Danii

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Danijan kunigahuz
Kongeriget Danmark
 Flag
Flag of Denmark.svg
 Valdkundznam
National Coat of arms of Denmark.svg
Pälidn Kopenhagen
Eläjiden lugu (2014) 5,655,750[1] ristitud
Pind 43,094 km²
Danijan kunigahuzKongeriget Danmark
Kel' danijan
Valdkundan pämez' Margrete II
Päministr Helle Torning-Šmitt
Religii hristanuskond, ateizm
Valüt Danijan kron (DKK)
Internet-domen .dk
Telefonkod +45
Aigvö tal'vel UTC+1,
kezal UTC+2

Danii, täuz' oficialine form — Danijan Kunigahuz (dan. Kongeriget Danmark), om valdkund Evropas, Baltijan da Pohjoižen meriden randal. Vspäi 1973 Danii om :n ühtnii. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Kopenhagen.

Nece om vaiše kontinentaližele Danijale pühätadud kirjutuz. Danijal om kaks' avtonomijad avaroiden oiktusidenke, no penen ristitištonke: Grenland da Fareran Sared.

Istorii[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vs 1949 sulakun 4. päiväspäi Danii om PAKO:n ühtnii.

Jäl'gmäine Konstitucijan udištamine oli vl 1953, vn 1972 vilukun vajehtusidenke (ned tegese kaikuččen uden monarhan tulendas).

Geografijan andmused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Danijan topografine kart.

Danii om mavaldkundröunoiš Saksanmanke kuivudedme suves (piduz — 68 km). Randanpird om 7314 km. Norvegii sijadase pohjoižpoles, Ročinma om päivnouzmpoles.

Kunigahuz sijadase Jutlandan pol'sarel da 443 nimitadud saril sen sires, päivnouzmpoles. Reljef om vezo, äi tazangištoid. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Mollehoi-sija, 170 m valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb čokkoim om Lammefjord, 7 m alemb mert. Kaikiš znamasine jogi om Gudano.

Danijan klimat om ven, mererandaline, lämän tal'venke, kauktan kezanke, sel'ktatomiden voz'aigoidenke. Uhokun lämuz om 0...+1°C, heinkun — +15...+17°C. Paneb sadegid 712 millimetrad vodes.

Londuseližed päresursad — kivivoi, londuseline gaz, kivihil', kala; toižed — sol, mouckivi, kived, gravii, lete.

Politine sistem[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Kristiansborg-pert'kulu om Danijan parlamentan, Ülembaižen käskuzkundan da päministran sijaduz Kopenhagenas.

Ohjandusen form om konstitucine monarhii. Se om unitarine valdkund.

Vspäi 1972 valdkundan pämez' om Margrete II-kunigaznaine. Hän paneb ministrid radsijha parlamentan nevondan mödhe, voib heitta parlamentad. Kunigaznaine om armijan päkäsknik.

Parlament om üks'kodine suim — fol'keting (dan. Folketinget, «rahvahan suim»), mülüb 179 ühtnijad (niiden keskes 2 ühtnijad kaikuččes avtonomijaspäi — Grenlandaspäi da Fareran Sarišpäi). Valičendad parlamentha oleldas kerdan 4 vodes.

Vl 2011 sügüz'kus parlamentan järgvaličendad oliba.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

   Kacu kirjutuz: Danijan administrativiž-territorialine jagand.

Vspäi 2007 Danijan Kunigahuz alajagase 5 agjaha (regionha). Sen ližaks, Erthol'men-sarišt om kaičendministrusen ohjandusen al, se ei mülü nimiččehe agjaha. Agjad alajagase 98 municipalitetha — lidnad (voidas alajagadas lidnümbrikoihe — dan. Bydel) da kommunad (dan. Kommune).

Eläjad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Danijas elädas danijalaižed.

Danijan sured lidnad (enamba 100 tuh. rist., vn 2006[2], surembaspäi penembha): Orhus, Odense, Ol'borg.

Ižanduz[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vl 2012 Danijan päeksport oli mašiništ (sidä kesken elektromašiništ), zelläd, kivivoi, liha, kala, maidproduktad.

Homaičendad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

  1. Vn 2014 redukun ristitišton endustuz. — Danijan ižandusen da südäiazjoiden ministruz (noegletal.dk). (angl.)
  2. Nyt fra Danmarks Statistik (2007, 5. uhoku).

Irdkosketused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]



Evropan valdkundad
Evropan valdkundad
Alamad | Albanii | Andorr | Armenii1 | Azerbaidžan1 | Avstrii | Bel'gii | Bolgarii | Bosnii da Gercegovin | Čehanma | Danii | Estinma | Francii | Grekanma | Gruzii1 | Horvatii | Irlandii | Islandii | Ispanii | Italii | Kazahstan1 | Kipr1 | Latvii | Litvanma | Lihtenštein | Lüksemburg | Mad'jaranma | Makedonii | Mal't | Moldov | Monako | Mustmägi | Norvegii | Pol'šanma | Portugalii | Ročinma | Romanii | San Marino | Saksanma | Serbii | Slovakii | Slovenii | Suomenma | Sur' Britanii | Šveicarii | Turkanma1 | Ukrain | Vatikan | Vaugedvenäma | Venäma1

1 Om Azijas mugažo.