Paragvai

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Paragvain Tazovaldkund
República del Paraguay (isp.)
Tetã Paraguái (guaranikš)
 Flag
Flag of Paraguay.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Paraguay.svg
Pälidn Asunsjon
Eläjiden lugu (2012) 6 672 633[1] ristitud
Pind 406 752[2] km²
Paragvain TazovaldkundRepública del Paraguay (isp.)Tetã Paraguái (guaranikš)
Kel' ispanijan, guaranin
Valdkundan pämez' Horasio Kartes
Päministr hän-žo
Religii hristanuskond
Valüt paragvain guarani (PYG)
Internet-domen .py
Telefonkod +595
Aigvö tal'vel UTC-4,
kezal UTC-3

Paragvai (isp.: Paraguay, guaranikš: Paraguái), täuz' oficialine nimi — Paragvain Tazovaldkund (isp.: República del Paraguay, guaranikš: Tetã Paraguái), om mererandatoi valdkund Suviamerikas. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Asunsjon.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 1811 semendkun 14. päiväl Paragvai tedoti ičeze ripmatomudes Ispanijaspäi, se oli tundištadud toižel päiväl.

Jäl'gmäine Konstitucii[3] oli vahvištadud vl 1992 da tuli väghe.

Geografižed andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Paragvain reljefan kart.

Paragvai om mavaldkundröunoiš Brazilijanke pohjoižpäivnouzmas da päivnouzmas (röunan piduz — 1371 km), Argentinanke suves da suvipäivlaskmas (2531 km), Bolivijanke lodehes (753 km). Ühthine röunoiden piduz om 4655 km. Valdkundan pind om 406,752 km². Saum vezid — 2,6%. Paragvai om mererandatoi valdkund.

Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Cerro Pero (Cerro Tres Kandu)-kukhaz (842 m). Kaikiš madalamb čokkoim om Paragvai- da Paran-jogiden ühthejoksmusen sija, 46 metrad valdmeren pindan päl.

Londuseližed varad oma raudkivend, marganc, mouckivi, mec, gidroenergii.

Politine sistem[redaktiruida | redaktiruida purde]

Lopes:an pert'kulu om Paragvain prezidentan rezidencii da ohjastusen ištundoiden sija Asunsjonas.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' da azekhiden vägiden päkäsknik om prezident. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, toižen strokun voimuseta. Üks' varaprezident om hänele abhu. Prezident paneb ohjastusen ministrid da agjoiden pämehid radnikusile. Enzne prezident tegese Senatan ühtnijaks ičeze elon pitte, no änestada siš hänele ei sa.

Parlament om kaks'kodine Nacionaline Kongress (isp.: Congreso Nacional). Sen ühtnijoile sab ületada prezidentan kel'dod da heitta prezidentad ministridenke radmaspäi. Kaik rahvaz änestab heid videks vodeks. Üläkodi om Senatoriden Kodi (isp.: Cámara de Senadores) 45 ühtnijanke. Alakodi om Ezitajiden Kodi (isp.: Cámara de Diputados) 80 deputatanke.

Paragvain päjärgvaličendad oliba vl 2013 sulakun 21. päiväl, valitihe prezidentad da parlamentan ühtnijoid. Nügüdläine prezident om Horasio Kartes (sai 48,48%).

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Paragvain administrativiž-territorialine jagand.

Paragvai alajagase 18 regionha: 17 agjad (departamentad) da üks' Asunsjon-pälidnan ümbrik.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Paragvaiš elädas paragvajalaižed.

Toižed sured lidnad (enamba 300 tuh. ristitud vl 2014, surembaspäi penembha): San Lorenso, Sjudad Del' Este, Luke, Fernando-de-la-Mor, Lambare, Pedro Huan Kabal'jero. Vl 2014 kaik oli 15 lidnad enamba 100 tuh. eläjidenke.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Paragvain päeksport om sojanbabud (50%, sidä kesken 7% — kabusemned sötamha živatoid, 4% — soivoi), lehmänliha (15%), elektruz (6%), kukuruz (6%); toine eksport — nižu (4%), lehmännahk (2%), ris (1%), rogosahar (1%).

Vl 2013 Urugvai, Brazilii, Argentin da Venäma oliba Paragvain 60% eksportan partnörikš.

Vl 2012 Brazilii, Kitai, Argentin da AÜV oliba Paragvain 60% importan partnörikš.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Evolución de la Población Total. Periodo: 1950 - 2002. Proyección 2012. — Dirección General de Estadísticas, Encuestas y Censos (DGEEC). — Dgeec.gov.py. (isp.)
  2. Paragvain pind. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  3. Paragvain Konstitucijan tekst (1992) vn 2011 vajehtusidenke. — Pdba.georgetown.edu. (isp.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Suviamerikan valdkundad
Suviamerikan valdkundad
Argentin | Bolivii | Brazilii | Čili | Ekvador | Gajan | Kolumbii | Paragvai | Peru | Surinam | Urugvai | Venesuel