Murmanskan agj

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Murmanskan agj
Мурманская область
Murmanskan agjan flag Murmanskan agjan znam
Murmanskan agjan flag Murmanskan agjan znam
Map of Russia - Murmansk Oblast.svg
Pälidn Murmansk
Pind

- Ühtes
- saum vezid (%).

25-nz'

144 902 km²
0,5

Eläjiden lugu

- Kaik
- Sageduz

61-nz'

766 281 ristitud (2015)
5,29 rist./km²

Federaline ümbrik Lodehline
Venäman ekonomine region Pohjoine
Valdkundkel' (-keled) venäkel'
Gubernator Marina Kovtun
Ohjastusen pämez' hän-žo
Agjan Duman ezimez' Mihail Il'jinih
Gimn Murmanskan agjan gimn
Avtokod 51
Aigvöd UTC+3 (MSK+0)

Murmanskan agj (ven.: Мурманская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.

Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho.

Agjan administrativine keskuz da surembaine lidn om Murmansk-vägilidn.

Keled[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Murmanskan agj om olmas vl 1938 semendkun 28. päivälpäi.

Murmanskan agjan Päkäskuz[1] om vahvištadud vl 1997 kül'mkun 26. päiväl Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sil-žo vodel sulakun 24. päiväl da om väges äiluguižiden vajehtusidenke.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Murmanskan agjan reljefan kart.

Murmanskan agj sijadase Kolan pol'sarel (agjan pindan 70%), mugažo lähižil saril da territorijoil.

Agjal oma röunad Karjalan Tazovaldkundanke suves, Suomenmanke päivlaskmas da Norvegijanke lodehes. Sen randad lainištadas Jävaldmeren Barencan meri pohjoižes, Vauged meri päivnouzmas da suves.

Pind om 144 902 nellikkilometrad. Surembaižed joged oma Varzug, Umb, Kol, Tulom da Ponoi. Surembaine järv om Imandr. Kaik om 110 tuhad järvid enamba 0,1 nellikkilometrad pindanke.

Reljef om mägikaz jogiden alangištoidenke, tundrad mägitazangištoil oma enambuses. Korktembaine čokkoim om Hibinoiden Judičvumčorr-mägi (1200 m) agjan keskuses.

Klimat om meren ven vilu agjan suvipalas da subarktine agjan pohjoižpalas. Vilu tundub teravas, lujan nepsuden da kovan tullein tagut. Kezal voib panda halad jogo päiväl. Heinkun keskmäine lämuz om +8°C mererandpolel da +14°C keskrajoniš. Vilukun kesklämuz om -8°C mererandpolel (lämän Gol'fstrim-joksmusen tagut) da -12...-15°C keskrajoniš.

Londuseližed varad oma kivivoi da londuseline gaz šel'fas, metallad (raudkivend, vas'k, nikel', nefelin, cirkonii, kobal't, platin, osmii, iridii, berillii, litii), apatitad, pol'kalližarvoižed kived, kala, reskvezi, gidroenergii.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Agjan Ohjastusen pert' Murmanskas.

Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Marina Kovtun radab gubernatoran vs 2012 sulakun 4. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Üks' ezmäine varagubernator da viž muite varagubernatorad oma hänele abhu.

Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament — Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 36 ezitajad videks vodeks. Mihail Il'jinih radab Agjan Duman ezimeheks vs 2014 tal'vkun 11. päiväspäi.

Radonoigendai tobmuz om Murmanskan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, komitetad, ohjandused da üks' inspekcii alištudas Ohjastusele.

Järgvaličendad Agjan Dumha oliba vl 2011 tal'vkun 4. päiväl. Gubernatoran valičendad oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (64,69%) da radab kahtenden strokun.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 795 409 ristitud[2], sidä kesken 82 vepsläšt[3]. Kaikutte ühesanz' ristit kümnespäi om lidnalaine.

Murmanskan agjas om kuz'toštkümne lidnad da 12 lidnanvuittušt žilod. Toižed sured lidnad (läz 50 tuh. ristitud vl 2015) oma Apatitad da Severomorsk. Vl 2015 kaik om 15 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (80,8%), ukrainalaižed (4,3%), vaugedvenälaižed (1,5%), totarlaižed (0,7%), azerbaidžanlaižed (0,5%), toižed — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 9,2%.

Erased toižed igähižed rahvahad: saamalaižed — 1599 rist. (0,20%), karjalaižed — 1376 rist. (0,17%), suomalaižed — 273 rist. (0,03%).

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Murmanskan agjan Päkäskusen tekst (constitution.garant.ru). (ven.)
  2. Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (gks.ru). (ven.)
  3. Население коренных малочисленных народов Российской Федерации по родному языку по отдельным субъектам (Venälaižen Federacijan igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ristitišt mamankelen da subjektan polhe). — Lp. 14. (ven.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Murmanskan agjan lidnad
Apatitad | Gadžijevo | Kandalakš | Kirovsk | Kol | Kovdor | Mončegorsk | Murmansk | Olenegorsk | Ostrovnoi | Polärnii | Polärnije Zori | Severomorsk | Snežnogorsk | Zaozörsk | Zapolärnii