Grab

Grab
Järgeline grab (Corylus betulus) Parižas, Francii
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta) Klass: Kaksidülehtesižed (Dicotyledones) Kund: Bukpuänikoižed (Fagales) Sugukund: Koivunvuiččed (Betulaceae) Heim: Grab
Latinankel'ne nimi
Cárpinus L., 1753
Sistematik Vikierikoiš Kuvad Vikiaitas ITIS 19503 NCBI 12989

Grab (latin.: Carpinus) om madaliden puiden heim Koivunvuiččed-sugukundaspäi.

Leviganduz

Heimon kazmused oma levitadud Pohjoižen mapoliškon londuses: Azijas i sen paloin Kitaiš tobjimalaz, vaiše kaks' erikod oma Evropan endemikad. Om erikoid Pohjoižamerikas mugažo.

Grab navedib rohlid i kazvateližid mahusid mouckivenke, täizöiženke nepsudenke. Erased-se erikod kazdas kuivil mahusil mouckivenke. Heimon erikod ei navet'koi sodunuzid i muiktoid mahusid. Pil'vesenvastaižusen mahtuz om erazvuitte lujas erikoidme.

Ümbrikirjutand

Elonform om pu päpaloin, järed penzaz oleleb harvoin. Tüven hahk kor' om siled vai läz sidä. Kron om tihed i ei ole leved, sen karkas kogoneb hoikan polhe oksišpäi. Grab kazvab vitkos. Sädab äi vezoid kandaspäi, vähän jurišpäi.

Kattud somusil nügud urbad išttas barbal. Lehtesed oma ellipsanvuiččed koumen..kümnen santimetran pitte, čereduišoiš, piiženke röunanke, lanktas tal'veks. Suviš tahondoiš lehtesiden lanktend alaoksišpäi vitkostub kevädehesai.

Änikoiden sugu om erištadud. Änikod kazdas ühtenaigašti lehtesidenke lambhaižiden nägul, pölüstoitand tegese tulleil. Plodud oma pähkmuded 10..30 lugul, ühtenke semnenke. Semned oma endospermata. Grab andab ploduid äjan joga vodel.

Kävutand

Ištutadas grabad puištoiš üksin i gruppoil, eläbaks aidaks i seinäks. Kaik graban erikod elädas leiktamižes läbi hüvin, kaitas formad sen jäl'ghe hätken vitkon kazvandan tagut. Ottas bonsain sädandas.

Tehtas graban pumaterialaspäi soitoid, šponad, takarmtegesid, lavan krepindoid. No lavad graban parketlaudaspäi kuidas lujas nepsuden köläidusiden tagut voz'aigoidme. Kävutase tömašinoiš amussai, sen paloin tehmaha kangazpuiden sukloižid.

Pumaterialan muju om vauktan polhe hahk. Graban ninevuz om 750 kg/m³ kuivas olendas. Kovuz Brinnelän mödhe om 3,5 kgv/mm². Kuivab vitkos, voib tehtas piloid, mülü poleneb znamasižešti kuivatesen aigan. Ümbriradase leiktandinstrumental pahoin. Vastustab hapandan processoid hondoin tarbhaižeta ümbriradmižeta. Küzub mahtoid poliruindan täht.

Erikod

Kaik om 41 erik heimos, kaik libudas Pohjoižes mapoliškospäi.

Valitud erikod:

• Carpinus betulus — Järgeline grab vai Evropine grab, heimon tipine erik
• Carpinus caroliniana — Karolinine grab
• Carpinus japonica — Japonine grab
• Carpinus orientalis — Päivnouzmman grab vai Must grab
• Carpinus pubescens — Kurdiž grab
• Carpinus tschonoskii — Čonoskin grab
• Carpinus turczaninowii — Turčaninovan grab