Päiväine

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
NASA:n Päiväižen fotokuva.
Päiväižen astronomine znam.

Päiväine (latinan kelel: Sol) om Päiväižen sisteman üks'jäine tähtaz, kudambas ümbri necen sisteman toižed objektad punotas: planetad i niiden sputnikad, karlikplanetad i niiden kaimnikad, asteroidad, meteoroitad, händtähthad (kometad) da kosmospölüd.

Tähtaz om sündnu läz 4,5 mlrd vot tagaz gazmolekulärižes pil'vespäi. Päiväižen veduz om 99,866% Päiväižen sisteman vedust vai 1,9891×1030 kilogrammad. Lämuz Päiväižen pindal om 6000 K (kel'vinad). Gelii da fotonad kätas vezinikaspäi südäitukuižel reakcijal, substancijan 4,26 mln tonnoid heitase sädegoičendaks kaikuččel sekundal. Päivaižen sädegoičend abutab elole Mal (fotonad oma tarbhaižed fotosintezan täht), se sijadase 1,496×108 kilometras vai 8,31 vauktuzminutas (8′ 20″) keskmäras.

Päiväižen südäin: vezinik (~73% vedusespäi i ~92% mülündmäraspäi), gelii (~25% vedusespäi i ~7% mülündmäraspäi) da toižed elementad penembanke koncentracijanke (raud, nikel', kislorod vai hapanik, azot, ola, rik, magnii, hil'nik, neon, kal'cii, hrom). Spektraližen klassifikacijan mödhe Päiväine om G2V:n tipan tähtaz («Pakuine karlik»).

Kaik om 26 000 vauktuzvot Päiväižen da Maidten galaktikan keskusen keskes; Päiväine punose ümbri Maidtes. Nügüd' Päiväine om meiden galaktikan Orionan hijamas.

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]