Ekonomik (tedo)

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
Taričendan (S, angl. supply) i küzumižen (D, angl. demand) koverad ozutadas küzumižen ližadusen effektoid. Q — verd, P — arv.

Ekonomik (amuižgrekan kelen οἰκονομία-sanaspäi «kodiižandusen vedandan čomamaht», angl.: economics) tedoližes el'genduses om kundaližiden tedoiden ühtmuz tavaroiden da holitišiden tehmižes, jagamižes da kulutuses (kävutamižes). Džon Mill' kävuti tärtust ičeze «Politižen ekonomijan principad»-tedotön pälkirjuteses (angl. Principles of Political Economy) vl 1848, i se leviganzi avaros.

Adam Smitan «Tedoiduz rahvahiden elokahusen süiš da purtkiš»-tedotö (1776) järgenzi pit'kan aigan olnuzid Evropas melid ižandusen logikas i pani ekonomižen tedon alust. Erazvuiččed «Domostrojad» da abukirjad oliba Smitan monografijan endustajikš. Amuižgrekalaine Ksenofont sädi ezmäižen «Domostrojan» (amuižgrek.: Οἰκονομικός) 4. voz'sadal EME.

Kaks' jagust[redaktiruida | redaktiruida purde]

Ekonomikantedo jagase kahthe tedoiden gruppha: ekonomine teorii i sättutoitud ekonomik. Ekonomine toziolend om niiden tedoiden objektaks. Ekonomikan subjektad oma personad i kompanijad, kaik ned kosketadas rahoiden kal't nügüd'aigan.

Teoretine čuraduz (ekonomine teorii) tedoidab röunatud varoid, niiden vajehtamižen, jagamižen, kävutandan mahtusen valičendan processan eriližusid. Praktine čuraduz (sättutoitud ekonomik) ecib teorijan käskusiden da taričendoiden kävutandoid ižanduzsistemiden elementoiden funkcioniruindas.

Tedoidusen suruden mödhe tedo jagase makroekonomikha (rahvahaline ižanduz täuzin) i mikroekonomikha, jäl'geline tedoidab kodiižandusid, erižid edheotandoid da firmoid.

Metod i funkcijad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Ristituiden kulutuzmärad oma röunatomad, no varad oma röunatud täutamha kulutusid, i pidab valita kaikuččes ekonomižes sistemas: kuiččid tavaroid tehta, kut pidab tehta niid, ken da mittušt radod piidab oigeta, i kenen täht radon rezul'tatad oma. Löuta pätandoid nenihe küzundoihe oma ekonomižen tedon metod.

Ekonomižen tedon funkcijad: tedonandai, praktine, endustusen, mail'mannägendan šingotesen, metodologine, ideologine, kritine i teoretine.

Kacu mugažo[redaktiruida | redaktiruida purde]


Wiki letter w.svg Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.