Turan (lidn, Venäma)

Turan
Туран (ven. i tuv.)
	Lidnanznam;
Valdkund	Venäma
Eläjiden lugu (2021)	5,044 ristitud
Pind	92 km²
Pämez'	Vladimir Šeibin; (viluku 2020—)
Telefonkod	+7−39 435-xx-xxx
Avtokod	17
Aigvö	UTC+7 (MSK+4)

Turan (tuv.: Туран, ven.: Тура́н) om Venäman lidn da lidnankund (sumon) Tuvan Tazovaldkundan pohjoižes. Se om Pii-Heman kožuunan (rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

Istorii

Se om ezmäine venämalaine eländpunkt Tuvas. Turanan aluz om pandud külähä vl 1885. Külä sai lidnan statusad vl 1945.

Turan-lidn šingotase sauvondedheotandoil da maižanduzturizmal (maralankazvatuz).

Geografijan andmused

Lidn sijadase kožuunan-rajonan suven keskuzpalas, ühtennimižen jogen randal (mülüb Jenisein basseinha), 861 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Kizilan röunhasai om kuz'kümne viž kilometrad suvhe, se om lähembaižeks lidnaks.

Tobmuz

Kaik koume žilod (arbanad) mülüdas lidnankundha Turanan ližaks. Lidnankundan pind — 94,01 km².

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Ezitajiden huralan ezimez'. Edeližed lidnan huralan ezimehed oma Ajas Kagai-Ool (kül'mku 2018 — viluku 2020), Irina Abakajeva (radoi vn 2018 kül'mkuhusai). Lidnankundan Administracijan ezimez' om Ajas Dongak vn 2020 sulakuspäi. Edeližed lidnan Administracijan ezimehed oma Andrei Dronin (kül'mku 2018 — reduku 2019), Tat'jana Koval'nogih (heinku 2017 — kül'mku 2018).

Eläjad

Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4 981 ristitud, lidnankundan — 5 695 ristitud, kožuunan nell' seičemendest. Vl 2017 kaik 4 921 ristitud elihe lidnas i 5 670 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz kut tuhad eläjid vll 1989−1998 (6 tuh. rist. vl 1998).

Rahvahad (enamba 0,5 % vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 59,0 %, tuvalaižed — 36,8 %, hakaslaižed — 0,7 %, armenijalaižed — 0,6 %, ukrainalaižed — 0,6 %, toižed rahvahad — 2,3 %.

Buddizman suburgan om saudud lidnas vspäi 2012. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid^[1] oma avaitud lidnas: ph. Innokentijan Irkutskalaižen puine jumalanpert' (oli saudud vl 1914, om udessündutadud 1990-nzil vozil) i uz' ph. Vladimir-ruhtinasen jumalanpert' (om letud vll 2015−2017).

Openduz

Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume nomeruidud päivkodid (nomer 1, 2, 3), kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), lapsiden da norišton keskuz, čomamahtoiden škol, kožuunan sportškol.

Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.