Kemerovon agj

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Kemerovon agj
Кемеровская область
Kemerovon agjan flag Kemerovon agjan znam
Kemerovon agjan flag Kemerovon agjan znam
Map of Russia - Kemerovo Oblast.svg
Pälidn Kemerovo
Pind

- Ühtes
- saum vezid (%).

34-nz'

95 725 km²
0,2

Eläjiden lugu

- Kaik
- Sageduz

16-nz'

2 724 990 ristitud (2015)
28,47 rist./km²

Federaline ümbrik Sibirin
Venäman ekonomine region Päivlaskmaine Sibirin
Valdkundkel' (-keled) venäkel'
Gubernator Aman Tulejev
Agjan Administracijan pämez' hän-žo
Rahvahandeputatoiden Nevondkundan ezimez' Evgenii Kosänenko
Gimn Kuzbassan radnikmelodii
Avtokod 42, 142
Aigvöd UTC+7 (MSK+4)

Kemerovon agj (ven.: Кемеровская область) vai Kuzbass om Venälaižen Federacijan subjekt (agj).

Se mülüb Sibirin federaližhe ümbrikho.

Agjan administrativine keskuz om Kemerovo.

Keled[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Agj om erigoittud Novosibirskan agjaspäi vs 1943 vilukun 26. päiväspäi.

Kemerovon agjan Päkäskuz[1] om vahvištadud vl 1997 sulakun 9. päiväl Käskusenandajan Suiman (sen aigan agjan parlamentan nimituz) ezitajil da om väges möhembaižiden vajehtusidenke.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kemerovon agjan reljefan kart.

Agj sijadase Päivlaskmaižen Sibirin suvipäivnouzmas, ottes Altajan- da Sajanad-mägisel'giden sarakoid.

Agjal om röunoid Krasnojarskan randanke pohjoižpäivnouzmas, Hakasijan Tazovaldkundanke päivnouzmas, Altajan Tazovaldkundanke suves, Altajan randanke suvipäivlaskmas, Novosibirskan agjanke lodehes, Tomskan agjanke pohjoižes da pohjoižpäivnouzmas. Kemerovon agj om mererandatoi. Agjan piduz suvespäi pohjoižhesai om läz 500 km, päivnouzmaspäi päivlaskmhasai — 300 km.

Pind om 95 725 km². Agjan territorijal kavag'- da lehtezmecad oma olmas. Surembaine Tom'-jogi läbitab agjad suvipäivnouzmaspäi pohjoižhe, sen sured Kondom- da Mrassu-ližajoged oma agjan suves. Znamasižed joged oma Kij, In' da Jaj. Järvid ei ole äi.

Reljef om mägikaz agjan suvhe keskusespäi da tazo agjan pohjoižes (Päivlaskmaižen Sibirin alangišton suvipäivnouzmpala). Kuzneckan katl'uz otab agjan keskusen. Korktembaine čokkoim om Ülähambaz-mägenpä (2178 m) päivnouzmaižel röunal Hakasijanke. Madalambaine čokkoim om Tom'-jogen kendäk agjan pohjoižes röunal Tomskan agjanke (78 m). Korktusiden luja erinend märičeb londusen arvoimižiden erazvuiččendad, ühtes regionas oma tundrad dai stepid-ki.

Klimat om terav kontinentaline. Keza om läm' da lühüd, heinkun keskmäine lämuz om +17...+18°C. Tal'v om vilu da pit'k, vilukun kesklämuz om -17...-20°C. Tazangištoil da ezimägištoil paneb sadegid 300 mm vodes, mägil — 1000 mm da sen enamba.

Londuseližed varad oma kivihil', bur hil', raudkivend, äimetalližed kivendod, kuld, sauvondmaterialad (saved, letked, sauvondkivi), fosforitad, mec, mustma.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

Agj kogoneb administrativižešti 20 lidnad da 18 rajonad.

Valdkundan tobmuden organad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kemerovon agjan Administracijan pert' Kemerovos.

Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aman-gel'di Moldagazijevič Tulejev radab gubernatoran vs 1997 heinkun 1. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om mugažo agjan Administracijan pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb Administracijan ühtnijoid radnikusile. Ezmäine varagubernator da koumetoštkümne muite varagubernatorad oma hänele abhu.

Kemerovon agjan käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament. Se om Rahvahandeputatoiden Nevondkund 46 ezitajanke, kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Evgenii Viktorovič Kosänenko radab Rahvahandeputatoiden Nevondkundan ezimeheks vs 2013 sügüz'kun 17. päiväspäi.

Kemerovon agjan radonoigendai tobmuz om Administracii. Agjan Administracijan kollegii om radonoigendajan tobmuden pä, se kogoneb varagubernatorid. Agjan departamentad, ohjandused, inspekcijad, komitetad da laudkundad alištudas Ohjastusele.

Vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl järgvaličendad Rahvahandeputatoiden Nevondkundha oliba. Gubernatorad valitihe vl 2015 sügüz'kun 13. päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural 96,69% änid satusenke da radab videnden strokun jäl'geten.

Demografii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kemerovon agj om kaikiš tihedas elänzoittud Sibirin region. Enamba 90% eläjid oma venänikad. Igähižiden vähäluguižiden rahvahiden keskes šorijalaižed, teleutalaižed da Sibirin totarad[2] elädas agjas. Vepsläižed elädas Novokuzneckan rajonas Kuzedejevo-žilos.

Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 763 135 ristitud[3], sidä kesken 45 vepsläšt[4]. Lidnalaižiden eläjiden pala om 85,7% (vl 2015). Agjan ristitišton enambuz eläb lidnoiš, sen ühtes om levedoid territorijoid madalan ristitišton lugumäranke.

Agjas om kaks'kümne lidnad da 23 lidnanvuittušt žilod. Sured lidnad (enamba 100 tuh. eläjidenke vl 2015, surembaspäi penembha) oma Novokuzneck, Kemerovo (pälidn) da Prokopjevsk. Vl 2015 kaik om 23 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (91,8%), totarlaižed (1,5%), saksalaižed (0,8%), ukrainalaižed (0,8%), šorijalaižed (0,4%), armenijalaižed (0,4%), toižed — 2,3%, rahvahuden ozutandata — 2,0%.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Kemerovon agjan Päkäskusen tekst (constitution.garant.ru). (ven.)
  2. Etnografižed gruppad Kaikenvenämaižen rahvahanlugemižen mödhe vl 2010. — Rosstat (gks.ru). (ven.)
  3. Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (gks.ru). (ven.)
  4. Население коренных малочисленных народов Российской Федерации по родному языку по отдельным субъектам (Venälaižen Federacijan igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ristitišt mamankelen da subjektan polhe) (gks.ru). — Lp. 12. (ven.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Kemerovon agjan lidnad
Anžero-Sudžensk | Belovo | Berözovskii | Gurjevsk | Jurg | Kaltan | Kemerovo | Kiselövsk | Leninsk Kuzneckii | Mariinsk | Meždurečensk | Miski | Novokuzneck | Osinniki | Polisajevo | Prokopjevsk | Salair | Taig | Taštagol | Topki