Rahvahanikoiden soda AÜV:oiš

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
Torad territorijoidme i vozidme.

Rahvahanikoiden soda AÜV:oiš (angl.: American Civil War, vai Pohjoižen i Suven soda) om voziden 1861 (12. sulaku)— 1865 (23. kezaku) soda nügüdläižen AÜV:oiden territorijal Ühtištusen (Pohjoine, 20 joudjad orjusespäi štatad + 4 röunanverišt štatad — «janki») i Amerikan Konfederativižiden Valdkundoiden (Suvi, 11 štatad orjusenke — «diksi»).

Eziistorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

AÜV:oiden suvištatoiden erigoitmine zavodihe lähenemižespäi orjusen küzundonnoks. Orjuz oli aktualine uzil territorijoil Luizianan ostmižen tagut (1803) i sodan Meksikad vaste jäl'ghe (1846−1848). Pohjoižed štatad napriba kel'ta orjust kuti ei kožui azj valdkundan Konstitucijanke. Vspäi 1854 Tazovaldkundaline partii om olmas, orjusen tühjituz oli sen eziauguižeks metoks. Vl 1860 partijan Avraam Linkol'n-ühtnii kändihe prezidentaks i tedoti, miše kaikutte uz' štat linneb joudai orjusespäi, i umoiden maksutoi andlend (velgusižidenke arvoimižidenke) linneb todeks Päivlaskmaižen štatoiš.

Kaik nece ei tulend mel'he orjidenpidajile, hot' tegimištoližen Pohjoižen i agrarižen Suven ižandused oliba komplementarižed. Vn 1861 vilukus 6 štatad läksiba AÜV:oišpäi i 4. päiväl uhokud tedotiba Amerikan Konfederativižiden Valdkundoiden sädandas, sid' valitihe ičeze prezidentad da vahvištiba ičeze konstitucijad. Vn 1861 heinkus oli jo 11 mugošt štatad.

Jäl'gused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Rahvahanikoiden soda oti 620 tuhad ristituiden eloid, enamba 410 tuhad kadoiba tedmata, 412 tuhad eläjid oliba satatadud, ottihe plenha 618 tuhad ristituid. Nece om enamba mi kaikutne taht toine soda AÜV:oiden ühtnendanke. Läz 2 tuhad torid tegihe sodan aigan, sidä kesken valdmerel.

Sodan satusiden keskes oma AÜV:oiden vägestuz, orjusen likvidacii i Suven rekonstrukcii.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]



Wiki letter w.svg Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.