Zaporožje

Zaporožje
Запоріжжя
Lidnanznam;	Flag;
Valdkund	Ukrain
Eläjiden lugu (2022)	710,052 ristitud
Pind	331 km²
Pämez'	Regina Harčenko; (sulaku 2024—,; Регіна Харченко)
Telefonkod	+380-(0)61-xxx-xx-xx
Aigvö	tal'vel UTC+2,; kezal UTC+3

Zaporožje (ukr.: Запорі́жжя [zɐpoˈr⁽ʲ⁾iʒːɐ], edel 1921. vot Aleksandrovsk, ukr.: Олександрівськ) om lidn Ukrainan keskuzpalan suvipäivnouzmas. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Zaporožjen agjan administrativine keskuz (vspäi 1939).

Istorii

Eländpunktan aluz om pandud vl 952. Se sai lidnan statusad vl 1806. Sauvoškanzihe tegimišton järedoid edheotandoid 1930-nzil vozil. Toižen mail'man sodan aigan lidnan territorii oli okkupiruidud Saksanman nacistoiden sodavägil (reduku 1941 — tal'vku 1943).

Zaporožje šingotase mašinansauvomižen edheotandoil (avialikutimed, avtod, alastancijoiden transformatorad), «Dneproges»-gidroelektrostancijal, raudan i mujumetalloiden metallurgijal (alüminii, titan, magnii päpaloin), himižel sarakol, sauvondmaterialiden pästandal, sömtegimištol.

Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižes-lodehes, Dnepr-jogen hural randal tobjimalaz, 105 metrhasai ü.m.t. korktusil. Hortic-sar' (ukr.: Хортиця) om Dnepranjogen kesked.

Matkad Kijevhasai om 444 km lodeheze orhal, 544 km avtotedme vai 658 km raudtedme. Lähembaine järed lidn om Dnipro kuz'kümnes ühesas kilometras pohjoižhe orhal vai 84 km avtol.

Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +10 C°, kezakun-elokun +20,9..+23,2 C°, tal'vkun-uhokun −1,3..−3,1 C°. Ekstremumad oma −29,3 C° (viluku) i +40,2 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +3,9 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +17,1 C° (uhoku). Paneb sadegid 515 mm vodes, enamba semendkus (51 mm), kezakus (61 mm) i tal'vkus (53 mm), vähemba uhokus (32 mm) i redukus (34 mm). Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..68 % röunoiš kezaaigan i oleleb 76..86 % tal'vaigan.

Tobmuz

Zaporožje jagase seičemeks nimitadud lidnrajonaks.

Edeližed lidnan pämehed oma Anatolii Kurtev (Анатолій Куртєв, sügüz'ku 2021 — sulaku 2024), Volodimir Buräk (Володимир Буряк, kül'mku 2015 — sügüz'ku 2021).

Eläjad

Vn 2001 Ukrainan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 815,300 ristitud, vl 2010 — 781 tuhad ristituid, vn 2020 augotišes — 731,922 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 918,400 eläjad vl 1992. Kaik 1,1 mln eläjid oli ezilidnoidenke vl 2001.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2001): ukrainalaižed — 70,3 %, venänikad — 25,4 %, vaugedvenälaižed — 0,7 %, bolgarijalaižed — 0,4 %, evrejalaižed — 0,4 %, gruzijalaižed — 0,4 %, armenijalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,0 %.

Transport

Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, taksid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas. Zaporožje I- i II-päraudtestancijad, koume avtostancijad i kaks' jogiportad oma saudud lidnas. Kaik koume avtotesildad ühtenzoittas Dnepran randoid.

Rahvahidenkeskeine civiline Zaporožje-lendimport (OZH / UKDE, 617 tuh. passažiroid vl 2021) sijadase vižtoštkümnes kilometras päivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Edel vn 2022 uhokud (Venäman hogahtust Ukrainha) tehtihe reisid Kijevha, L'vovhasai i lähižiden maiden lidnoihe, Milanha i Tel'-Avivha, mugažo sezonižid čarterreisid Keskmeren i Lähižen Päivnouzmman lebutahoiže.

Galerei

Lidnan tobmuden sauvuz (eloku 2010)
Pühän Jumalanmaman Katken päjumalanpert' (ortodoksine hristanuskond), nägu vn 2011 vilukus
Zaporožjen nacionaližen universitetan päsauvuz (2019, ende mez'gimnazii)
Zaporožjen agjan ukrainine muzikdramteatr Volodimir Magaran nimed (heinku 2014)
Zaporožje I-päraudtestancijan sauvuz vn 2012 kezakus
Zaporožje II-päraudtestancijan vanh i uz' sauvused vn 2013 heinkus

Irdkosketused

Lidnan oficialine sait (zp.gov.ua). (ukr.) (ven.) (angl.)

Zaporožje Vikiaitas