Gladiolus

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
Gladiolus
Gladiolus
Järgeline gladiolus (Gladiolus communis) Madridas, heimon tipine erik
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused
Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta)
Klass: Üksidülehtesižed (Monocotyledoneae)
Kund: Asparagusänikoižed (Asparagales)
Sugukund: Irisaižed (Iridaceae)
Heim: Gladiolus
Latinankel'ne nimi
Gladíolus L. (1753)

Wikispecies-logo.svg
Sistematik
Vikierikoiš

Commons-logo.svg
Kuvad
Vikiaitas

ITIS 43293
NCBI 49747

Gladiolus (mugažo latinan kelel), om äivoččiden änikoičijoiden kazmusiden heim Irisaižed-sugukundaspäi. Heim kogoneb läz 300 erikoišpäi, sädihe enamba vit tuhad sortuid.

Leviganduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Nimituz libub latinižes gladius-sanaspäi «mek», kazmusen irdnägun mödhe edel änikoičendad i sen jäl'ghe. Kazmused Gladiolus-heimospäi libudas suvižen Afrikan (erikoiden tobj pala), Evrazijan (10 erikod) i Madagaskaran (9 erikod) agjoišpäi. Kazvatadas gibridoid saduiš kaiked mail'madme.

Ümbrikirjutand[redaktiruida | redaktiruida purde]

Äivozne kazmuz, laukkera udištase jogo vodel. Seikhed kazdas 50..150 sm kortte. Oiktad lehtesed oleldas 50..80 sm pitte i varmitadas pit'käd seikhed. Änikuz om pit'k mugažo, 80 santimetrhasai pitte. Čaptud änikused jädas veresikš vedes seišten 10..12 päivhäsai.

Om äi koričmaid semnid, no äikerdoitas laukkeroil da niiden urbil.

Kävutand[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kazvatadas dekorativižeks kazmuseks, üks' sort eläb kümnehe vodhesai tobjimalaz. Voib ližata jauhtud laukkerad paštamha leibäd. Ottihe evrazižid erikoid kuti diuretine i hambhankibunvastaine abutuz.

Sätas saduiden sortuid erazvuiččiden erikoiden gibridizacijal da selekcijal 17. voz'sadaspäi, sil aigal vedihe suviafrikaižid erikoid Evropha. Gofriruidud änikod oma sadud ezmäižen kerdan AÜV:oiš vl 1907. Sortuiden ezmäine rahvahidenkeskeine klassifikacii oli olmas vspäi 1945. Gladiolusan kaik sortud mülüdas Gladiolus × hybrydus-erikho.

Valitud erikod[redaktiruida | redaktiruida purde]

  • Gladiolus communisJärgeline gladiolus, heimon tipine erik.
  • Gladiolus imbricatus — Somusekaz gladiolus
  • Gladiolus murielae — Mürielan gladiolus
  • Gladiolus palustris — Sogladiolus
  • Gladiolus tenuis — Hoik gladiolus

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]