Mine sisu juurde

Kilogramm

Vikipedii-späi
Kilogramman rahvahidenkeskeine etalon, kaičese Suren Parižan Sevr-kundas

Kilogramm om massan märičendühtnik. Om rahvahidenkeskeižen SI-sisteman päižes seičemes märičendühtnikaspäi, niišpäi om üks'jäine prefiksanke (kilo-). Rahvahidenkeskeine znamoičend om kg.

Kilogramm-sana libub francijan kelen kilogramme-sanaspäi (om fiksiruidud vl 1795[1]), a se om sätud grekan kelen sanoišpäi: grek.: χίλιοι hilioi «tuha» i grek.: γράμμα gramma «pen' veduz»[2]. Vl 1797 sana putui anglijan kel'he, sid' leviganzi mail'madme[3].

Vahvištadud vn 2018 kül'mkus märhapanendan mödhe, kilogramm om massan suruz, panese Plankan kaikenaigaižen 6,62607015⋅10−34-znamoičendha tazostadud tarkoikti, konz se om ozutadud SI:n Dž⋅s-ühtnikan kal't, kudamb om ekvivalentine kg⋅m2⋅s−1-ühtnikale.

Vn 2019 semendku 20. päivhäsai märhapanihe kilogrammad etalonal cilindran nägul. Se kogoneb ühthesuladusespäi, kudamban mülünd om platin (ühesa kümnendest) i iridii (kümnendez). Etalonan kopijad kaičesoiš mail'man suriš maiš.

Kodielos kilogramm om puhthan himižikš veden 1 dm³ massha tazostadud sen maksimaližen ninevuden lämudel (läz +4 C°), mugoman znamoičendan tarkoiktuz om ±0,2 %. Kirjutimen saub vedab läz üht grammad.

Ühtnikad kilogramman alusel

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

1 gramm = 10−3 kg. Sätas ližaühtnikoid kilogramman alusel SI-sisteman standartižiden prefiksoiden abul.

Äikerdoittud gramman i sen doliden kävutandan ozutesed
Suruz Märičendühtnik Znam Ozutez Suruz Märičendühtnik Znam Ozutez
101 dekagramm dag ei ole rekomendacijad kävutandale 10−1 decigramm dg ei ole rekomendacijad kävutandale
102 gektogramm gg / hg ei ole rekomendacijad kävutandale 10−2 santigramm sg / cg ei ole rekomendacijad kävutandale
103 kilogramm kg 10−3 milligramm mg
106 megagramm Mg kävutase harvoin 10−6 mikrogramm µg
109 gigagramm Gg kävutase harvoin 10−9 nanogramm ng
1012 teragramm Tg kävutase harvoin 10−12 pikogramm pg
1015 petagramm Pg kävutase harvoin 10−15 femtogramm fg
1018 eksagramm Eg kävutase harvoin 10−18 attogramm ag
1021 zettagramm Zg kävutase harvoin 10−21 zeptogramm zg kävutase harvoin
1024 iottagramm Ig / Yg kävutase harvoin 10−24 joktogramm jg / yg kävutase harvoin
1027 ronnagramm Rg kävutase harvoin 10−27 rontogramm rg kävutase harvoin
1030 kvettagramm Kvg / Qg kävutase harvoin 10−30 kvektogramm kvg / qg kävutase harvoin

Ottas kävutamižhe tonnad (t) megagramman (Mg) sijas. Nened märičendühtnikad oma märicemha atombomban vägevut trotilan ekvivalentas: kilotonn gigagramman (Gg) sijas, megatonn teragramman (Tg) sijas.

  1. Décret relatif aux poids et aux mesures du 18 germinal an 3 (7 avril 1795). Grandes lois de la République. — Perpinjanan universitetan digitek i juridižiden da politižiden materialad (mjp.univ-perp.fr). (fr.)
  2. Fowler, H. W.; Fowler, F. G. The Concise Oxford Dictionary. — Oksford: Oxford University Press, 1964. (angl.)
  3. Kilogram //Oxford English Dictionary (Oksfordan anglijan kelen vajehnik). — Oxford University Press. (angl.)