Mine sisu juurde

Čendu

Vikipedii-späi
Čendu
成都
(Chéngdū)
Lidnanznam
Valdkund Kitai
Eläjiden lugu (2020) 15,419,445 ristitud
Pind 3,679,9 km²
Čendu 成都 (Chéngdū)
Pämez' Lo Cän
(sügüz'ku 2016—)
Telefonkod +86-(0)28
Aigvö UTC+8


Lidnan da sen ümbrišton transportkart (2021)

Čendu (kit.: 成都, pin'jin': Chéngdū [ʈʂʰə̌ŋ.tú] «kändamha pälidnaks») om lidn-millioner Kitain suvipäivlaskmas. Se om Sičuan'-agjan administrativine keskuz i kaikiš suremb lidn.

Istorii[vajehta | vajehtada tekst]

Eländpunktan aluz om pandud vl 311 EME. Sil aigalpäi i 1. voz'tuhan aigan lidn oli neniden car'kundoiden-valdkundoiden pälidnaks: Šu (edel 316 vot e.m.e.), Šu-Han' (221−263), Čen (4. voz'sadan ezmäine pol'), Päivlaskmaine Šu (5. voz'sadan augotiž), Aigaline Šu (907−925), Möhäine Šu (934−965).

Čendu šingotase verhiden maiden kapitalanpanmižen kaikiš järedambaks keskuseks valdkundan päivlaskmpoles. Mail'man vižsadaspäi 260 kompanijan alajagused sijadasoiš täs. Lidn om avtoiden da niiden varapaloiden tegijoiden ühteks keskusišpäi Kitaiš, valdkundan lendimensauvomižen i kompjuterprogramiden sädandan järed keskuz. Järedad sarakod oma elektronine i elektrotehnine (pol'veimed, lämuzdiodad, koditehnik), mašinansauvomine (energetine, vedimed, vagonad), mineraližiden heretusiden i kombisötken pästand (Kitain kuz' tegijad), sauvondmaterialiden pästand (cement, stökol). Litijan kaikiš suremban mail'mas Tianqi Lithium-kompanijan (Tän'ci Litium) päfater sijadase täs.

Geografijan andmused[vajehta | vajehtada tekst]

Lidnümbrikon kart (2020)

Lidn sijadase Sičuanin katl'usen päivlaskmas, Min'czän-jogialangšton randoil, 500 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnümbrikon korktused vajehtasoiš 378..5364 m röunoiš. Cin'lin-mäged oma pohjoižhe lidnaspäi, ned kaitas tahondad Sibirin vilun ličendaspäi. Joged (kit. üks'lugu «he») oma Czin', Fu i Ša, mülüdas Janczin hurapol'he basseinha.

Klimat om subtropine pil'vesekaz. Voden keskmäine lämuz om +16,9 C°, kezakun-elokun +24,5..+26,1 C°, tal'vkun-uhokun +5,9..+8,5 C°. Kezaaigan minimum om +14,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +24 C° (uhoku). Ekstremumad oma −6,5 C° (viluku) i +39,4 C° (eloku). Paneb sadegid 820 mm vodes, enamba heinkus-elokus (195..200 mm kus), vähemba kül'mkus-keväz'kus (6..20 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..82 % röunoiš voden aigan.

Čendu-lidnümbrik jagase 12 nimitadud lidnrajonaks, koumeks küläümbrikoks i videks lidnaks. Viden keskuzližen lidnrajonan ühthine pind om 465,88 km².

Eläjad[vajehta | vajehtada tekst]

Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 14 047 625 ristitud, heišpäi lidnanlaptoiš — 7 415 590 ristitud 1 761 km² pindal. Kaik 11 430 000 ristitud elihe lidnanlaptoiš vl 2018. Vl 2014 kaik 14 427 500 eläjad oli lidnümbrikos 14 378,18 km² pindal, vn 2020 rahvahanlugemižen mödhe — 20 937 757 eläjad. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd'.

Transport[vajehta | vajehtada tekst]

Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Metro radab vspäi 2010 (kuz' jonod, 151 stancijad i 196 km raudted oma vl 2018). Kaik om nell' päraudtestancijad, kiruhraudte ühtenzoitab Čuncinanke.

Rahvahidenkeskeine civiline Čendu Šuanlü-lendimport[1] (CTU / ZUUU, kit.: 成都双流国际机场, 40,1 mln passažiroid vl 2021) sijadase 16 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Suvižen i Päivnouzmaižen Azijan maihe, mugažo Kitain lidnoihe.

Homaičendad[vajehta | vajehtada tekst]

  1. Rahvahidenkeskeižen Čendu Šuanlü-lendimportan sait (cdairport.com). (kit.) (angl.)

Irdkosketused[vajehta | vajehtada tekst]