Lehm

Vikipedii
Mine navigeerimisribale Mine otsikasti
Lehm
Lehm
Lehm
Tedoklassifikacii
Valdkund: *
Tip: Sel'gjäntkeižed (Chordata)
Klass: Imetaiživatad (Mammalia)
Heimkund: Šorpkabjaižed (Artiodactyla)
Sugukund: Pall'azsar'vižed (Bovidae)
Heim: Todesižed härgad (Bos)
Erik: Kodihärg (Bos taurus)
Latinankel'ne nimi
Bos taurus (Linnaeus, 1758)
Areal
Image

Wikispecies-logo.svg
Sistematik
Vikierikoiš

Commons-logo.svg
Kuvad
Vikiaitas

ITIS 898717
NCBI 9913

Lehm om kabjživat, kodihärgan (latin.: Bos taurus) emäč, kadonuden mechärgan (latin. Bos taurus primigenius) kodikoittud toižend. Mülütadas Pall'azsar'vižed-sugukundha (Bovidae).

Lehmän poig om vaza. Kazvanuded poigad: hartak, häčoi, härgvaza (ižačud), lähtan' (emäč). Lehm nimitase lähtan'lehmäks ezmäižen kandandan jäl'ghe. Kandand vedase ühesa kud.

Kazvatadas samha lihad, maidod i nahkoid.

Eloncikl[redaktiruida | redaktiruida purde]

Udes sündutadud vaza om 18..45 kg vedutte, 60 kilogrammhasai harvoin. Suguiden tobjan palan lähtanid kazdas viž-seičemevoččehe igähäsai. Živatas oleskeldas alaigäčuikš 7..10 kus sündundan jäl'ghe. Ezmäine äikerdoičendan akt tegese 16-18-kuižes igäs. Kohtusen pordon hätkeližuz jätktase 250−310 päiväd. Täuz'kaznu lehm om 200..600 kg vedutte (tuhaze kilogrammhasai harvas), se om peneb koumandeseks mi härg.

Edel vazan sündutandad lupsandad ei ole 45..60 päivest. Maidnikan laktacijan pord om 280−320 päiväd vodes. Lehm andab maidon kaikiš surembad lugumärad videnden-kudenden laktacijan aigan, kaik oleleb 9..12 laktacijad elos. Kaikiš enamba levitadud mail'mas golštiniž-frizijan sugun lehm voib antta maidon 10 tuhad litroid vodes, erasti 30 tuhazesai. Lehmäd golliš maiš (Indii, Afrik) anttas maidon vaiše läz üht tuhad litroid vodes — bräd täudub vazan kazvatandan täht. Lehmän igä voib sadas 35 vodhesai harvoin, no 20 vot keskmäras. Kävutadas ižanduses 12..13 vodhesai, 5..10 vot äikerdoičendan täht.

Lehmiden tipiden vepsän nimed[redaktiruida | redaktiruida purde]

  • Ajelnus lehm — zavodinu kantta lehm.
  • Kuhmoi — sar'vitoi lehm.
  • Loukoi — vaugedpäine lehm.
  • Lähtan'lehm — kandai (kandanu) lehm ezmäižen kerdan.
  • Maho lehm — kandatoi lehm.
  • Maidnik — lehm maidod andelmaha.
  • Sorokpälehm — lehm kirjavan pänke.
  • Tineh — kandai lehm.

Lehmähä sidotud vepsän tärtused[redaktiruida | redaktiruida purde]

  • Läbläk — lehmän here.

Lehmähä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesed[redaktiruida | redaktiruida purde]

Muštatišed[redaktiruida | redaktiruida purde]

  • Ak da lehm, mužik da hebo.
  • Ei ole kondi vär, a lehm om.
  • Kacta kuti lehm udehe kašlihe.
  • Lehm tanhal — söm pertiš.
  • Putub kondjale lehm, ka siloi i kargaidab.
  • Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.

Ozoitesed[redaktiruida | redaktiruida purde]

Lehm seižub tanhal, sar'ved irdal (päč lämptäb).
Nell' sizart kustas ühthe vädrha (lehmän lüpstas).

Kacu mugažo[redaktiruida | redaktiruida purde]

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]


Wiki letter w.svg Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.