Adigeisk

Adigeisk
Адыгейск (ven.)
Адыгэкъалэ (adig.)
Lidnanznam;	Flag;
Valdkund	Venäma
Eläjiden lugu (2025)	13,247 ristitud
Pind	12,57 km²
Pämez'	Azamat Hačmamuk; (uhoku 2023—)
Telefonkod	+7−87 772-xx-xxx
Avtokod	01
Aigvö	UTC+3 (MSK+0)

Adigeisk (ven.: Адыге́йск, adig.: Адыгэкъалэ) om Venäman lidn da lidnümbrik Adigejan Tazovaldkundan lodehes. Se om tazovaldkundan videnz' eländpunkt ristitišton mödhe.

Istorii

Eländpunktan aluz om pandud vl 1969 kuti Adigeiskii-radnikžilo sirdamha upotajiden auloiden da žiloiden eläjid Krasnodaran vezivaradimen täutandan tagut. Mugomiden kanzoiden läz pol't eläškanzihe udes radnikžilos. Vn 1976 27. päiväl heinkud Adigeiskii sai lidnan statusad, nimitihe lidnad Teučežsk:aks Cug Teučež-runokirjutajan kanzannimen mödhe. Vl 1990 udesnimitihe nügüdläižikš.

Adigeisk šingotase sömtegimištol (jauh, leibtegesed, adigejan sagud i toižed maidtegesed, olud, alkogolitomad jomad), mugažo omblendedheotand, ratud korundan pästand, Vologdan sauvondkonstrukcijoiden da temašinoiden tegimen ceh (sirdandpertid, sauvondmetallprofil') ratas lidnas.

Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbärdajan rajonan päivlaskmas, Kubanin (adig.: Псыж, Krasnodaran vezivaradim) hural randpolel, 45 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Maikophasai om kahesakümne kilometrad suvipäivlaskmha orhal vai 100 km avtotedme. Lähembaine lidn om Krasnodar (rahvahidenkeskeine lendimport) vižtoštkümnes kilometras lodeheze orhal vai 20 km «Don»-avtotedme (M4).

Klimat om ven Mustmeren valatoitandanke. Voden keskmäine lämuz +11,7 C°, kezakun-elokun +20,8..+23,3 C°, tal'vkun-uhokun +0,3..+2,8 C°. Paneb sadegid 762 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba kezakus i tal'vkus-uhokus (73..84 mm kus), toižiš kuiš 50..67 mm.

Tobmuz

Lidn jagase kahteks ümbrikoks: Päivnouzmaine i Päivlaskmaine, ned ei olgoi municipaližikš ühtnikoikš. Gatlukai-aul (1 555 rist. vl 2018) i Psekups-futor (907 rist. vl 2018) mülüdas lidnümbrikho Adigeiskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 32,39 km². Se om ümbärtud Teučežskan rajonan territorijal läz kaikiš polišpäi.

Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma Mahmud Tlehas (uhoku 2018 — uhoku 2023), Nal'bii Gatagu (radoi vn 2018 uhokuhusai). Lidnümbrikon Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez' om Asker Tašu vn 2017 redukuspäi. Edeline nevondkundan ezimez' om Jusuf Tlehas, oli radnikusel vn 2017 redukuhusai.

Eläjad

Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 237 ristitud, lidnümbrikon — 14 659 ristitud, vn 2021 lidnan — 13 175 ristitud, lidnümbrikon — 15 625 ristitud. Vl 2017 kaik 12 701 ristitud elihe lidnas i 15 166 ristitud kaikes lidnümbrikos. Vspäi 1989 lidnan ristitišt vajehtase 12..13 tuh. eläjid röunoiš. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', lidnümbrikon oli 15 661 eläjid vl 2024.

Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1 % vl 2010): adigejalaižed — 78,6 %, venälaižed — 17,3 %, toižed rahvahad — 2,5 %, rahvahuden ozutandata — 1,6 %.

Islaman kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma lidnümbrikos: ph. Jurgii-vägestusenkandajan^[1] (Adigeisk) i Jumalanmaman Ahtirskan jumalaižen^[2] (Psekups-futor).

Openduz

Lapsiden opendusen aluzkundad oma kuz' nimitadud i nomeruidud augotižškolad-päivkodid (nomer 1..6), koume keskškolad (nomer 1..3), ližaopendusen Juta-keskuz, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol A. A. Džamirzen nimed.

Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš (Krasnodar).