Mine sisu juurde

Litr

Vikipedii-späi
SI-sisteman mülün erased märičendühtnikad i niiden lähevenui sättutoitand veden massanke

Litr (franc.: litre latinan litra-sanaspäi «mülün mär») om mülün märičendühtnik. Se ei mülü rahvahidenkeskeižen SI-sisteman päižhe seičemehe märičendühtnikha, no om sidodud sen sisteman kubine metr-ühtnikha: tuha litrad om kubižhe metrha tazostadud tarkoikti. Rahvahidenkeskeine znamoičend om L i (prevaliruidas), mugažo l (ümbärtas paksus toižihe simvolihe pojavuden tagut)[1].

Märhapanendan istorii

[vajehta | vajehtada lähtetekst]
  • Vl 1793 Francijan Tazovaldkundan konvent vahvišti litrad ühteks muga nimitadud «Tazovaldkundaližiš märičendühtnikoišpäi», märhapanihe kut üks' kubine decimetr[2].
  • Vl 1879 Rahvahidenkeskeine Märiden da veskoiden komitet vahvišti litran märhapanendad kut üks' kubine decimetr i oti «l»-znamad oficialižeks simvolaks sen täht.
  • Vl 1901 koumanz' Päkonferencii märiš da veskoiš vahvišti litran märhapanendad kut mülü, kudambad veden üks' kilogramm otab kaikiš korktemban ninevuden lämudel (+3,98 C°) i üks' atmosfer painudel. Sen rezul'tataks litr kändihe läz 1,000028 kubišt decimetrad znamoičendha tazostadud[2].
  • Vl 1964 kaks'toštkümnenden Päkonferencijan märiš da veskoiš aigan litr om märhapandud enččikš tošti kut üks' kubine decimetr (1 dm³), toižin sanoin metran tarkoiktan märan kal't.

Ühtnikad litran alusel

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

1 litr = 1 dm³ = 10−3 m³ = 1000 sm³. Sätas ližaühtnikoid litran alusel SI-sisteman standartižiden prefiksoiden abul.

Äikerdoittud litran i sen doliden kävutandan ozutesed
Suruz Märičendühtnik Znam Ozutez Suruz Märičendühtnik Znam Ozutez
101 dekalitr dal, daℓ, daL kümne kubišt decimetrad 10−1 decilitr dl, dℓ, ㎗, dL sada kubišt santimetrad
102 gektolitr gl, gℓ, gL / hl, hℓ, hL sada kubišt decimetrad 10−2 santilitr sl, sℓ, sL / cl, cℓ, cL kümne kubišt santimetrad
103 kilolitr kl, kℓ, ㎘, kL üks' kubine metr 10−3 millilitr ml, mℓ, ㎖, mL üks' kubine santimetr
106 megalitr Ml, Mℓ, ML tuha kubišt metrad 10−6 mikrolitr µl, µℓ, ㎕, µL üks' kubine millimetr
109 gigalitr Gl, Gℓ, GL million kubišt metrad 10−9 nanolitr nl, nℓ, nL million kubišt mikrometrad
1012 teralitr Tl, Tℓ, TL üks' kubine kilometr 10−12 pikolitr pl, pℓ, pL tuha kubišt mikrometrad
1015 petalitr Pl, Pℓ, PL tuha kubišt kilometrad 10−15 femtolitr fl, fℓ, fL üks' kubine mikrometr
1018 eksalitr El, Eℓ, EL million kubišt kilometrad 10−18 attolitr al, aℓ, aL million kubišt nanometrad
1021 zettalitr Zl, Zℓ, ZL üks' kubine megametr 10−21 zeptolitr zl, zℓ, zL tuha kubišt nanometrad
1024 iottalitr Il, Iℓ, IL / Yl, Yℓ, YL tuha kubišt megametrad 10−24 joktolitr jl, jℓ, jL / yl, yℓ, yL üks' kubine nanometr

Dekalitr kävutase sömtegimištos, üks' konor' 20 pol'litran butulkanke mülütab nozoluden mugošt lugumärad. Millilitr om levitadud avaros medicinas i tehnikan erazvuiččiš sarakoiš.

  1. The International System of Units (SI, Rahvahidenkeskeine märičendühtnikoiden sistem), 8. pästand. Lehtik nomer 8 bipm.org-saital. (PDF). — Rahvahidenkeskeine Märiden da veskoiden büro, 2006. 186 lpp.. — Lp. 124. (fr.) (angl.) ISBN 92-822-2213-6.
  2. 2,0 2,1 Märičendühtnikoiden vajehnik — Volume, Capacity (Mülü) cleavebooks.co.uk-saital. (angl.)