Mine sisu juurde

Gladiolus

Vikipedii-späi
Gladiolus
Gladiolus
Järgeline gladiolus (Gladiolus communis) Madridas, heimon tipine erik
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused
Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta)
Klass: Üksidülehtesižed (Monocotyledoneae)
Kund: Asparagusänikoižed (Asparagales)
Sugukund: Irisaižed (Iridaceae)
Heim: Gladiolus
Latinankel'ne nimi
Gladíolus L. (1753)


Sistematik
Vikierikoiš


Kuvad
Vikiaitas

ITIS 43293
NCBI 49747

Gladiolus (mugažo latinan kelel), om äivoččiden änikoičijoiden kazmusiden heim Irisaižed-sugukundaspäi. Heim kogoneb läz 300 erikoišpäi, sädihe enamba vit tuhad sortuid.

Nimituz libub latinižes gladius-sanaspäi «mek», kazmusen irdnägun mödhe edel änikoičendad i sen jäl'ghe. Kazmused Gladiolus-heimospäi libudas suvižen Afrikan (erikoiden tobj pala), Evrazijan (10 erikod) i Madagaskaran (9 erikod) agjoišpäi. Kazvatadas gibridoid saduiš kaiked mail'madme.

Ümbrikirjutand

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

Äivozne kazmuz, laukkera udištase jogo vodel. Seikhed kazdas 50..150 sm kortte. Oiktad lehtesed oleldas 50..80 sm pitte i varmitadas pit'käd seikhed. Änikuz om pit'k mugažo, 80 santimetrhasai pitte. Čaptud änikused jädas veresikš vedes seišten 10..12 päivhäsai.

Om äi koričmaid semnid, no äikerdoitas laukkeroil da niiden urbil.

Kazvatadas dekorativižeks kazmuseks, üks' sort eläb kümnehe vodhesai tobjimalaz. Voib ližata jauhtud laukkerad paštamha leibäd. Ottihe evrazižid erikoid kuti diuretine i hambhankibunvastaine abutuz.

Sätas saduiden sortuid erazvuiččiden erikoiden gibridizacijal da selekcijal 17. voz'sadaspäi, sil aigal vedihe suviafrikaižid erikoid Evropha. Gofriruidud änikod oma sadud ezmäižen kerdan AÜV:oiš vl 1907. Sortuiden ezmäine rahvahidenkeskeine klassifikacii oli olmas vspäi 1945. Gladiolusan kaik sortud mülüdas Gladiolus × hybrydus-erikho.

Valitud erikod

[vajehta | vajehtada lähtetekst]
  • Gladiolus communisJärgeline gladiolus, heimon tipine erik.
  • Gladiolus imbricatus — Somusekaz gladiolus
  • Gladiolus murielae — Mürielan gladiolus
  • Gladiolus palustris — Sogladiolus
  • Gladiolus tenuis — Hoik gladiolus