Rio-de-Žaneiro

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Rio-de-Žaneiro
Rio de Janeiro
 Lidnanznam
Brasão da cidade do Rio de Janeiro.svg
 Flag
Bandeira da cidade do Rio de Janeiro.svg
Valdkund Brazilii
Eläjiden lugu (2016) 6 476 631 ristitud
Pind 1 265 km²
Rio-de-ŽaneiroRio de Janeiro
Pämez' Eduardu Paeš (2 009-)
Telefonkod +55-21
Aigvö tal'vel UTC-3 
kezal UTC-2


Rio-de-Žaneiro vai muite Rio (port.: Rio de Janeiro [ˈʁi.u d(ʒi) ʒɐˈnejɾu] «vilukuine jogi») om lidn Brazilijan suvipäivnouzmas. Se om ühtennimižen štatan administrativine keskuz.

Lidn om kahtenz' znamoičendal valdkundan ižanduses San Paulun jäl'ghe. Vl 2016 lidn vastsi ezmäižid Suviamerikas Kezaližid Olimpiadvändoid.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Rio-de-Žaneiro om Guanabar-lahten (port. Baía da Guanabara) ezmäine nimituz, se oli anttud värin (laht, ei ole jogi). Lidnan aluz om pandud vl 1565 keväz'kun 1. päiväl lahten päivlaskmaižel randal kuti San Sebastjan de Rio-de-Žaneiro (port. São Sebastião de Rio de Janeiro) Portugalijan Sebastjan I-kunigahan oiktastuseks.

Vl 1763 sirtihe sihe koloniališt administracijad Salvadoraspäi, i vozil 1763-1960 Rio oli Brazilijan pälidnaks. Vl 1960 pälidnad sirtihe udhe Brazilia-lidnha.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Rio sijadase Atlantižen valdmeren da sen Guanabar-lahten randoil, Brazilijan mägitazangišton suvipautkil, 31 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl.

Klimat om subekvatorialine. Kun keskmäine lämuz oleleb +21,3..+26,5 C° röunoiš. Paneb sadegid 1170 mm vodes, heinku da eloku oma kaikiš kuivad (50-60 mm kus).

Vspäi 2010 lidn jagase 7 subprefekturha (port. subprefeituras). Subprefekturas alajagasoiš 33 administrativižhe rajonha (port. Regiões Administrativas, RAs) i edemba 162 lidnrajonha (port. bairros).

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2014 eläjiden lugu oli 6 453 682 ristitud. Vl 2015 läz 16,5 mln ristitud elädas «Sur' Rio»-lidnaglomeracijas 43 780 km² pindal. Eläjad nimitadas ičtaze «karioka» (port. carioca).

Transport[redaktiruida | redaktiruida purde]

Rios om kundališt transportad: avtobusoid, kiruhavtobusoid, tramvaid (vspäi 1891), lidnelektrojonusid, ehtatimid. Om äi kiruhteid da 160 km velotehuzid. 13-kilometrine Rio-Niteroi-avtotesild ühtenzoitab Guanabar-lahten randoid. Vspäi 1979 metropoliten radab lidnas (vspäi 2016 om 3 jonod, 41 stancijad, 58 km raudted). Sen ližaks, vspäi 2016 kebn metro radab lidnas (port. Veículo Leve sobre Trilhos Carioca, om 3 jonod, 42 stancijad, 28 km raudted).

Valdkundan kahtenz' surtte meriport sijadase lidnas. Koume lendimportad om lidnas. Suremb niiden keskes om rahvahidenkeskeine soda- da civiline Tom Žobinan nimel nimitadud Galean-lendimport (GIG, port. Galeão), se sijadase 20 km pohjoižhe lidnan keskusespäi Gubernatoran sarel. Sišpäi tehtas reisid Suviamerikan äjihe maihe, AÜV:oihe, Päivlaskmaižen Evropan i Afrikan surihe lidnoihe, mugažo Brazilijadme.

Sebruzlidnad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]