Mine sisu juurde

Mifologii

Vikipedii-späi
Mail'man erazvuiččiden rahvahiden mifiden personažad

Mifologii (grek.: μυθολογία mifologia μῦθος mifos «toštelmaz», «starin» i λόγος logos «sana», «sanutez», «openduz» sanoišpäi) om kaiked mifadfantastižed istorijad mail'man sädandas, jumaloiden i vägimehiden tegoiš; mirun el'gendusen mahtuz ristitkundan istorijan aigaližiš pordhiš; kundaliž-roduižen meletandan päine metod[1]; ümbrišton i ristitun olmusen sel'gitesen kaikiš amuižemb mahtuz. Mülütab ičheze rahvahan starinoid (mifad, epos, sarnad i m.e.).

Tedoitas mifologijad mifologad tedodisciplinoiden ramuziš, oz., rindatuzmifologii. Erineb fol'kloraspäi: mifad oma mirun kaik el'gendused, mifologižen tuntken kandai otab niid todesižeks tedoks heilüita, ičevuiččin kaikiš amuižemb protoreligii ristitkundas. Fol'klor sündub mifišpäi, no sen aigan kadotab ičeze ezoterižust, i voib otta fol'klorad todeks i elonkarččeks, no voib ei-ki. Fol'klor om mail'man čomamahtoiž-estetine kuvastuz, kaičeb mifologijan pirdoid, no ei kända sen kohtaižen.

Kogonaižen mifologijan päine südäimine hama om päličmänend järgendusetomas haosaspäi organizuidud kosmosannoks, se pird om arhaižiš kosmogonižiš mifiš jo. Mifan pätegend om ezikuviden i modeliden sädand ristitun jogahižen znamasižen tegon täht. Mif ritualiziruib muupäivid, muga andab voimust ristitule sada elonhamad.

Istorine šingotez

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

Hengeližen i praktižen elonmahtusen mifologine el'genduz mäneb edel racionaliž-logišt tedod, kaičeb valatoitust šingotadud-ki kundoiš.

Istorižešti mif oli miččen taht ideologijan ezmäižeks modelikš, kul'turan erazvuiččiden sarakoiden sinkretižeks purtkeks — literaturan, čomamahton, religijan, filosofijan i tedon eskai. Šingotadud religiisistemad (buddizm, avraamižed religijad) mülütadas erazvuiččid mifologižid komponentoid, no religiozižes kundas mif kaidos el'genduses ahtištase religiozižel ideologijal.

Mifologijan elementad oma Uden aigan i meiden päividen kul'turoiš i ideologijoiš, ezikät massižes kul'turas. Tegihe sel'ged 20. voz'sadas, miše tedo ei voi ahtištada mifologijad täuzin, se ei pätand metafizižid problemoid lophusai, mugomid kut elonhama, istorijan met i s.v., sil-žo aigal mifologii andab hot' pätandan nägundad.

  1. Losev A. F. История античной философии в конспективном изложении (Antikaigaižen filosofijan istorii konspektoiden nägul). — M.: ČeRo, 1998. — Lp. 5. (ven.)
Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.