Vašington (lidn)

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Disambig gray.svg Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.
Vašington
Washington, D.C.
 Lidnanznam
Seal-DC.png
 Flag
Flag of the District of Columbia.svg
Valdkund Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad
Eläjiden lugu (2010) 601 723 ristitud
Pind 177 km²
VašingtonWashington, D.C.
Pämez' Müriel' Bouzer (2 015-)
Telefonkod +1-202
Aigvö tal'vel UTC-5 
kezal UTC-4


Vašington (anglijan kelel: Washington, D.C. [ˈwɑʃɪŋtən ˌdiː ˌsiː]) om Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden pälidn. Oficialine nimi om Kolumbijan federaline ümbrik. Se om ičenaine territorii, kudamb ei mülü toižihe štatoihe.

Lidnan deviz om (latinan kelel): Justitia Omnibus (angl.: Justice for All, «Oigedsudind kaikiden täht»).

Lidnan nimed[redaktiruida | redaktiruida purde]

Lidn sai ičeze nimen ezmäižen Ühtenzoittud Štatoiden prezidentan Džordž Vašingtonan mödhe. Vodespäi 1871 Vašington, Džordžtaun da toižed rajonad oma ühtenzoittud Kolumbijan federaližhe ümbrikho (anglijan kelel: District of Columbia, lühüdas: D.C.). Amerikalaižed tobjimalaz kuctas paginas lidnan «Di-Si»:kš vai «Vašington Di-Si»:kš, miše erištada lidnad ühtennimižes štataspäi AÜV:oiden lodehel.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vašingtonan augonpanendan dat om 1791 voz'.

Geografii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vašington seižub AÜV:oiden pohjoižpäivnouzmas, 53 kilometras Atlantižen valdmeren randištospäi. Lidnan sijaduz om Potomak-jogen pohjoižrandal, sil om röunad Virginii-štatanke suvipäivlaskmal da Merilend-štatanke kaikil toižil polilpäi. Puištod ottas lidnan videndest, saum vezid om kümnendez (18 nellikkilometrad).

Klimat om subtropine neps. Heinkun keskmäine lämuz om +26,6 C°, vilukun — +2,2 C°. Paneb sadegid 1010 mm vodes (67-101 mm kuidme).

Ristitišt[redaktiruida | redaktiruida purde]

Kaikiš suremb ristitišt oli 1950-ndel vodel, 802 178 eläjad. Sid' ristitud sirdaškanziba ezilidnoihe, i vl 2010 kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 601 723 ristitud lidnan röunoiden südäimes. Köläidimenvuičcen migracijan taguiči ezilidnoišpäi ristitišt sureneb muupäivin ühthe millionhasai. Vašingtonan lidnaglomeracijan eläjiden lugu on 5,4 millionad ristituid.

Eläjad religijan mödhe (vl 2000): hristanuskojad — 58,1% (katolikad, baptistad), islamanuskojad — 10,6%, iudaizman uskojad — 4,5%, toižiden religijoiden polestajad i religijatomad — 26,8%.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vs 2015 vilukun 2. päiväspäi Müriel' Elizabet Bouzer radab 8. lidnan pämehen. Nece naine vajehti endišt pämest, Vinsent Grejad.

Valdkundan koumen tobmuden oksiden ezitaikundad sijadasoiš Vašingtonas, sidä kesken AÜV:oiden prezidentan rezidencii (Vauged Pert') om, a mugažo rahvahaližen znamoičendan muzejad da muštpachad. Mail'man bankan, Rahvahidenkeskeižen valütfondan, Amerikan valdkundoiden organizacijan (AVO), Amerikoidenkeskeižen bankan da Panamerikaižen tervudenorganizacijan päfaterad oma lidnas.

Transport[redaktiruida | redaktiruida purde]

Avtobusad, ezilidnelektrojonused, velosipedad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ezilidnoiš. Vodespäi 1976 metropoliten radab lidnas (angl. Washington Metro, Metrorail, Metro, vspäi 2014 om 6 jonod, 91 stancijad, 188 km raudted). Päraudtestancii om kaikiš järedambišpäi AÜV:oiš.

Koume lendimportad om läz lidnad, kaikid niid kävutadas tazomäras:

  • Rahvahidenkeskeine civiline Vašington Dalles-lendimport (IAD) sijadase 42 km päivlaskmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid mail'man äjihe maihe, mugažo AÜV:oidme;
  • Toine znamoičendal om Rahvahidenkeskeine civiline Targud Maršallan nimel nimitadud Baltimor/Vašington lendimport (BWI), se sijadase 48 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi. Lendimportaspäi tehtas reisid Keskuzamerikan maihe, Kanadha da Reikjavikha, no tobjimalaz AÜV:oiden lidnoihe;
  • Ronal'd Reiganan nimel nimitadud (DCA) Rahvahaline Vašington-lendimport om olmas vaiše südäireisiden täht, sijadase ani lidnan röunan taga Potomak-jogen randal, 5 km suvhe lidnan keskusespäi.

Lidnan nägud[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vašingtonan monumentan panoram.

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]



AÜV:oiden järedad lidnad
Enamba 3 mln. eläjid Los Andželes | Nju Jork
1—3 mln. eläjid Čikago | Dallas | Filadel'fii | Finiks | Hjuston | San Antonio | San Diego | San Hose
700 tuh. eläjid — 1 mln. Džeksonvill | Fort Uert | Indianapolis | Kolumbus | Ostin | San Francisko | Šarlott
Enamba 500 tuh. eläjid Al'bukerke | Baltimor | Boston | Denver | Detroit | El' Paso | Fresno | Las Vegas | Luisvill | Memfis | Miluoki | Našvill | Oklahoma Siti | Portlend | Sietl | Tuson | Vašington


Pohjoižamerikan pälidnad
Baster | Bel'mopan | Bridžtaun | Gvatemal-lidn | Havan | Kastri | Kingstaun | Kingston | Managua | Mehiko | Nassau | Ottav | Panam-lidn | Port-o-Prens | Port of Spein |
| Rozo | San Hose | San Sal'vador | Santo Domingo | Sent Džons | Sent Džordžes | Tegusigal'p | Vašington