Federativižed Mikronezijan Valdkundad

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Federativižed Mikronezijan Valdkundad
Federated States of Micronesia
 Flag
Flag of the Federated States of Micronesia.svg
 Valdkundznam
Seal of the Federated States of Micronesia.svg
Pälidn Palikir
Eläjiden lugu (2014) 105 681[1] ristitud
Pind 702 km²
Federativižed Mikronezijan ValdkundadFederated States of Micronesia
Kel' anglijan
Valdkundan pämez' Piter Kristian
Päministr hän-žo
Religii hristanuskond
Valüt AÜV:oiden dollar ($) (USD)
Internet-domen .fm
Telefonkod +691
Aigvö UTC+10...+11

Federativižed Mikronezijan Valdkundad vai FMV lühüdašti (angl.: Federated States of Micronesia, se om täuz' oficialine nimituz), om ümbärtud Tünen valdmerel sar'hine valdkund Valdmerimaiden päivlaskmas. Sen pälidn om Palikir.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vozil 1885-1899 nügüdläine FMV:oiden territorii — Karolinan sared — oli Ispanijan kolonijan.

Vl 1899 Ispanii möi sarid Saksanmale, i vozil 1899-1914 Karolinan sared oliba Saksanman kolonijan, Saksanman Uden Gvinejan palaks.

Vozil 1914-1944 Karolinan sared oliba Japonijan kolonijaks.

Vl 1986 kül'mkun 3. päiväl Federativižed Mikronezijan Valdkundad tedištoitiba ičeze ripmatomudes AÜV:oišpäi, sil-žo päiväl associacijan kožundkirjutez oli allekirjitadud niidenke. Nügüdläine Konstitucii[2] om väges vs 1979 semendkun 10. päiväspäi (vahvištadud edel ripmatomut völ, vn 1990 vajehtusidenke), se oli ičeze ohjastusen ezmäižen ištundan päiv.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Federativižiden Mikronezijan Valdkundoiden geografine kart.

FMV:oiš om 607 sart, 40 niišpäi oma surembad, 65 — elänzoittud. Ned oma Karolinan sariden kesk- da päivnouzmaine pala. FMV:oiden susedvaldkundad da territorijad: Pohjoižed Marianan Sared da Guam pohjoižes, Maršalan Sared da Nauru päivnouzmas, Solomonan Sared suvipäivnouzmas, Papua — Uz' Gvinei suves, Palau da Filippinad päivlaskmas. FMV:oiden randad lainištab Tün' valdmeri. Randanpird — 6112 km. Kattud saril valdmeren pind om läz 2,6 mln km².

Kaik surembad sared oma mägikahad vulkanižen augotižlibundanke, ümbärtud korallrifil. Pened sared oma kattud korallil vedenalaižiden vulkanoiden päd. Kaikiš korktemb čokkoim om Nanlaud-mägenoc Ponpei-sarel, 782 m meren pindan päl.

Klimat om ekvatorialine da subekvatorialine neps mussonine. Kesklämuz om +26...+33°C vodes ümbri. Paneb sadegid 2250-3000 mm vodes. Vodes oleskeleb 25 tropišt ciklonad keskmäras.

Londuseližed varad oma mec, merenproduktad, fosfatad.

Politine sistem[redaktiruida | redaktiruida purde]

Ohjandusen form om federativine parlamentine tazovaldkund, partijoita da armijata. Kaikutte valdkund (štat) om ičeze konstitucijad (kaiken federacijan ozutesen mödhe) da znamasišt ičeohjastust. Om kožundkirjutez AÜV:oidenke kaičendas da rahaabus.

Valdkundan da ohjastusen pämez' om prezident. Üks' varaprezident om hänele abuhu. Parlament valičeb prezidentad da varaprezidentad. Prezidentad valitas 4 vodeks štatoiden parlamentiden senatoriš-kandidatoišpäi luguhusai 4, kahtenden strokun om voimuz.

Käskusenandai tobmuz om ohjastuz da üks'kodine parlament, Kongress (angl.: Congress) 14 ezitajanke (4 — üksin kaikuččes štataspäi 4 vodeks, 10 — valičendümbrikoišpäi 2 vodeks), kaik rahvaz valičeb parlamentan ezitajid.

Vl 2015 keväz'kun 3. päiväl FMV:oiden päjärgvaličendad oliba, sidä kesken federaližhe parlamentha (änestihe kaikid 14 ezitajid). Jäl'geližed prezidentan valičendad oliba vl 2015 semendkun 11. päiväl (Piter Kristian sai vägestust, se om hänen ühtenz' strok).

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Federativižiden Mikronezijan Valdkundoiden administrativiž-territorialine jagand.

Federativižed Mikronezijan Valdkundad alajagase 4 valdkundha (štatha), ned — 75 municipalitetha (Čuuk — 35, Jap — 23, Ponpei — 12, Kosrae (Kusaie) — 5).

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Federativižiš Mikronezijan Valdkundoiš elädas mikronezijalaižed. Ristitišt poleneb, sikš miše luja emigracii. Om 8 sijališt kel't.

Vl 2010 kaikiš surembad lidnad oliba (enamba 5 tuh. ristitud, surembaspäi penembha): Veno (Moen), Palikir (pälidn), Kolonia (Jap), Kolonia (Ponpei) (edel 1989 vot oli pälidnaks). Kaik om 11 eländpunktad enamba mi 3 tuhad eläjidenke.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

FMV:oiden päeksport om kül'menzoittud, kuidud kala (96%), toine eksport — merenproduktad, sobad, bananad, must perč.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Federativižiden Mikronezijan Valdkundoiden ristitišton endustuz vn 2014 heinkus. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  2. Federativižiden Mikronezijan Valdkundoiden Konstitucii Vikipurtkes. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Valdmerimaiden valdkundad
Valdmerimaiden valdkundad
Avstralii | Federativižed Mikronezijan Valdkundad | Fidži | Kiribati | Maršalan Sared | Nauru | Palau | Papua — Uz' Gvinei | Samoa | Solomonan Sared | Tong | Tuvalu | Uz' Zelandii | Vanuatu