Rebane Al'fons
| Rebane Al'fons | |
| | |
| radmižen toižend: | |
|---|---|
| sündundan dat: |
24. kezaku 1908 |
| sündundan sijaduz: | |
| valdkund: |
|
| kolendan dat: |
8. keväz'ku 1976[1] (67 vot) |
| kolendan sijaduz: | |
| | |
Al'fons Vil'helm Robert Rebane (24. kezaku 1908, Valk, Lifländijan gubernii, Venän imperii — 8. keväz'ku 1976, Augsburg, Päivlaskmaine Saksanma) — estijalaine da saksalaine sodavägeden šingotai, SS štandartenfürer. Hän oli üks' ühesaspäi verazmalaižed, kudambad oma pästtud nacistižen Saksanman kaikiš korktemban ordenanke — Ritarin ristanke duban lehtesidenke.
Biografii
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Hän om sündnu 11. (24.) kezaku 1908 Valkas (nügüd' Valg, Estinma) Robert Adol'f Rebanen da hänen ezmäižen ak Helen Agnes Marija Redelin kanzha. Metrižes kirjuteses kanzannimi om kirjutadud kut «Rebbane»[2]. Al'fonsan tat radoi fortepiano'iden fabrikas, möhemba, konz kanz sirdi vodel 1920 Narvha — raudtel. Ezmäižen akon surman jäl'ghe hän läksi mehele hänen sizarele, akos sündui Al'fonsan sizar' Astrid.
Al'fons kävi školad sündundlidnas, openui latvijan da saksan keled. Openduz jätksihe sizarenke Narvän Venäkel'žes gimnazijas, kus openui venäkel't da kohtai ičeze tulijad akad Agnija Saharovad (1907–1980).
Vodel 1929 hän lopendi Ülembaiž sodakoulad Tallidnas, radoi ezmäižes polkas soinstrumentoiden, Läänen Kaitseliit-joukun, avtoinstrumentoiden polkas. Vilukus 1933 sai leitenantan arvod[3].
Heinkus 1940 sädadihe Estinman Nevondkundališt Socialistišt Tazovaldkundad, i Estinman tazovaldkundan sodaväged oliba udesnimitadud Estinman Rahvahan armijaks. 1. eloku 1940 Rebane oli pandud keradan pämeheks kebnoiden tankiden Tallidnan avtoinstrumentpolkas Estinman Rahvahan armijas. Sül't'kus 1940 Rahvahan armii Estinmas oli likvidiruidud i sen alusel sädadihe 22. Estinman territoriališt püškkorpusad Rusked Armijas, kus Rebane radoi 25. redukuhusai 1940, konz oli pästtud varha. Möhemba radoi sauvondtüdnikš Lihulas.
Semendkus 1941 hän läksi radospäi da organisirui «mecvellesine»-joukon, toramha nevondkundaližid vägid vaste.
Toine mail'man soda
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Sen jäl'ghe, konz Germanii lanksi NSTÜ:he 22. kezaku 1941, Rebanen jouk augozi torata Rusked Armijad vaste. Juba 1. sügüz'ku hän astui saksalaižhe armijha[4]. Möhemba hän oli pandud pämeheks erigoittud estijalaižen varjoičendbataljonan. Vodel 1942 hän taisteli Volhovan rindal general Vlasovan armijad vaste gauptšurmfüreran činus, keväz'kus 1943 oli pandud pämeheks Vermaht-armijan 658. Päivnouzmabataljonan, kudamb tegi rahvahanvastaižid operacijoid Kingisepp-lidnan ümbrištos[5], kus oliba pandud palaha äjad küläd (Babino, Habalovo, Čigirink i toižed). Voden 1944 augotišes Rebane tegihe tundmatomaks Vaškovon al, kus oli püštoittud nevvostoližiden vägiden edenemišt. Kaikuččes toras Rebane sai andoida surid kadoid vihankandajale, erasti Sürkovos i Vaškovos, päzutada äjid saksalaižid sodaväged ümbrištosišpäi, mugažo vedada ičeze bataljon torišpäi[4]. Noiden tegendoiden täht, uhokus 1944 hän sai Ritarin ristan Raudanristas.
Jügedoiden toriden jäl'ghe Venämas bataljon oli pandud Estinmaha da ühtenzoittihe 20. Estijalaižen SS-divizijan ičetahtoliženke, kudamb oli sätud vastustades personalan tahtod vaste. Verhmaht-armijan oficeraks olden, Rebane ei tahtnugoi ičeze bataljonan ühtištust estijalaižen 20. SS-divizijanke[6]. Hänen augotiželine plan lähtta Suomenmaha oli poletud sil, miše Rusked Armii jäl'gembäni Estinmaha da juba tegi torid Virumal. Sikš möhemba, käskmäš 45. Estijalaižen SS-polkad, Rebane ühtni torihe Narvhan al[4], kus bataljon ei laskend vihankandajad ülitada joged, kuni kaik väged ei oldes lähtnuded lujas varustadud Tannenbergan pirdale[6].
Vilukus 1945 20. SS-divizii oli Silezijas, a keväz'kuhu kaik väged oliba ümbrištos. Divizijale tuli lähtta ümbrištosišpäi, no läbimurdmižen aigan koli divizijan pämez' Franc Augsberger. Muga Al'fons Rebane tegihe divizijan pämehen velgusentäutajaks. No korpusan štab jäi ümbrištosihe, i sišpäi lähtendan varmiti iče divizijan pämez' Rebane. Necen sodaoperacijan täht hän sai kaikiš korktembad arvostust, miše estijalaine voib sada, — Ritarin rist duban lehtesidenke. Se oli admiral Dönican jäl'gmäine käsk, datiruidud 8. semendku 1945. Tedotus necen korktas pähudes tuli Rebanen teta vaiše kümne vot möhemba, sikš miše Dönican arhiv oli Anglijas. Al'fons Rebanen täht soda lopui anglijalaiž-amerikalaižiden vägiden zonas, kus hän da äjad hänen rahvahaspäi saiba jouda[7].
Sodan jäl'ghe
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Vodel 1947 Rebane sirdi Suren Britanijha, zavodi tehta tüöd britanižen saldatud tedustelendan radnikoištonke (MI6) estijalaižen ekspertan Londones tedustelendškolas[8]. Hän tegi znamasišt part vedamha azostadud vastustust nevvostoližele tobmudele Estinmas da toižiš Baltijan maiš[9]. Hätkile 1950-nzile vozihesai hän ohjasti MI-6 operacijan «Džunglid» (Operation Jungle) estijalaižel palal[10]. Vodel 1961 Rebane läksi britanižiš specialradnikoišpäi[8] i sirdi Saksanmaha, kus koli vodel 1976 Augsburgas, sajan voden jäl'ghe surmhasai sen-žo Ritarin ristan (denacificiruidud nägul svastikata).
Estijalaižen ühiskundan nügüdläine mel'pideg
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Vodel 1999 hänet oli pandud musadme tal'vlaižel Metcakal'ministun kal'mištol säsodajan početanke Estinman ohjastusen finansine abul[11]. Pühäčun seremonijas oliba kätud kaičendministr Andrus Eevel', kaičendvägiden pämez' general-leitenant Johannes Kert, kaičendministrištön radnikad, oficerad, parlamentan ühtnijad, mugažo läz 400 «Estinman päsöjiden borcuikundan» ühtnijad, kudambad toraziba Saksanman polel. Hormoništon čuradoišpäi tegihe Estinman gimn[12][13]. Kal'mištopandand andoiba negativišt arvodoid äjad ühthiželižed organizacijad (niiden kesken Estinman evrejine kund)[14][15][16][17]. Amerikanine evrejine kongress andoi Estinman poslale AÜV:oiš kirjezen protestanke, sanui, miše Estinman ohjastuz «tegi čudokaz petuz», ühtnus kal'mištopaniihe[18][19]. Estinman prezident Arnol'd Rüütel' kommentirui seremonijad i sanui, miše Rebane «ühtni vaiše rindaližiš toriš i ei ühtnenu absolütitišti rahvahan tapitamižhe»[20].
Vodel 2004 Vijnan žilos päivlaskmaižes Estinmas oli pandud muštnik Rebanele. Estinman parlamentan deputat Trivimi Velliste ezini avaitud seremonijas, kucui Rebaned rahvahanvägimeheks. Velliste sanui, miše «äjak tärged, kacmata pidamha istorišt muštad meiden jäl'ghetulijoiden täht, varata estijalaižen rahvahan henged»[11]. Muštnikal Rebanen hüväd tegod nacistižen Saksanman eht oliba znamoitadud koverdoižel kirjutesel: «Ordenan Ritarin rist duban lehtesidenke kavalerale».
Lätin Seiman deputat, parlamentan kaičendan, südäiazjoiden da borcuindan korrupcion vaste komissijan sekretar', endev. SS-leegioner Visvaldis Lacis andoi pozitivišt arvostelendad Rebanen kal'mištopanijale, kucui Lätin tobmut lähtta Estinman ezikuvale: «A kut estijalaižed tegihe? He toiba ičeze polkovnik Rebanen londad i kal'mištopaniba hänele ičeze kodimaha Estinmas. Estijalaižed varastadas, hö ei ole argad — kut meiden. Estijalaižed kucuba ičeze legionerid päsöjikš»[21].
22. kezaku 2018 Mustlan žilos avaitihe A. Rebanele muštantahthod[22].
Homaičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- ↑ EAA. Ф. 1299, Оп. 1, Д. 184, S. 585.
- ↑ "Kiri: Kolonel Rebane 100", Delfi, Original om arhiviruidud 15. kül’mku 2023, om sadud 15. kül’mku 2023.
- 1 2 3 "Kool.ee-haridusportaal :: Alfons Rebane", www.kool.ee, om sadud 10. kül’mku 2023.
- ↑ "Финляндия по-русски - Россия. Действительность 21 века. Цифры.", www.russian.fi, om sadud 10. kül’mku 2023.
- 1 2 "Kultuur ja Elu - kultuuriajakiri", kultuur.elu.ee, Original om arhiviruidud 10. kül’mku 2023, om sadud 10. kül’mku 2023.
- ↑ "Kolmkümmend aastat Alfons Rebase surmast", Delfi, Original om arhiviruidud 10. kül’mku 2023, om sadud 10. kül’mku 2023.
- 1 2 Toivo Miljan, Historical Dictionary of Estonia, Scarecrow Press, 2004
- ↑ Смирнов А. КГБ против СИС // Советская Белоруссия, 26 марта 2002
- ↑ MI6: Inside the Covert World of Her Majesty's Secret Intelligence Service
- 1 2 Депутат парламента Эстонии назвал эсэсовца национальным героем // РИА Новости, 18 мая 2004
- ↑ Гинодман В. В Эстонии установили памятник штандартенфюреру СС // gzt.ru, 20 мая 2004
- ↑ Перезахоронение прошло без инцидентов // Молодежь Эстонии, 28 июня 1999
- ↑ Торшина Л. «Нет фашизму» // Русский Телеграф. — Таллин, 1999. — 25 июня. — С. 3.
- ↑ БНС. Заявление Еврейской общины // Эстония. — Таллин, 1999. — 30 июня. — С. 2.
- ↑ Эстонская Республика в июне 1999 года // Политический мониторинг. Международный институт гуманитарно-политических исследований
- ↑ Торжественное перезахоронение праха Альфонса Ребане не делает чести Эстонии — Еврейская община // BNS, 28 июня 1999
- ↑ БНС. Американские евреи обвиняют Эстонию // Эстония. — Таллин, 1999. — 10 июля — с.2.
- ↑ Эстонская Республика в июле 1999 года // Политический мониторинг. Международный институт гуманитарно-политических исследований
- ↑ Президент Эстонии Арнольд Рюйтель. Разве мы восхваляем нацизм? // Аргументы и факты, № 12 (1273), 23 марта 2005
- ↑ Вейдемане Э. Любовь легионера Ваффен СС // Neatkarigas Rita Avize, 19 декабря 2008
- ↑ "Nazi collaborator monuments in Estonia", Original om arhiviruidud 23. reduku 2022, om sadud 23. reduku 2022.