Mine sisu juurde

Pähkimpu (heim)

Vikipedii-späi
Pähkimpu
Pähkimpu
Änikoičii järgeline pähkimpu (Corylus avellana, heimon tipine erik), Francii
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused
Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta)
Klass: Kaksidülehtesižed (Dicotyledones)
Kund: Bukpuänikoižed (Fagales)
Sugukund: Koivunvuiččed (Betulaceae)
Heim: Pähkimpu
Latinankel'ne nimi
Córylus L.


Sistematik
Vikierikoiš


Kuvad
Vikiaitas

ITIS 19505
NCBI 13450

Pähkimpu (latin.: Corylus) om penzhiden i puiden heim Koivunvuiččed-sugukundaspäi.

Heimon kazmused oma levitadud Pohjoižen mapoliškon londuses (Evrazii i Pohjoižamerik). Pähkimpun erikod sätas alamecad levedlehtesižiš mecoiš kavag'mecanke. Voib löuta mecanröunas i lehtmecoiš. Elonform om penzaz päpaloin, pud oma harvemba.

Järgeline pähkimpu om kaikiš enamba levitadud heimos i sen-žo erikon ižanduseline znamoičend om kaikiš lujemb, se om ottud kul'turha amuižiš aigoišpäi. Kul'tiviruidas heimon äjid erikoid pähkmihe näht. Nimitadas fundukaks järgeližen i pontižen (Corylus avellana var. pontica) pähkimpuiden järedambid ploduid.

Ümbrikirjutand

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

Lehtesed oma surehkod koveritomad, kehkrad vai läz sidä, lanktas tal'veks.

Mužiksugun änikod šingotadas sügüzel, tal'vdudas i änikoitas aigaližel kevädel edel lehtesid völ. Plod om pähkim. Semned oma vauktušeta.

Pähkimpun äjad erikod oma söndznamoičendanke ičeze ploduiden tagut.

Turkižen pähkimpun (Corylus colurna) vahv čoma pumaterial om arvokaz meblin tehmižes. Tehtas veičiden i pall'aižiden varmdoid varzid järgeližes pähkimpuspäi (Corylus avellana). Ottas kävutamižhe sen oksid aidoiden pletindan täht, pit'k ongirag tegese, kuvatas mastinid hoikembiš oksišpäi.

Kaik om 17..23 erikod, kaik libudas Pohjoižes mapoliškospäi. Om sätud gibridoid saduiden täht.

Erased-se erikod:

  • Corylus americana — Amerikaine pähkimpu
  • Corylus avellana — Järgeline pähkimpu, heimon tipine erik (kazvab kaikedme Evropadme, om kul'turas amussai)
  • Corylus chinensis — Kitajine pähkimpu
  • Corylus colhica — Kolhidine pähkimpu
  • Corylus colurna — Turkine pähkimpu (vai Punvuitte pähkimpu, Anatolijan pol'sar', Kavkazantaguine, Balkanad. Pu 20 metrhasai kortte, om ottud kul'turha amuižespäi)
  • Corylus cornuta — Sarvekaz pähkimpu (Pohjoižamerikan päivnouzm)
  • Corylus fargesii — Faržen pähkimpu (Kitai)
  • Corylus ferox — Gimalajine pähkimpu (Nepal, Mjanmar, Kitai, Indii)
  • Corylus heterophylla — Erazlehtesine pähkimpu
  • Corylus maxima — Järed pähkimpu