Limon

Limon
Täuz'kaznuden limonanpun ühthine nägu
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta) Klass: Kaksidülehtesižed (Dicotyledones) Kund: Sapindusänikoižed (Sapindales) Sugukund: Rutaižed (Rutaceae) Heim: Citrus (Citrus) Erik: Limon
Latinankel'ne nimi
Cítrus límon (L.) Osbeck, 1765
Sistematik Vikierikoiš Kuvad Vikiaitas ITIS 28885 NCBI 2708

Limon (latin.: Citrus ×limon, levitadud sinonim om Citrus limon) om pu, penzaz vai honuzkazmuz, i sen plod (gesperidii). Erik mülüb Rutaižed-sugukundan Citrus-heimho.

Leviganduz

Kazmuz libub Indijan i Kitain rajonišpäi, mugažo Tünen valdmeren sarišpäi. Mainitaškanzihe Indijan kul'turkazmuseks 12. voz'sadaspäi, konz arabialaižed toiba kazmust Keskuzpäivnouzman i Pohjoižafrikan maihe, Ispanijha i Italijha. Kazvatadas subtropižes vös.

Sortud oma äiluguižed, sidä kesken om honuzkazmusid. Vozne satuz oli 14 mln tonnoid vl 2011. Päkazvatajad (enamba 1 mln tonnoid) oma Meksik (mail'man satusen 16 %), Indii (16 %), Kitai (10 %), Argentin (9 %) i Brazilii (8 %).

Ümbrikirjutand

Limon om igähižvihand plodpu, ei ole sur', vidhe..kahesha metrhasai kortte. Kron om leved vai piramidanvuitte. Voib löuta puid 45 vot igänke.

Kor' om hahkan polhe, čirotud amuižil oksil i vihand vai ruskedsinine da siled noril oksil, ogakaz tobjimalaz. Lehtesed oma lihavad, sonekahad da hajukahad, nügud molembiš agjoiš, lanktas eriži vardespäi. Ned oma vihandad loštajad ülähänpäi, vihervauvhad šagukahad alahas, 10..15 santimetrhasai pitte i vidhe..kahesha santimetrhasai levette, voib nähta efirvoin čokkoimid vauktuses. Varz' om lühüd, 1..1,8 sm pitte. Lehtesen igä om koume vot päpaloin.

Änikod oma üks'jäižed vai kazdas paroil, kaimolurbišpäi, kaks'..koume santimetrad surtte, vencut om vižpalaine. Äniklehtesed oma vauvhad vai kreman, ruskedvauvhan mujun, hajudas henošti. Kazmuz änikoičeb kevädel, plodud küpsnedas sügüzel.

Plod om munanvuitte vai ellipsanvuitte pakuižvauvaz gesperidii, molembad agjad oma nügud, kuhmudenke päl. Sen keskmäižed suruded om kuz'..uhesa santimetrad pitte, nell'hä..kudhe santimetrha diametral. Kor' erigoičese pahoin, siš om äi havadoižid efirvoinke. Plodun südäin om vihandpakuine da muiged, mülütab endokarpan kahesa..kümne palad. Semned oma munanvuiččed, pakuižvihandad vai vauktad, vihandokahad leiktuses, üks'jäiženke idünke.

Kazvatand

Äikerdoitas juritandal limonan da toižiden citrusiden oksha. Limon kazvab da änikoičeb vodes läbi tropižes vös, pord šingoteseta oleleb pohjoižemb. Limon om kaikiš vilunvastaižemb i pil'vesenvastaižemb citrusiden keskes, no ei tirpi pakaižid ani (koleb −5..−9 C° lämudel). Vezad i oksad kazdas +10 C° keskmäižel lämudel da sen enamba, optimaline lämuz — +17..+18 C° mahusen +20..+22 C° lämudenke, plodud küpsnedas +21..+22 C° lämudel. Limon ei navedi räkäd, mugažo muiktoid, muglid i sodunuzid mahusid. Küzub valatandad eskai nepsoiš alangištoiš nell'..viž kerdad vegetacijas, kuiviš tahondoiš — 32 kerdhasai vodes. Luja heretuz om velgusine.

Galerei

• 
  Limonan ištutezbarb
• 
  Änikod
• 
  Kirjavlehtesine ruskedvauvaz limon
• 
  Küpsad plodud
• 
  Kogonaine plod i sen leiktuz
• 
  Limonan efirvoi

Homaičendad

Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.