Araban Ühtenzoittud Emiratad

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
Araban Ühtenzoittud Emiratad
الإمارات العربية المتحدة
(Davlat al-Imārāt al-‘Arabīja al-Muttaḥida)
 Flag
Flag of the United Arab Emirates.svg
 Valdkundznam
Emblem of the United Arab Emirates.svg
Pälidn Abu Dabi
Eläjiden lugu (2018) 9 701 315[1] ristitud
Pind 83 600 km²
Araban Ühtenzoittud Emiratad الإمارات العربية المتحدة (Davlat al-Imārāt al-‘Arabīja al-Muttaḥida)
Kel' araban
Valdkundan pämez' Halifa ibn Zaid al'-Nahajan
Päministr Mohammed ibn Rašid al'-Maktum
Religii islam
Valüt Araban Ühtenzoittud Emiratoiden dirham (Dh) (AED)
Internet-domen .ae, امارات.
Telefonkod +971
Aigvö UTC+4

Araban Ühtenzoittud Emiratad (lühenduz: AÜE) vai Araban Ühtenzoittud Valdkundad (arab.: الإمارات العربية المتحدة Davlat al-Imārāt al-‘Arabīja al-Muttaḥida) om valdkund Azijan suvipäivlaskmas. Pälidn om Abu Dabi.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vn 1971 2. päiväl tal'vkud AÜE tedištoitihe ripmatomudes Sures Britanijaspäi. Voziden 1974−1975 krizisan aigan ližaduihe kivivoin arvoid, i se abuti udele valdkundale šingotadas.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Araban Ühtenzoittud Emiratoiden topografine kart.

AÜE oma mavaldkundröunoiš Omananke päivnouzmas (röunan piduz — 609 km), Saudan Arabijanke suves da päivlaskmas (457 km). Ühthine röun kuivmadme — 1066 km. Om meriröunoid Kataranke päivlaskmas da Irananke pohjoižes. AÜE:oiden pohjoižed randad lainištab Indižen valdmeren Persijan laht. Ühthine randanpird — 1318 km.

Reljef om tazo, Rub El' Hali-letetazangišt otab territorijan tobmad palad. Ei ole olmas jogid, saum vezid om läz nol' procentad (0,2 km²). Mäged seištas pohjoižpäivnouzmas. Kaikiš korktemb čokkoim om Džabal' Jibir-mägi (1527 m). Kaik flor om ištutadud mägirajonan irdpolel.

Klimat om tropine letetazangišton, räk kuiv vodes ümbri. Paneb sadegid 100 millimetrhasai vodes, voib olda kül'mkuspäi semendkuhusai. Halad oleskeldas lujas harvoin, tal'vkun-uhokun päivän lämuz om +20..+30 C°. Letetorokad oleldas.

Londuseližed pävarad oma kivivoi da londuseline gaz, toižed varad — letked, keitandsol.

Politine sistem[redaktiruida | redaktiruida purde]

Ohjandusen form om federativine absolütine monarhii. Valdkundan pä om kollegialine organ — Ühtištusen Ülänevondkund. Emiratoiden pämehed oma sen ühtnijoikš (7 mest). Kivivoin varoiden suruz märičeb emiratoiden politižen valatoitusen. Abu Dabin emir radab prezidentan, Dubain emir — päministran. Prezident paneb päministrad radsijha.

Parlament om üks'kodine Federaline Nacionaline Nevondkund (arab.: المجلس الوطني الإتحادي‎ al'-Madžlis al'-Vatani al'-Ittihadi) 40 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb sen 20 ühtnijad videks vodeks, valičijoiden kollegii änestab toižid kahtkümned.

Radonoigendai tobmuz om Ministrišt (Ministriden Nevondkund, arab.: مجلس الوزراء‎ Madžlis Alvuzara).

Araban Ühtenzoittud Valdkundoiden prezident om Halifa ibn Zaid al'-Nahajan vs 2004 kül'mkun 3. päiväspäi. Päministr om Mohammed ibn Rašid al'-Maktum vs 2006 vilukun 5. päiväspäi. Federaližen Nacionaližen Nevondkundan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 3. päiväl redukud.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Araban Ühtenzoittud Emiratoiden administrativiž-territorialine jagand.

AÜE jagasoiš 7 nimitadud pälidnoiden mödhe emiratha (arab.: إمارات imarat, üks'lugu — إمارة imara): Abu Dabi (85% territorijad), Adžman, Dubai (kaikiš suremb ristitišton mödhe), El' Fudžair, Ras El' Haim, Šardž, Umm El' Kaivain. Niišpäi kaikutte om absolütine monarhii.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2010 eläjiden lugu oli läz 4,8 millionad ristituid. Vl 2014 5 628 805 ristitud elihe valdkundas. ÜRO:n arvoindan mödhe, vn 2014 heinkul nell' videndest kaikiš eläjišpäi oliba immigrantoikš, ühthine ristitišt (sidä kesken kaikenaigaine) oli 9 445 624 ristitud.

Igähine rahvaz om emiratalaižed (arabalaižed tobjas palas), vaiše hö oma rahvahanikusenke, läz 1,4 mln ristituid vl 2013. Rahvahad (2015): emiratalaižed — 11,6%, Suviazijan augotižlibundanke — 59,4% (sidä kesken Indii 38,2%, Bangladeš 9,5%, Pakistan 9,4%, toižed mad 2,3%), egiptalaižed — 10,2%, Filippinoiden rahvahad — 6,1%, toižed rahvahad — 12,7%.

Lidnad-millionerad (surembaspäi penembha): Dubai, Abu Dabi (pälidn), Šardž. Vl 2008 oli 8 lidnad enamba mi 100 tuh. ristitištonke Emiratoiš.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Emiratoiden päeksport om kivivoi (48%), diamantad (10%, toštmižeksport), kuld (6%, toštmižeksport); toine eksport — nozoltadud londuseline gaz (5%), alüminii (2%), raud (1%), turbolikutimed (1%), polietilen (1%), rogosahar (1%).

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. AÜE:oiden ristitišton endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — Cia.gov. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]



Azijan valdkundad
Azijan valdkundad
Afganistan | Araban Ühtenzoittud Emiratad (AÜE) | Armenii | Azerbaidžan1 | Bahrein | Bangladeš | Brunei | Butan | Egipt2 | Filippinad | Gruzii1 | Indii | Indonezii3 | Irak | Iran | Izrail' | Japonii | Jemen2 | Jordanii | Kambodž | Kazahstan1 | Katar | Kipr1 | Kirgizstan | Kitai | Korejan Rahvahaliž-Demokratine Tazovaldkund | Korejan Tazovaldkund | Kuveit | Laos | Livan | Malaizii | Mal'divan Sared | Mjanmar | Mongolii | Nepal | Oman | Pakistan | Päivnouzmaine Timor | Saudan Arabii | Singapur | Sirii | Šrilank | Tadžikistan | Tailand | Turkanma1 | Turkmenistan | Uzbekistan | Venäma1 | Vjetnam

1 Om Evropas mugažo. 2 Om Afrikas mugažo. 3 Om Valdmerimaiš mugažo.