Svökl (heim)

Svökl
Järgeline svökl (Beta vulgaris) om heimon tipine erik
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta) Klass: Kaksidülehtesižed (Dicotyledones) Kund: Uniheinänikoižed (Caryophyllales) Sugukund: Amarantižed (Amaranthaceae) Heim: Svökl
Latinankel'ne nimi
Béta L., 1753
Sistematik Vikierikoiš Kuvad Vikiaitas ITIS 20680 NCBI 3554

Svökl (latin.: Beta) om üks'voččiden, kaks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Kogoneb kümnes erikospäi. Mülütadas Amarantižed-sugukundha. Maižanduseline svökl om järgeližen svöklan alaerikoikš.

Leviganduz

Mecerikod oma kaičenus Evropas, Afrikan pohjoižes, Azijan suvipäivlaskmas.

Kul'turine kazmuz libub Edahaižen Päivnouzman i Indijan mecerikoišpäi, ottihe lehtesid sömäks amussai. 20. voz'sadaspäi ottud kul'turha kaik svöklan erikod oma kaikil kontinentil päiči Antarktidas.

Svökl mainitaškanzihe Keskmeren maiš i Vavilonas, kävutihe jurid vaiše zelläks. Amuižed grekalaižed arvostiba svöklad i toihe sidä Apollon-jumalale andaks. Teofrastan mödhe, ezmäižed jur'plodud oliba tetabad 4. voz'sadal EME. Järgeližen svöklan kul'turižed jur'plodud sünduiba meiden eran augotišel. Tetihe niiš Venäs avaros 10.-11. voz'sadal, kazmuz leviganzi Evropan päivlaskmas i pohjoižes 13.-14. voz'sadal. Svöklan sötmižtoižend om sätud Saksanman territorijal 16. voz'sadas, sahartoižend — sigä-žo 19. voz'sadan augotišele.

Ümbrikirjutand

Lehtesed čereduišoiš. Ned oma munanvuiččed formal, pit'kahkod i kogonaižed, siledad vai kattud lühüdal karval.

Änikod oma koumen..kuden millimetran surtte, molemban sugun. Niiden kandaižlehted oma henod, vai ei ole ani. Om viž pölükäd. Kandoine mülütab kaht..vit kärzut. Änikoiden plodud oma kuivad kovanke korenke vai lihavad vähäižel, kazdas ühthe lähižiden änikoiden ploduidenke paksus i sätas ühthišt äisemnikast strukturad.

Kävutand

Ottas kävutamižhe läz kaikiden erikoiden lehtesid i jur'ploduid — ristituile sömäks, živatištole sötmižkazmuseks, mugažo torhudeks tegimištos. Saharsvökl om saharan kahtenz' purde mail'mas saharrogon jäl'ghe.

Jur'plod mülütab kalijad, antioksidantoid, foliimuiktust. Alendab veren painut, rahvahaline medicin spravitab umbaidusid svöklan abul.

Erikod

• Beta corolliflora — Vencutänikoine svökl
• Beta ×intermedia
• Beta lomatogona
• Beta macrocarpa
• Beta macrorhiza
• Beta nana — Liliputal'ne svökl
• Beta palonga
• Beta patula
• Beta trigyna
• Beta vulgaris — Järgeline svökl, heimon tipine erik

Homaičendad

Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.