Rozmehein
| Rozmehein | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Järgeline rozmehein (Filipendula vulgaris) semendkus, se om heimon tipine erik | ||||||||||||
| Tedoklassifikacii | ||||||||||||
|
||||||||||||
| Latinankel'ne nimi | ||||||||||||
| Filipéndula (Tourn.) Mill., 1754 | ||||||||||||
|
Rozmehein (latin.: Filipendula) om äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Mülütadas Rozanvuiččed-sugukundha. Heim kogoneb kaks'toštkümnes erikospäi.
Etimologii
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Heimon latinine nimituz om saudud filum- «nit'» i pendere- «ripta» sanoišpäi, järgeližen rozmeheinän mugulad riptas hoikil juril. Vepsän nimituz om rozmevedhe sidodud.
Leviganduz
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Kazdas Evropas, Azijan i Pohjoižamerikan venos vös, Pohjoižafrikas. Puttas Udes Zelandijas invazivižeks kazmuseks. Navettäs nepsut, kaik erikod oma vilunvastaižed. Heimon kazmusiden järgeližed tahondad oma jogiden alangištod, luhtad, sodunuded mecad, parččomad i mecanröunad. Filipendula ulmaria-erik om heimon üks'jäižeks, kudamb sädab avarod žomid.
Ištutadas severziden-se erikoiden kazmusid dekorativižikš mail'madme.
Ümbrikirjutand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Heinäd oma järedad püštoiktanke seikhenke, ühten..kahten metran kortte. Lehtesed oma höunhesižed, erasti sor'meližed.
Henod äiluguižed vauktad vai ruskedvauvhad änikod kazdas kändaz- vai löuste-änikusikš. Heimon erikoiden kazmused änikoitas kezan ezmäižel polel. Pölüstoitand tegese gavedil (bapshaižed, ürghed, mezjäižed) vai iče. Plod om äipähkmut. Äikerdoitas semnil i jurištoil londuses.
Kävutand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Kävutadas norid jurištod vezoidenke sömäks. Ottas änikusid čajun vajehtimeks vai ližaduseks, Skandinavijas — ližatas oludhe i vinha andmaha mezihajud. Kaik heimon erikod oma hüvikš medenkandajikš kazmusikš.
Mülütab äi askorbinmuiktust (läz 300 mg%) i salicilmuiktust, ka ottas kävutamižhe unotest zelläks irdpolel i südäimehe. Rozmehein om hüvä palatusenvastaine, antibakterialine, antitoksine abutuz, insekticid (gavedid vaste).
Heimon erikod
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- Filipendula angustiloba — Kaidlabasine rozmehein (Päivnouzmaine Sibir', Mančžurii, Mongolii)
- Filipendula glaberrima
- Filipendula kamtschatica — Kamčatine rozmehein (Kamčatk, Sahalin, Japonijan pohjoižpala)
- Filipendula kiraishiensis
- Filipendula multijuga
- Filipendula occidentalis — Päivlaskmaine rozmehein
- Filipendula palmata
- Filipendula purpurea — Purpurine rozmehein (Japonii)
- Filipendula rubra — Rusked rozmehein (Pohjoižamerik)
- Filipendula ulmaria — Jalaimenlehtesine rozmehein (Evrop i Azijan päivlaskm)
- Filipendula vestita
- Filipendula vulgaris — Järgeline rozmehein, heimon tipine erik (kaik Evrop, Anatolijan pol'sar', putub Pohjoižamerikas)