Nikaragua

Vikipedii
(Oigetud lehtpolelpäi Nikaragua (valdkund))
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Disambig gray.svg Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.
Nikaraguan Tazovaldkund
República de Nicaragua
 Flag
Flag of Nicaragua.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Nicaragua.svg
Pälidn Managua
Eläjiden lugu (2012) 6,071,045[1] ristitud
Pind 130,370[2] km²
Nikaraguan TazovaldkundRepública de Nicaragua
Kel' ispanijan
Valdkundan pämez' Daniel' Ortega
Päministr hän-žo
Religii hristanuskond, ateizm
Valüt nikaraguan kordob (NIO)
Internet-domen .ni
Telefonkod +505
Aigvö UTC-6

Nikaragua (isp.: Nicaragua), täuz' oficialine nimituz — Nikaraguan Tazovaldkund (ispanijan kelel: República de Nicaragua), om valdkund Keskuzamerikas. Nikaraguan pälidn da kaikiš järedamb lidn om Managua.

Istorii[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vl 1821 sügüz'kun 15. päiväl Nikaragua sai ripmatomut Ispanijaspäi, no täut ripmatomut sai vl 1838 semendkun 31. päiväl Keskuzamerikan Federaližen Tazovaldkundan čihodamižen jäl'ghe.

Vozil 1979-1990 rahvahanikoiden soda oli valdkundas kontras:oid vaste.

Nügüdläine konstitucii om väges vs 1987 vilukun 9. päiväspäi.

Geografijan andmused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Nikaraguan topografine kart.

Nikaragua röunatab Gondurasanke pohjoižes (röunan piduz — 940 km) da Kostarikanke suves (313 km). Ühthine mavaldkundröunoiden piduz om 1253 km. Valdkundan päivlaskmaižed randad lainištab Tün' valdmeri 320 kilometrad piččen randanpirdanke, a päivnouzmaižed randad — Atlantižen valdmeren Kariban meri (randanpird — 480 km). Ühthine randanpird saridenke — 910 km.

Mogoton-mägi om korktembaine valdkundas (2438 m). Manrehkaidused oleldas paksus. Keskuzamerikan kaikiš järedambad reskveden Managua- da Nikaragua-järved levigatas Nikaraguas. Saum vezid — 10,380 km², nece otab 8% territorijad.

Klimat om valdmerine neps. Päivlaskmaižel randal paneb sadegid 1000-1500 mm vodes, semendkul-redukul om vihmsezon. Päivnouzmaižel randal — 2500-6500 mm vodes, sigä om äi soid.

Londuseližed pävarad oma metallad (kuld, hobed, vas'k, cink, hahktin, vol'fram); toižed varad — mec, kala.

Politine sistem[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Nikaraguan parlamentan pert' Managuas.

Nikaragua om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan da ohjastusen pämez' om prezident. Kaik rahvaz valičeb händast. Prezidentan valdatusiden strok om viž vot, strokuiden lugu om röunatusita (vspäi 2014). Om üks' varaprezident hänele abhu.

Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (isp.: Asamblea Nacional) 92 deputatanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Ohjastusele mugažo sab säta da vahvištada käskusid.

Nikaraguan päjärgvaličendad, sidä kesken valdkundan parlamentha da prezidentan, oliba vl 2011 kül'mkun 6. päiväl. Nügüdläine prezident om Daniel' Ortega vspäi 2007. Vl 2011 hän sai vägestust valičendoiden satuseks (62,46%), radab koumanden strokun (ezmäine strok oli vozil 1985-1990).

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

   Kacu kirjutuz: Nikaraguan administrativiž-territorialine jagand.

Nikaragua alajagase 17 regionha: 15 departamentad (isp.: departamento), a mugažo 2 avtonomišt agjad (isp.: región autónoma) valdkundan päivnouzmpoles. Regionad jagase 156 municipaližhe ühtnikho (isp.: municipio).

Eläjad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Nikaraguas elädas nikaragualaižed.

Toižed sured lidnad (enamba 80 tuh. ristitud vn 2005 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Leon, Činandeg, Masaj, Esteli, Tipitap, Matagal'p. Vl 2005 kaik oli 46 lidnad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahanižanduz[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Nikaraguan päeksport om kofe (19%, sidä kesken koncentriruidud — 2%), lehmänliha (16%), sagud da toižed maidproduktad (9%), merenproduktad da kala (8%), kuld (7%); toine eksport — pähkmed da voi niišpäi (5%), alkogoližed jomad (4%), rogosahar (3%), sigarad (1%), bananad (1%).

Homaičendad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

  1. Población Total, estimada al 30 de Junio del año 2012. — Nacionaline Nikaraguan informacijan šingotesen institut (inide.gob.ni). — Lpp. 1 — 5. (isp.)
  2. Nikaraguan pind. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]


Pohjoižamerikan valdkundad
Pohjoižamerikan valdkundad
Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (AÜV) | Antigua da Barbud | Bagaman Sared | Barbados | Beliz | Dominik | Dominikanine Tazovaldkund | Gonduras | Grenad | Gvatemal | Haiti | Jamaik | Kanad | Kostarik | Kuba | Meksik | Nikaragua | Panam | Sal'vador | Sent Kits da Nevis | Sent Lüsii | Sent Vinsent da Grenadinad | Trinidad da Tobago