El'brus

El'brus (ven.: Эльбру́с, kab. da čerk.: Ӏуащхьэмахуэ, kar. da balk.: Минги-Тау) om Venälaižen Federacijan i Evropan kaikiš korktemb mägenpä (5642 m ü.m.t.), ku vedada röunad Evropan i Azijan keskes Kavkazan pämägisel'gadme vai suvemb (toižil statjoil al'pine Monblan-mägi lugese Evropan kaikiš korktembaks mägenpäks).

Mägi sijadase Venäman kahtes regionas: Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkundan suvipäivnouzmaiženno röunanno. Se om aktivižeks stratovulkanaks vižtoštkümne kilometrad diametral, jäl'gmäine lavanheitand tegihe 900 vot tagaz. Kaks' mägenpäd oma Päivlaskmaine (5642 m) i Päivnouzmaine (5621 m), ned seištas pol'tošt kilometrad keskustal toine toižespäi. El'brusan 23 jäžomad 134 nellikkilometrad ühthiženke pindanke anttas vet Pohjoižkavkazan surembihe jogihe: Kuban', Malk, Baksan. Mägi sen rajonanke om populärine lebaidajiden, sportnikoiden, turistoiden da al'pinistoiden keskes šingotadud infrastrukturan tagut.

Etimologii

Ühten versijan mödhe Elbrus-sana libub amuižiranan kelen El'burz vai Al'burz-sanaspäi «korged mägi» vai «mägi-lidnuz». Nece nimituz koskub Iranan Al'borz-mägisel'gha, se todištab kul'turan i kelen kosketusid eläbiden regioniden keskes. Om ani voimusine, miše amuižed iranilaižed näguiba Kavkazan mägiden surut da sambumatomut, ka sirdiba niihe nimen, kudamb om jo tutab heile kodimal. Burz-tüvi om sidodud amuižpersijan koivu- vai barz-sanoihe mugažo, ned znamoitas «mägi».

Vähemb levitadud versii om mugažo, se ozutab nimitusen indoevropižid jurid. Sen gipotezan mödhe al'b-tüvi (indoevropižes al'bho-sanaspäi «vauged») johtutab igähišt lunt da jäžomid, kudambad kattas El'brusan päd. Erased-se tedomehed vedadas parallelid Al'p-nimitusenke-ki. No nece versii ei ole kävutandas Elbrus-sanan kaiken strukturan mödhe täuzin, ka ei ole enamba tuged.

Om gipotezoid Kavkazan keliden valatoituses mägiden nimitushe, sen paloin türkižiden keliden. No ned versijad ei olgoi vahvištadud lingvistižil todištusil i lugetas niiden naceinut penembaks. Ičeze nimed oma El'brusan täht Kavkazan rahvahišpäi rippuden, no niiden sido nügüdläiženke nimenke ei ole kaiken sel'ged. Ozutesikš, adigan (čerkesan) kelel mägen nimi om Ošhamaho, mi kändase «Osan mägi» vai «Korged mägi», mugažo om ezimeletust sidos El'buz-nimitushe, no nece versii tarbhaičeb ližatedoid.

El'brus Vikiaitas

Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.