Stavanger

**Stavanger**
Lidnanznam;	Flag;
Valdkund	Norvegii
Eläjiden lugu (2026)	151,669 ristitud
Pind	262,52 km²
Pämez'	Kari Nessa Nordtun; (reduku 2019—)
Telefonkod	+47-
Aigvö	tal'vel UTC+1,; kezal UTC+2

Stavanger (mugažo norvegijan kelel, virktas [stɑˈvɑ̀ŋːər], sijaline virkand: [staˈvǎŋːɔʁ]) om lidn da municipalitet (kommun) Norvegijan suvipalan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe i kivivoin samižen Pohjoižmeres päine keskuz, Rugalann-agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.

Istorii

Eländpunktan eziauguine nimen virkand oli Stavangr, libub sanoišpäi stafr («seibaz», «batog») i anrg («fjord»). Se sai lidnan oiktusid vl 1125, sil aigal Stavangeran päjumalanpert' om saudud i episkopatan keskuz oli pandud. Lidn kändihe sijaližen administracijan keskuseks i znamasižeks torguindlidnaks suvipäivlaskmaižel mererandal. Lidn oli sel'din samižen znamasižiš keskusišpäi 16. voz'sadal. Vl 1825 emigracii Skandinavijaspai Amerikoihe zavodihe necen lidnan portaspäi. Kalakonserviden tegimišt oli lidnas 1880-nziš vozišpäi vhesai 1965.

Vl 1969 lidnan šingotez sai jätktandad, konz löutihe kivivoid Pohjoižmeren al. Stavanger oli valitud niiden löudmižsijiden otandan kävutamižhe bazaks. Kivivoin da gazan samižen kompanijad paniba ičeze tegimištbazoid lidnha da sen ezilidnoihe (oz., Gansfjordan sar'), kaikiš suremb om valdkundaline Equinor-kompanii. Norvegijan Kivivoin Direktoratan päfater sijadase lidnas.

Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan päivlaskmas, Stavangeran pol'sarel i sen fjordan saril päpaloin. Municipalitetan tobj pala venub 0..50 m ü.m.t. korktusil, kaikiš korktemb čokkoim om Bandosen-mägi (514 m, Bandåsen).

Klimat om ven valdmeren. Semendku i kezaku oma päivoikahad, toine voden aig om pil'vekaz, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +8,9 C°, kezakun-sügüz'kun +13,0..+16,5 C°, tal'vkun-keväz'kun +2,2..+4,5 C°. Ekstremumad oma −19,8 C° (viluku, uhoku) i +33,5 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +0,6 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +13,9 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus vaiše. Paneb sadegid 1256 mm vodes, enamba redukus (148 mm), vähemba sulakus-kezakus (62..67 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 75..82 % röunoiš voden aigan.

Tobmuz

Ende lidnankundan pind oli 71,35 nellikkilometrad. Kundoiden ühtištusen jäl'ghe vn 2020 vilukus (mülütihe Finnöi- i Rennesöi-kundoid) Stavangeran kundan pind om 262,52 km², sidä kesken kuivma 256,52 km², vezi otab 6 km².

Edeline lidnan pämez' om Kristine Sagen Helgö (Christine Sagen Helgø, reduku 2011 — reduku 2019).

Eläjad

Vn 1990 Norvegijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 97,570 ristitud, vn 2000 — 108,818 ristitud, vn 2010 — 123,850 ristitud. Kaik 146,011 eläjad oli lidnas vl 2022. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vn 2022 andmusiden mödhe kaik 319,822 eläjad om ezilidnoidenke 2598 km² pindal, se om koumandeks surtte lidnaglomeracijaks valdkundas.

Stavangeran universitet^[1] (norv.: Universitetet i Stavanger) om sätud vn 2005 vilukus, läz kümned tuhad üläopenikoid.