Vellington

Vikipedii-späi
Vellington
Wellington (angl.)
Te Whanga-nui-a-Tara (maori)
 Lidnanznam
 Flag
Valdkund Uz' Zelandii
Eläjiden lugu (2023) 440,900 ristitud
Pind 303 km²
Vellington Wellington (angl.) Te Whanga-nui-a-Tara (maori)
Pämez' Tori Uano
(reduku 2022—,
Tory Whanau)
Telefonkod +64-(0)4
Aigvö tal'vel UTC+12,
kezal UTC+13


Vellington (angl.: Wellington, sijaline virkand [ˈweləŋtən], maor.: Te Whanganui-a-Tara [tɛ ˈfaŋanʉi a taɾa] «sur' Tar-laht») om Uden Zelandijan pälidn i valdkundan kahtenz' lidnanterritorii (Sur' Vellington) eläjiden lugun mödhe. Se om kaikiš suvemb ripmatoman valdkundan pälidn mail'mas.

Istorii[vajehta | vajehtada tekst]

Eländpunktan aluz om pandud vl 1839. Se om nimitadud anglijalaiž-alamalaižiden sodavägiden Artur Uelsli Vellington-gercogan-fel'dmaršalan oiktastuseks kitmähä abus ezmäižile sirdanuzile mehile. Kändihe pälidnaks vl 1865.

Geografijan andmused[vajehta | vajehtada tekst]

Nell' nevondkundad ohjastadas Vellingtonan lidnanterritorijal (ruza, 2008).

Vellingtonan lidnanterritorii sijadase Tünen valdmeren Kukan sal'men randal, valdkundan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, Pohjoižen saren suves, 0..495 m korktusil, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lujad manrehkaidused oleldas paksus, ned oliba vozil: 1848, 1855 (8,2 magnitud), 1942, 2010, 2011, 2016 (7,8 magnitudanke).

Klimat om ven meren. Voden keskmäine lämuz om +12,7 C°, tal'vkun-keväz'kun +15,3..+16,9 C°, kezakun-elokun +8,6..+9,3 C°. Ekstremumad oma −0,1 C° (kezaku, eloku) i +30,3 C° (viluku). Kezaaigan minimum om +3,4 C° (tal'vku), tal'vaigan maksimum om +19,3 C° (eloku). Paneb sadegid 1250 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus-elokus (120..136 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (77 mm kus). Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 79..86 % röunoiš voden aigan.

Eläjad[vajehta | vajehtada tekst]

Vn 2013 Uden Zelandijan rahvahanlugemižen mödhe lidnanterritorijan eläjiden lugu oli 381 090 ristitud. Kaik 418 500 ristitud elihe siš vn 2018 kezakus. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Edeližed lidnan pämehed (merad) oma Endi Foster (Andy Foster, reduku 2019 — reduku 2022), Džastin Lester (Justin Lester, reduku 2016 — reduku 2019).

Transport[vajehta | vajehtada tekst]

Avtobusad, ehtatimed i ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas. Edel vn 2017 redukud trolleibusoiden verk radoi mugažo. Meriport radab (10 mln tonnoid jüguid vodes).

Rahvahidenkeskeine civiline Vellington-lendimport[1] (WLG / NZWN, 6,4 mln passažiroid 2018/19 finansižel vodel) sijadase kudes kilometras suvipäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Avstralijan surihe lidnoihe, lähižihe rippujihe sar'hižihe territorijoihe, Fidžihe, mugažo Utme Zelandijadme.

Homaičendad[vajehta | vajehtada tekst]

  1. Rahvahidenkeskeižen Vellington-lendimportan sait (wellingtonairport.co.nz). (angl.)

Irdkosketused[vajehta | vajehtada tekst]



Valdmerimaiden pälidnad
Apia | Funafuti | Honiar | Kanber | Madžuro | Ngerulmud | Nukualof | Palikir | Port Morsbi | Port Vil | Suv | Suvitarav | Vellington