Tammut

Tammut
Ujelii tammut (Ajuga reptans) Vašingtonan sadus, AÜV
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta) Klass: Kaksidülehtesižed (Dicotyledones) Kund: Lamiales Sugukund: Lamiaceae Heim: Tammut
Latinankel'ne nimi
Ájuga L., 1753
Sistematik Vikierikoiš Kuvad Vikiaitas ITIS 32451 NCBI 38595

Tammut (latin.: Ajuga) om üks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim Lamiaceae-sugukundaspäi. Kogoneb läz seičemekümnes erikospäi.

Leviganduz

Erikoiden enambuz kazvab Evropas i Azijas, mugažo seičeme erikod om Afrikas (niiden kesken nell' Madagaskar-sarel) i kaks' erikod Avstralijan suvipäivnouzmas. Severz'-se erikoid oma naturalizuidud Amerikas.

Kazmusen nägu vajehtub mahusen i klimatan mödhe. Kuivudenvastaine heim.

Ümbrikirjutand

Täuz'kaznu tammut oleskeleb viden..vižkümnen santimetran kortte, om erikoid ujelijoidenke i seižujidenke seikhidenke. Lehtesed kazdas paroil, jurenno ned oma järedamb mi ülähän. Lehtesed jurenno oma pit'kanke vardenke, labasižed, piikoikahad, jädas tal'veks. Lehtesid seikhel ei ole äi, niiden varz' om lühüd, ned oma ellipsan vai vastkarin südäikeranvuiččed formal, piikoikahad mugažo. Kandaižlehted oma korktemb niid.

Ruskedsinižed pened kellonvuiččed änikod kazdas renghil, viž piid om änikon mall'as. Änikoiden muju voib olda pakuine, vauged, ruza, sivivauvaz i purpurine mugažo. Änikuz om tähk, voib augotadas ani maspäi, kazvab seikhen päl. Änikon vencut kuivab i jäb plodunno änikoičendan jäl'ghe.

Kävutand

Keskaigan ištutadihe Evropas pertiden katusil kaičemha niid samaldust vaste. Kul'tiviruidas ujelijad, ženevalašt i piramidanvuittušt tammut saduiš dekorativižeks kazmuseks, sädihe äi kirjavid sortuid.

Ottas turkestanižen tammuden unotest, pekstud lehtesid i südäivet tonizirujaks zelläks.

Valitud erikod

• Ajuga arabica — Arabijan tammut
• Ajuga australis — Avstraline tammut
• Ajuga genevensis — Ženevalaine (Karvakaz) tammut
• Ajuga japonica — Japonine tammut
• Ajuga novoguineensis — Uden Gvinejan tammut
• Ajuga orientalis — Keskmeren tammut
• Ajuga pyramidalis — Piramidanvuitte tammut, heimon tipine erik
• Ajuga reptans — Ujelii (Järgeline) tammut
• Ajuga turkestanica — Turkestanine tammut