Adigejan Tazovaldkund

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Adigejan Tazovaldkund
Республика Адыгея (ven.)
Адыгэ Республик (adig.)

Adigejan Tazovaldkundan flag Adigejan Tazovaldkundan znam
Adigejan Tazovaldkundan flag Adigejan Tazovaldkundan znam
Map of Russia - Adygea.svg
Pälidn Maikop
Pind

- Ühtes
- saum vezid (%).

80-nz'

7 792 km²
6,9

Eläjiden lugu

- Kaik
- Sageduz

76-nz'

449 171 ristitud (2015)
57,65 rist./km²

Federaline ümbrik Suvine
Venäman ekonomine region Pohjoižkavkazan
Valdkundkel' (-keled) venäkel', adigejan kel'
Tazovaldkundan Pämez' Aslan Thakušinov
Päministr Murat Kumpilov
Valdkundaližen Nevondkundan ezimez' Vladimir Narožnii
Gimn Adigejan Tazovaldkundan gimn
Avtokod 01
Aigvöd UTC+3 (MSK+0)

Adigejan Tazovaldkund vai Adigei (ven. Республика Адыгея, Адыгея, adig. Адыгэ Республик) om Venälaižen Federacijan subjekt.

Se mülüb Federaližhe suviümbrikho.

Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Maikop.

Keled[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundkeled oma venäkel' da adigejan kel' Adigejan Tazovaldkundan Konstitucijan 5. kirjutusen mödhe.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Adigejan Tazovaldkundan aluz om pandud vl 1922 heinkun 27. päiväl kuti Adigejan (Čerkesan) avtonomine agj. Vspäi 1928 elokun 13. päiväspäi sidä nimitihe Adigejan avtonomižeks agjaks. Vl 1990 tal'vkun 15. päiväl Adigei läksi Krasnodaran randaspäi, se sai nügüdläižen nimitusen vl 1992 semendkun 16. päiväl.

Adigejan Tazovaldkundan Konstitucii[1] om vahvištadud vl 1995 keväz'kun 10. päiväl Valdkundaližen Nevondkundan ezitajil. Se om väges möhembaižiden vajehtusidenke.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Adigejan Tazovaldkundan reljefan kart.

Tazovaldkundal om röunad Krasnodaran randanke kaikiš polišpäi, nece om anklav sen südäimes. Ühthine röunoiden piduz om läz 900 km[2]. Adigejan Tazovaldkund om mererandatoi.

Pind om 7 792 nellikkilometrad. Mecad ottas territorijan koumandest (läz 2800 km²). Tazovaldkundan territorii mülüb Kuban'-jogen basseinha. Toižed sured joged oma nened: Vauged da Lab oma Kubanin ližajoged; Fars da Giag oma Laban ližajoged. Znamasine reskvezišt om ratud Krasnodaran vezivaradim.

Reljef om alangoikaz pohjoižes da mägikaz suves. Ezimägišt da sel'gad mülüdas Kavkazan mägisistemha. Kaikiš korktemb čokkoim om Čuguš-mägenpä 3237 m kortte valdmeren pindan päl tazovaldkundan suves.

Klimat om ven pehmed. Vilukun keskmäine lämuz om -2°C. Paneb sadegid 560-840 mm vodes.

Londuseližed varad oma londuseline gaz, kuld, sauvondmaterialad (mouckivi, gravii, saved, letked), mec, reskvezi, gidroenergii.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vauged pert' om Adigejan Tazovaldkundan pämehen, Valdkundaližen Nevondkundan da Ministrišton ištundsija Maikopas.

Aslan Thakušinov radab tazovaldkundan pämeheks vs 2007 vilukun 13. päiväspäi. Tazovaldkundan pämez' märičeb Ministrišton strukturad, paneb päministrad da toižid ministrid radnikusile sättutaden kandidatoid parlamentanke, sen hüvästusen sandan jäl'ghe. Tazovaldkundan pämehen da Ministrišton ühthine Administracii om hänele abhu. Vl 2012 vilukun 13. päiväl Valdkundaližen Nevondkundan ezitajad vahvištihe sidä-žo tazovaldkundan pämest kahtendeks strokuks.

Adigejan parlament om üks'kodine Valdkundaline Nevondkund (adig.: Хасэ). Kaik rahvaz valičeb sen 54 ezitajad videks vodeks, ličemha röun om 7% partijoiden täht. Vladimir Narožnii radab Nevondkundan ezimeheks vs 2013 vilukun 16. päiväspäi.

Radonoigendai tobmuz om Adigejan Tazovaldkundan Ministrišt. Murat Kumpilov radab sen päministraks vspäi 2008. Tazovaldkundan ministrused, komitetad da ohjandused alištudas Ministrištole.

Järgvaličendad Adigejan Valdkundaližhe Nevondkundha oliba vl 2011 keväz'kun 13. päiväl.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2010 eläjiden lugu om 439 996 ristitud[3]. Vl 2015 lidnalaižiden eläjiden pala om 47%.

Kaikes tazovaldkundas om kaks' lidnad da viž lidnanvuittušt žilod. Toine lidn om Adigeisk.

Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed (61,5%), adigejalaižed (24,3%), armenijalaižed (3,5%), ukrainalaižed (1,3%), kurdlaižed (1,0%), čerkesalaižed (0,6%), totarlaižed (0,5%), čiganalaižed (0,5%); toižed — 3,5%, rahvahuden ozutandata — 3,3%.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Adigejan Tazovaldkundan Konstitucijan tekst (constitution.garant.ru). (ven.)
  2. Республика Адыгея - Географическое положение. — Adygheya.ru. (ven.)
  3. Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (gks.ru). (ven.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Adigejan Tazovaldkundan lidnad
Adigeisk | Maikop