Vagon

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Erazvuiččed vagonoiden tipad vagonrives Ligovo-stancijas Piteriš.

Vagon, raudtevagon (franc. wagon, anglijan sanaspäi waggon — «ajoregi, korj») om likutimetoi transport likutamha raudtedme (rel'soidme, monorel'sadme, maglevraižudme). Se tobjimalaz radab vedimenke. Nügüd'aigaižed passažirjonused da avtomotrissad jokstas vedimeta. Vagonan prototip om pen' konor', kudamb likuti purel'soidme mägikaivuziš.

Vagon om likujan jonon ühtnik (raudtejonon paksumba kaiked). Vagonan kävutand — jüguiden da matknikoiden vedamine. Vagonan komplektacijaha mülüb mašiništ vedatamha sidä, a mugažo ühtenzoitamha vagonad jonushe[1].

Vagonoid tehtas vagontegimišton edheotandoiš.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vagonan eziirdnägod (vagonuded) Venämas sünduiba vl 1764 Altajas, Kolivanovo-Voskresenskan tegimes. Ned joksiba kaivuz- da tegimen südäiteidme. Vl 1788 vagonuzid näguihe Petroskoiš, Aleksandrovan tegimes, vl 1810 — Zmeinogorskan kaivudes. Vagonuded puruvedandanke joksiba Alatagilan raudtedme (saudud vl 1834).

Likujad vagonrived Carinkülän raudten täht (vagonoid sen ühtes) osttihe Anglijas. Ezmäižid tatanmaižid vagonoid tegihe Piteriš Aleksandrovan tegimes, vl 1846. Ned oliba tarbhaižed Moskv — Piter raudten täht[2].

Vagonoiden klassifikacii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vagonoid klassificiruiše teinfrastukturan tipal (raudte-, monorel's-, maglevvagonad, VAL/NeoVAL).

Raudtevagonad erinedas kezrparoiden verdan mödhe — seižutadas 4, 6, 8, 12, 16 da 20 kezrparoid ühthe vagonha.

Likujan palan sauvusen mödhe vagonad oma teleguzidenke da teleguzitomad.

Raudtevagonan päižed harakteristikad: jügutoitmižvoind, vagonan ičeze mass, ličend värtmudehe, 1 metran teličend (ajandličend).

Jüguvagonoiden toižendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kattud vagon om päzutamha jüguid hondos säspäi, kaičemha varghuzišpäi i mehanižiš vigastusišpäi. Jävagon da termosvagon mugažo mülüihe kattud vagonoihe.

Pol'vagon om ajelemha putkotadud jüguid (kivendod, kivihil', flüsad, mec), konteinerid, kudambid ei pida päzda sädegišpäi.

Cisternvagonad oma vedamha valabid jüguid (nozoluzid: kivivoi da kivivoinprodukcii, aktivižed himižešti substancijad, nozoltadud gaz, vezi, maid), a mugažo jauhod da nozolad cementad.

Platformvagonad oma vedamha pit'kid, üks'jäižid da pärjid jüguid, konteinerid da mašiništod, kudambid ei pida kaita atmosferan painudespäi.

Fitingplatformvagon — nece om platform tügidenke (fitingoidenke) kingitamha da vedamha surid ISO-konteinerid.

Hoppervagon (hopper) om ajelemha putkotadud jüguid (kivihil', kivend, cement, vill', lete, ballast), sil om ičejoudutandan mehanizm.

Passažirvagonoiden toižendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kaks'žiruižen «CityRail H Set»-vagonan interjer (Sidnei, Avstralii).
  • «Л» — kaks'sijaine pehmed, «СВ». 9 kuped kahtele ristitule.
  • «М» — pehmed, lüks.
  • «К» — kupevagon. 36 sijad + kaks'sijaine kaimdajan kupe.
  • «КБ» — kupevagon bufetanke (bufetvagon).
  • «ВР» — restoranvagon - matknikoiden sötmaha.
  • «П» — plackartvagon, 54 sijad magadamha.
  • «О» — ühthine. 81 ištmižsija.
  • «С» — ištmižsijidenke. Agjoidenkeskeine — 56, 60, 62 vai 64 sijad vagonan modelin mödhe.

Ülitadud komfortan vagonad, kategorijan da holitesiden kompleksan mödhe:

  • «Э» — ekonomine
  • «Б» — biznes

RIC-vagonad:

  • I klass (22 sijad)
  • II klass (33 sijad)

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Большая Российская энциклопедия: 30 т. / Т. 4. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2006. — 751 lp.: kuv.: kart. (ven.)
  2. Džordž Mortimer Pull'man da hänen vagonad. — Railway.te.ua. (ven.)