Ülätagil

Ülätagil
Верхний Тагил

Lidnanznam	Flag
Valdkund	Venäma
Eläjiden lugu (2025)	9,779 ristitud
Pind	31,26 km²
Pämez'	Vasilii Kiričenko (keväz'ku 2018—)
Telefonkod	+7−34 357-xx-xxx
Avtokod	66, 96, 196
Aigvö	UTC+5 (MSK+2)

Ülätagil (ven.: Ве́рхний Таги́л) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om municipaližen Ülätagil-ümbrikon (edel 2025. vot — lidnümbrikon) administrativižeks keskuseks da päpalaks.

Istorii

Eländpunktan aluz om pandud vl 1718 kuti žilo holitamha Ülätagilan kaugedraudan tegint, nimitihe jogen mödhe da sijadusen mödhe joginiškan randal. Mugažo kuldan samine oli lähižil jogil da mägil. Rahvahanikoiden sodan jäl'ghe tegim ei olend pästtud töhö, i eläjad kävelihe radho lähižihe eländpunktoihe. Toižen mail'man sodan jäl'ghe saudihe leibtegint, Ülätagilan GRES:ad (ezmäine jono vll 1951−1956) varatoitamha Novoural'skan kombinatad, sauvondmaterialiden kombinatad (vodele 1966, nügüd' ei ole rados). Vl 1966 radnikžilo sai lidnan statusad.

Ülätagil šingotase Ülätagilan GRES:al (radab londuseližel gazal, vägevuz om 1062 MVt elektrusen mödhe i 240 Gkal/čas lämuzenergii).

Geografijan andmused

Ülätagil-ümbrikon sijaduz agjas vn 2018 kartal

Lidn sijadase ümbrikon pohjoižes, Keskmäižen Uralan päivnouzmaižel pautkel, Tagil-jogen (Tur-jogen oiged ližajogi) hural randal tobjimalaz, 260 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaik koume uitod-vezivaradint oma sauptud padoseinil lidnas da sen röunas: Tagil-jogel (suvi da keskuz) i sen penil huril Vogulk- (ven.: Вогулка, ani päivlaskmha) i Sibirk- (ven.: Сибирка, ani pohjoižhe) ližajogil.

Matkad Jekaterinburghasai om seičemekümne kaks' kilometrad suvipäivnouzmha orhal, 96 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Kirovgrad kümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha orhal vai avtol, i Novoural'sk kümnes kilometras suvipäivnouzmha orhal vai avtotedme, 25 km raudtel. Raudtesarak tuleb lidnha «Jekaterinburg — Alatagil»-raudtekeskustan Neiv-stancijaspäi, se om kuz'toštkümnen kilometrad pitte i radab vaiše jüguiden täht.

Tobmuz

Polovinnii-žilo (1408 rist. vl 2010) i Belorečk-žilo (ven.: Белоречка, 319 rist. vl 2010) mülüdas ümbrikho Ülätagilan ližaks. Municipaližen ümbrikon pind — 310,57 km².

Ümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnan Administracijan pämez' om Sergei Kalinin, radoi vn 2018 keväz'kuhusai. Lidnan Duman ezimez' om Jelena Nehai vn 2016 redukuspäi. Edeline Duman ezimez' om Anatolii Stenin, oli radnikusel vn 2016 redukuhusai.

Eläjad

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 843 ristitud, kaiken ümbrikon — 13 570 ristitud, vn 2021 lidnan — 10 113 ristitud. Kaik 11 171 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 371 eläjad vl 1959.

Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 95,2 %, totarlaižed — 1,2 %, toižed rahvahad — 3,6 %.

Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman «Znam»-jumalaižen (Ülätagilan) kivine pühäpert' (om saudud vll 1859−1876), se ei ole sauptud nevondkundaližen aigan, Illä-endustajan časoun' i vanhuskolaižiden Mikoi-arhangelan jumalanpert' (om letud kaumžomal vl 2006).

Openduz

Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell' nomeruidud päivkodid lidnas (nomer 9, 22, 25, 32) i nomer 17 Polovinnii-žilos, kaks' keskškolad lidnas (nomer 4 i 8) i keskškol nomer 10 Polovinnii-žilos, lapsiden da norišton openduzkeskuz, čomamahtoiden škol, sportškol.

Uralan tegimištoliž-ekonomižen tehnikuman (Jekaterinburg) ezitaikund om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

Galerei

• 
  Volostin ohjandusen istorine sauvuz (2019)
• 
  Jumalanmaman «Znam»-jumalaižen pühäpert', vn 2019 nägu
• 
  Ülätagilan GRES vl 2019
• 
  Lidnan kul'turkeskuz (2019)
• 
  Sild jaugnikoiden täht lidnan uitos päliči vl 2019

Irdkosketused

• Municipaližen Ülätagil-ümbrikon Duman oficialine sait (duma-vtagil.ru). (ven.)
• Municipaližen Ülätagil-ümbrikon Administracijan oficialine sait (go-vtagil.ru). (ven.)