Mine sisu juurde

Toronto

Vikipedii-späi
Toronto
 Lidnanznam
 Flag
Valdkund Kanad
Eläjiden lugu (2021) 2,794,356 ristitud
Pind 630,20 km²
Toronto
Pämez' Olivia Čou
(heinku 2023—,
Olivia Chow)
Telefonkod +1−416, +1−647, +1−437
Aigvö tal'vel UTC−5,
kezal UTC−4


Toronton rajonad, ezilidnad i lendimportad

Toronto (mugažo anglijan i francijan kelil, angline virkand: [təˈrɒntoʊ], sijaline [təˈrɒnoʊ], lühüdas [ˈtrɒn-]) om Kanadan kaikiš suremb lidn, Ontario-agjan administrativine keskuz.

Eländpunktan aluz om pandud anglijalaižil vl 1793 Üläkanadan agjan pälidnaks. Edel 1834 vot sen nimi oli Jork. Vl 1837 Toronto oli rahvahantorokan keskuseks Üläkanadan agjas. Vn 1998 vilukus ühtištadihe metropolitenižen territorijan kuz' lidnad i niiden ohjandaikundoid, kaik ned oma Toronto-lidnan rajonad: Vanh Toronto, Nort-Jork, Ist-Jork, Jork, Skarboro i Etobiko.

Toronto om Kanadan ižandusen kaikiš järedamb keskuz ičeze ezilidnoidenke, sen paloin rahaazjoiden da fil'miden tehmižen keskuz.

Geografijan andmused

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

Lidn om saudud Ontario-järven pohjoižel randal. Pind om 630,2 km², sidä kesken puištod ottas 80 km². Toronton keskuz seižub 76 metrad keskmäižel korktusel ülemb valdmeren pindad.

Klimat om kontinentaline neps, keza om läm' päivoikaz. Voden keskmäine lämuz om +9,7 C°, kezakun-elokun +19,8..+22,5 C°, tal'vkun-uhokun −0,1..−3,5 C°. Ekstremumad oma −32,8 C° (viluku) i +40,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −2,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +19,9 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus i elokus. Paneb sadegid 831 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus (82 mm), elokus-sügüz'kus (81..85 mm kus) i kül'mkus (84 mm), vähemba uhokus-keväz'kus (54..55 mm kus). Paneb lunt 121,5 sm tal'ves.

Lidnan 44 valičendümbrikod vll 2000−2018

Toronto jagase 140 lidnanlaptaks (angl.: neighbourhood), ühtetas niid 36 administrativižhe ümbrikho (C01-C15, E01-E11, W01-W10).

Edeline lidnan pämez' (angl.: Mayor of Toronto) om Džon Tori (John Tory, tal'vku 2014 — uhoku 2023).

Vn 2011 Kanadan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 615 060 ristitud. Kaik 2 731 571 eläjad oli lidnas vl 2016. Läz 6,2 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (Sur' Toronto, vl 2011 oli läz 6 mln) 5 905,71 km² pindal, sidä kesken Mississog- (korporacijoiden päfateroiden keskuz), Brempton- da Ošav-lidnad mülüdas aglomeracijha.

Religijan mödhe (2011): hristanuskojad — 54,1 %, religijatomad i ateistad — 24,2 %, islamanuskojad — 8,2 %, induistad — 5,6 %, judaizman uskojad — 3,8 %, buddistad — 2,7 %, sikhad — 0,8 %, toižed uskojad — 0,6 %.

Avtobusad, tramvaid, velosipediden kortoman verk, metro da taksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vspäi 1954 metropoliten radab lidnas (vl 2023 om koume jonod, 70 stancijad, 70,1 km raudted, niiden ližaks koume jonod 60 stancijanke oma sauvomas).

Kaik nell' lendimportad om lidnas da sen ezilidnoiš, niiden kesken kaks' rahvahidenkeskešt. Rahvahidenkeskeine civiline Toronto Pirson-lendimport[1] (YYZ / CYYZ, 50,5 mln passažiroid vl 2019) om kaikiš suremb, se sijadase 27 kilometras lodeheze lidnan keskusespäi Mississog-ezilidnas. Sišpäi tehtas reisid äjihe verhiže maihe kaiked mail'madme, mugažo Kanadadme. Toine rahvahidenkeskeine om lendimport Bišopan Billin nimed (YTZ, 2,8 mln passažiroid vl 2017), sijadase suvipäivlaskmha läz lidnan keskust Ontario-järven saril, sišpäi tehtas reisid AÜV:oiden da Kanadan lähižihe maihe.

Kaks' pen't portad sijadasoiš lidnas, ned ratas turistoiden da jüguiden täht.

Lidnan ühthine 360°-nägu «CN Tower»-TV-čuhundusespäi.

Üläopendusen aluzkundad

[vajehta | vajehtada lähtetekst]
  • Toronton universitet[2] (angl.: University Of Toronto),
  • Jorkan universitet (York University),
  • Raiersonan universitet (Ryerson University),
  • Džordž-Braun-kolledž (George Brown College),
  • Hamber-kolledž (Humber College),
  • Seneka-kolledž (Seneca College),
  • Sentennial-kolledž (Centennial College),
  • Šeridan-kolledž (Sheridan College),
  • Ontarion čomamahtoiden da dizainan kolledž (Ontario College of Art & Design),
  • da toižed.
  1. Rahvahidenkeskeižen Toronto Pirson-lendimportan sait (torontopearson.com). (angl.) (fr.)
  2. Toronton universitetan sait (utoronto.ca). (angl.)



Kanadan provincijad da territorijad i niiden administrativižed keskused
Provincijad Al'bert (Edmonton) | Britanine Kolumbii (Viktorii) | Eduard-princan Sar' (Šarlottaun) | Kvebek (Kvebek-lidn) | Manitob (Vinnipeg) | Nju Bransujik (Frederikton) | Saskačevan (Redžain) | Njufaundlend da Labrador (Sent Džons) | Ontario (Toronto) | Uz' Šotlandii (Galifaks)
Territorijad Jukon (Uaithors) | Lodehližed territorijad (Jellounaif) | Nunavut (Ikaluit)