Parm (lidn, Italii)

Parm
Parma
Lidnanznam;	Flag;
Valdkund	Italii
Eläjiden lugu (2026)	199,904 ristitud
Pind	260,6 km²
Pämez'	Mikele Guerra; (heinku 2022—,; Michele Guerra)
Telefonkod	+39-(0)521
Aigvö	tal'vel UTC+1,; kezal UTC+2

Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.

Parm (ital.: Parma [ˈparma], sijaline pagin: Pärma [ˈpɛːʁmɐ]) om lidn da kommun Italijan pohjoižes. Mülüb Emilija-Romanj-agjaha, sen kahtenz' surtte lidn agjan Bolonj-keskusen jäl'ghe, om Parman provincijan administrativižeks keskuseks.

Istorii

Galline Parm-lidn kändihe Riman kolonijaks vl 183 EME i oli torguindan znamasine keskuz. Mark Antonijan sodaväged mureniba lidnad vl 44 EME, se om udessündutadud Oktavian Avgust-imperatoran aigal uden nimen sandanke (latin.: Iulia Augusta Colonia). Päivlaskmaižen Rimalaižen imperijan lopindan jäl'ghe nimitihe lidnad Hrisopolis:aks (latin.: Chrysopolis «kuldan lidn»), sid' Parm:aks möst. Vll 1545−1801 oli Parman gercogkundan pälidnaks.

Parm šingotase sömtegimištol (Barilla- i Parmalat-kompanijoiden aluz om pandud sihe), zell'industrijal, maižanduztehnikan pästandal i turizmal. Lidn om tetab saguden parmezan-sortul i ahavoittud sigalihal (ital.: prosciutto di Parma).

Geografijan andmused

Lidn sijadase provincijan pohjoižpäivnouzmas, agjan keskuzpalan lodehes, Parm-jogen randoil (ital.: Parma 92 km pitte, Pojogen oiged ližajogi), 69 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad agjan Bolonj-keskushesai om ühesakümne kilometrad suvipäivnouzmha raudtedme. Toine lähembaine sur' lidn om Genui 118 km suvipäivlaskmha orhal vai 160 km avtol.

Klimat om subtropine nell'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +14,9 C°, kezakun-elokun +23,5..+25,9 C°, tal'vkun-uhokun +3,9..+6,0 C°. Paneb sadegid 777 mm vodes, enamba sulakus-semendkus (73..76 mm kus) i redukus-tal'vkus (73..96 mm kus), vähemba heinkus-elokus (37..48 mm kus).

Tobmuz

Lidn jagase koumetoštkümneks nimitadud fartalaks.

Lidnan tobmuden pämez' om ital.: sindaco di Parma, hänen valdatusiden strok om viž vot. Edeližed lidnan pämehed oma Federiko Piccarotti (Federico Pizzarotti, semendku 2012 — kezaku 2022), Pjetro Vinjali (Pietro Vignali, kezaku 2007 — sügüz'ku 2011), El'vio Ubal'di (Elvio Ubaldi, kezaku 1998 — kezaku 2007).

Eläjad

Vn 2001 Italijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 163,457 ristitud, vn 2011 — 175,895 ristitud, vn 2021 — 195,436 ristitud. Kaik 197,130 eläjad oli lidnas kesked 2018. vot. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 179,019 eläjad vl 1981 i om nügüd'.

Znamasine üläopendusen aluzkund om Parman universitet^[1] (ital.: Università degli Studi di Parma, 26 tuh. üläopenikoid vl 2016). Sen aluz om pandud vl 1601. Kaik om ühesa departamentad universitetas vspäi 2016, tedoiduzlaboratorijad ratas.

Transport

Avtobusad, trolleibusad (nell' maršrutad vspäi 1953, vajehtiba tramvain jonoid) i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Parm-päraudtestancii radab Milan — Bolonj-keskustal vspäi 1859.

Rahvahidenkeskeine civiline Parm-lendimport^[2] (PMF / LIMP, 116 tuh. passažiroid vl 2022) sijadase kahtes kilometras lodeheze lidnaspäi. Tehtas sezonreisid Korsikan, Sardinijan i Sicilijan lendimportoihe.

Galerei

Lidnan tobmuden sauvuz (Palazzo del Comune, eloku 2011)
Parman päjumalanpert' (Maria-neiččen Voznesenjan, riman katoline), nägu vn 2004 semendkus
Parman teatr (sulaku 2013)
Parm-päraudtestancijan sauvuz vn 2007 redukus