistical Yearbook of Norway 2012, Table 19: Total area, distribution of area and length of coastline, by county. — Statistics Norway (ssb.no). (angl.)
  3. Norvegijan röunad. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  4. Statistical Yearbook of Norway 2011.
  5. Norvegijan kommuniden da lidnoiden ristitišt (2012-01-01). — Ssb.no. (norv.)

Irdkosketused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]


Evropan valdkundad
Evropan valdkundad
Alamad | Albanii | Andorr | Armenii1 | Azerbaidžan1 | Avstrii | Bel'gii | Bolgarii | Bosnii da Gercegovin | Čehanma | Danii | Estinma | Francii | Grekanma | Gruzii1 | Horvatii | Irlandii | Islandii | Ispanii | Italii | Kazahstan1 | Kipr1 | Latvii | Litvanma | Lihtenštein | Lüksemburg | Mad'jaranma | Makedonii | Mal't | Moldov | Monako | Mustmägi | Norvegii | Pol'šanma | Portugalii | Ročinma | Romanii | San Marino | Saksanma | Serbii | Slovakii | Slovenii | Suomenma | Sur' Britanii | Šveicarii | Turkanma1 | Ukrain | Vatikan | Vaugedvenäma | Venäma1

1 Om Azijas mugažo.