Komin Tazovaldkund

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Komin Tazovaldkund
Республика Коми (ven.)
Коми Республика (komi)

Komin Tazovaldkundan flag Komin Tazovaldkundan znam
Komin Tazovaldkundan flag Komin Tazovaldkundan znam
Map of Russia - Komi.svg
Pälidn Siktivkar
Pind

- Ühtes
- saum vezid (%).

13-nz'

416 774 km²
0,3

Eläjiden lugu

- Kaik
- Sageduz

54-nz'

864 424 ristitud (2015)
2,07 rist./km²

Federaline ümbrik Lodehline
Venäman ekonomine region Pohjoine
Valdkundkel' (-keled) venäkel', komin kel'
Tazovaldkundan pämez' Sergei Gaplikov (velgusentäutai)
Ohjastusen ezimez' Vladimir Tukmakov
Valdkundaližen Nevondkundan ezimez' Nadežda Dorofejeva
Gimn Lujas edahan Pohjoižpoles...
Avtokod 11
Aigvöd UTC+3 (MSK+0)

Komin Tazovaldkund (ven.: Республика Коми, komi: Коми Республика) vai Komi om üks' Venälaižen Federacijan tazovaldkundoišpäi.

Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho.

Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Siktivkar.

Keled[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundkeled oma venäkel' da komin kel'.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Voz'sadoil 14.-15. meiden erad Komin territorii mülüi komilaižiden nacionaližhe Sur' Perm'-valdkundha.

Komin Tazovaldkund om olmas vl 1921 elokun 22. päivälpäi. Sen aluz oli pandud kuti Komin avtonomine agj. Vozil 1936-1991 sidä nimitihe Komin Avtonomižeks Nevondkundaližeks Socialistižeks Tazovaldkundaks, vozil 1991-1993 — Komin Nevondkundaližeks Socialistižeks Tazovaldkundaks.

Komin Tazovaldkundan Konstitucii[1] om vahvištadud vl 1994 uhokun 17. päiväl tazovaldkundan Ülembaižen Nevondkundan ezitajil da om väges äiluguižiden vajehtusidenke.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Komin Tazovaldkundan reljefan kart.

Tazovaldkundal om röunoid Tümenin agjan Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikonke pohjoižpäivnouzmas, Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikonke päivnouzmas, Sverdlovskan agjanke suvipäivnouzmas, Permin randanke suves, Kirovan agjanke suvipäivlaskmas, Arhangel'skan agjanke päivlaskmas, Arhangel'skan agjan Nencan avtonomižen ümbrikonke pohjoižes. Komi om mererandatoi tazovaldkund.

Pind om 416 774 km². Mecad ottas 297 000 km², sod — 32 000 km². Znamasižed joged oma Pečor sen ližajogidenke (Cil'm, Ižm, Us) da Vičegd (komi: Ežv) sen ližajogidenke (Sisol, Vim'). Kaik joged mülüdas Jävaldmeren basseinha, päiči peniš jogiš suvipäivnouzmas (mülüdas Kamanjogen da Kaspijan meren basseinha). Kaik om läz 78 tuhad järved 4,5 tuh. km² ühthižen pindanke. Kaikiš suremb järv om Jamjärv (31,1 km²) tazovaldkundan lodehes.

Reljef om tazo tobjan palan, Timanan kräž vedase keskusespäi lodeheze. Uralan mägenpäd seištas pidust' päivnouzmašt röunad. Kaikiš korktemb čokkoim om Uralan Narodnaj-mägenpä (1895 m) Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikonke röunal. Keskmäras kerdan vodes manrehkaidused oleskeldas 4,5 ballhasai vägenke.

Klimat om ven kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +15...+17°C suves da +11°C pohjoižes. Vilukun kesklämuz om -17...-20°C. Paneb sadegid vodes 700 millimetraspäi augotaden.

Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', palab šoidkivi, turbaz, boksitad, titan, kuld, sauvondmaterialad (mouckivi, sauvondgips, letked, saved), fosforitad, kaliisol, rik, almazad, pol'kalližarvoižed kived, mägihrustal', keitandsol, mec, reskvezi.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Komin Valdkundaližen Nevondkundan pert' Siktivkaras.

Tazovaldkundan pämehen pordaigaline velgusentäutai om Sergei Gaplikov, radab vs 2015 sügüz'kun 30. päiväspäi. Venäman prezident pani händast radsijha ičeze käsköl. Tazovaldkundan pämehen valdatusiden strok om viž vot, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Hän märičeb Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile, sidä kesken Ohjastusen päministrad da ičeze varapämest — parlamentan hüvästusen sandan jäl'ghe. Tazovaldkundan pämez' ei ole Ohjastusen ühtnijaks. Tazovaldkundan varapämez', Tazovaldkundan pämehen da Ohjastusen Administracii oma hänele abhu.

Komin Tazovaldkundan Valdkundaline Nevondkund om üks'kodižeks parlamentaks 30 ezitajanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Nadežda Dorofejeva radab Komin Tazovaldkundan Valdkundaližen Nevondkundan ezimeheks vs 2015 sügüz'kun 28. päiväspäi.

Radonoigendai tobmuz om Komin Tazovaldkundan Ohjastuz. Tazovaldkundan ministrused, agentused, radnikoičendad, komitetad da ohjandused alištudas Ohjastusele. Vladimir Tukmakov radab Komin Tazovaldkundan Ohjastusen ezimeheks vs 2014 sügüz'kun 19. päiväspäi. Kaks' Ohjastusen varaezimest oma hänele abhu.

Tazovaldkundan pämest valitihe järgkerdan vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl, Väčeslav Gaizer sai vägestust ezmäižel tural (78,97%) da radoi kahtenden strokun, no om arestuidud (19.09.2015). Komin pämehen valičendad lindäs vl 2016 sügüz'kun 18. päiväl. Järgvaličendad Valdkundaližhe Nevondkundha oliba vl 2015 sügüz'kun 13. päiväl.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 901 189 ristitud[2], sidä kesken 23 vepsläšt[3]. Kaikutte seičemenz' ristit ühesaspäi om lidnalaine eläi.

Kaikes tazovaldkundas om kümne lidnad da 29 lidnanvuittušt žilod. Toižed sured lidnad (enamba 50 tuh. eläjid, surembaspäi penembha) oma Uht da Vorkut. Vl 2015 kaik om 12 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (61,7%), komilaižed (22,5%), ukrainalaižed (4,0%), totarlaižed (1,2%), vaugedvenälaižed (1,0%), saksalaižed (0,6%), čuvašalaižed (0,6%), azerbaidžanlaižed (0,6%), toižed — 2,6%, rahvahuden ozutandata — 5,2%.

Erased toižed igähižed rahvahad: permin komilaižed — 659 rist. (0,07%), nencalaižed — 503 rist. (0,06%).

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Komin Tazovaldkundan Konstitucijan tekst (constitution.garant.ru). (ven.)
  2. Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (gks.ru). (ven.)
  3. Население коренных малочисленных народов Российской Федерации по родному языку по отдельным субъектам (Venälaižen Federacijan igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ristitišt mamankelen da subjektan polhe). — Lp. 2. (ven.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Komin Tazovaldkundan lidnad
Int | Jemv | Mikun' | Pečor | Siktivkar | Sosnogorsk | Uht | Usinsk | Vorkut | Vuktil