Papua — Uz' Gvinei

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Papua — Uden Gvinejan Ripmatoi Valdkund
Independen Stet bilong Papua Niugini (tok-pisin)
Independent State of Papua New Guinea (angl.)
Papua Niu Gini (hiri motu)
 Flag
Flag of Papua New Guinea.svg
 Valdkundznam
National Emblem of Papua New Guinea.svg
Pälidn Port Morsbi
Eläjiden lugu (2014) 6,552,730[1] ristitud
Pind 462,840 km²
Papua — Uden Gvinejan Ripmatoi ValdkundIndependen Stet bilong Papua Niugini (tok-pisin)Independent State of Papua New Guinea (angl.)Papua Niu Gini (hiri motu)
Kel' tok-pisin, anglijan, hiri motu
Valdkundan pämez' Elizavet Toine
Päministr Piter O'Nil
Religii hristanuskond, paganuz
Valüt Papua — Uden Gvinejan kin (PGK)
Internet-domen .pg
Telefonkod +675
Aigvö UTC+10

Papua — Uz' Gvinei, täuz' oficialine form — Papua — Uden Gvinejan Ripmatoi Valdkund (tok-pisin: Independen Stet bilong Papua Niugini, angl.: Independent State of Papua New Guinea, hiri motu: Papua Niu Gini), om valdkund Valdmerimaiš, otab Uz' Gvinei-saren päivnouzmpol't. Erazvuiččil vozil valdkundan palad oliba Suren Britanijan, Saksanman, Avstralijan tobmuden al. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Port Morsbi.

Etimologii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundan nimituz kogoneb kahtes polespäi. Vl 1526 Žorži di Meneziš-portugalijalaine andoi ezmäižen nimen sijaližiden eläjiden kactes: Papua oli saudud malain papuva-sanaspäi «kidžer». Vl 1545 ispanine Injigo Ortis de Retes-merimatkadai andoi toižen Uz' Gvinei-nimen Afrikan Gvinejha kactes.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vn 1975 sügüz'kun 16. päivän Papua — Uz' Gvinei tedištoiti ičeze ripmatomudes Avstralijaspäi, sen-žo aigan jäl'gmäine Konstitucijan[2] udištamine oli.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Papua — Uden Gvinejan topografine kart.

Valdkund sijadase Tünen valdmeren päivlaskmaižel randal, pohjoižpolehe Avstralijaspäi (160 km Torresan sal'men kal't), ani suvhe ekvatoraspäi. Läz om merid: Bismarkan pohjoižpoles, Uden Gvinejan pohjoižpäivnouzmpoles, Solomonan päivnouzmpoles, Arafuran da Korallidenmeri suvipoles.

Papua — Uz' Gvinei om mavaldkundröunoiš Indonezijanke päivlaskmas (röunan piduz — 820 km), merivaldkundröunoiš Federativižiden Mikronezijan Valdkundoidenke pohjoižes, Naurunke päivnouzmas, Solomonan Saridenke suvipäivnouzmas da Avstralijanke suves. Randan piduz om 5152 km.

Mägireljef otab man tobj palad. 18 aktivišt vulkanad om valdkundan pohjoižes. Kaikiš korktemb čokkoim om Vil'gel'm-mägenoc, 4509 m valdmeren pindan päl.

Klimat om ekvatorialine mussonine neps randpolel, paneb sadegid sezonoidme, voden kesklämuz +26°C, läz vajehtusita kuidme. Korktemb mägil om ven vö da märg klimat, sipsitab lopmäta, ragištab erašti, voden kesklämuz +10°C, sigä eile ristitištod.

Londuseližed päresursad — kivivoi, kuld, hobed, vas'k, molibden, tellur, nikel', kobal't; toižed — londuseline gaz, mec, kala.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Papua — Uden Gvinejan parlamentan ocsein Port Morsbiš.

Papua — Uz' Gvinei om konstitucine monarhii äjiden partijoiden sistemanke.

Valdkundan pämez' om britanine Elizavet Toine-kunigaznaine. Hän paneb jenaral-gubernatorad radsijha Papua — Uden Gvinejan parlamentan valičendan mödhe.

Parlament (angl. National Parliament of Papua New Guinea) om üks'kodine. Sen 109 ühtnijad oma valdatusidenke 5 vodeks (89 — kaik rahvaz valičeb, 20 — käsktas provincijoiden suimil).

Papua — Uden Gvinejan Päjärgvaličendad oliba vl 2012 kezakun 23. päiväspäi heinkun 13. päivähäsai.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Papua — Uden Gvinejan administrativiž-territorialine jagand.

Papua — Udes Gvinejas om nell' regionad. Regionad alajagase 22 agjaha.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Papua — Udes Gvinejas elädas udengvinejalaižed.

Papua — Uden Gvinejan toižed sured lidnad (vl 2007 enamba 50 tuh. rist., surembaspäi penembha): Lae, Mendi.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2012 Papua — Uden Gvinejan päeksport oli kuld (35%), vas'kkivend (22%), kivivoi (14%); toine eksport — mujutadud veroližed pachad (8%), pal'mvoi (6%), kofe (3%), kakao (3%), pu, meren produktad.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Papua — Uden Gvinejan ristitišt. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  2. Papua — Uden Gvinejan Konstitucii valdkundan parlamentan saital (parliament.gov.pg). (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Valdmerimaiden valdkundad
Valdmerimaiden valdkundad
Avstralii | Federativižed Mikronezijan Valdkundad | Fidži | Kiribati | Maršalan Sared | Nauru | Palau | Papua — Uz' Gvinei | Samoa | Solomonan Sared | Tong | Tuvalu | Uz' Zelandii | Vanuatu