Nepal

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Nepalan Federativine Demokratine Tazovaldkund
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल
(Sanghija Loktāntrik Ganatantra Nepāl)
 Flag
Flag of Nepal.svg
 Valdkundznam
Emblem of Nepal.svg
Pälidn Katmandu
Eläjiden lugu (2014) 30 986 975[1] ristitud
Pind 147 181 km²
Nepalan Federativine Demokratine Tazovaldkundसंघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल(Sanghija Loktāntrik Ganatantra Nepāl)
Kel' nepalan (nepali)
Valdkundan pämez' Bidhja Devi Bhandari
Päministr Khadga Prasad Šarma Oli
Religii induizm, buddizm
Valüt nepalan rupii (NPR)
Internet-domen .np
Telefonkod +977
Aigvö UTC+5:45

Nepal (nepali: नेपाल Nepāl), täuz' oficialine nimi — Nepalan Federativine Demokratine Tazovaldkund (nepalan kelel: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल Sanghija Loktāntrik Ganatantra Nepāl), om valdkund Suviazijas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Katmandu.

Nepal sijadase kaksiden kaikiš tihedašti elänzoittud maiden keskes mail'mas — Kitain da Indijan keskes.

Nepal om mägima, kaikiš korktemb valdkund mail'mas. Enamba 40% territorijad sijadase korktusil 3000 m da sen ülemb.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 1768 sügüz'kun 25. päiväl valdkundan aluz oli pandud kuti Nepalan kunigahuz.

Vl 2008 semendkun 28. päiväl tedotihe tazovaldkundan ohjandusen formad Nepalas kunigahusen sijas.

Vl 2015 sügüz'kun 20. päiväl nügüdläine Konstitucii tuli väghe, se kändi Nepalad suril'mvaldkundaks da vajehti pordaigališt vn 2007 Konstitucijad.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Nepalan topografine kart.

Valdkund om röunoiš Kitainke pohjoižes (röunan piduz — 1236 km), Indijanke suves (1690 km). Ühthine röunoiden piduz — 2926 km. Nepal om mererandatoi valdkund.

Nepalan reljef om mägikaz täuzin. Korktuz ližadab suvespäi pohjoižhe. Kaikiš korktemb čokkoim om Džomolungm-mägi, 8848 metrad valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb čokkoim om Kančan Kalan, 70 metrad valdmeren pindan päl.

Territorii da sen klimat alajagase vöihe korktusiden mödhe. Om 6 vöd:

  • suves — tropine (korktused 1200 metrhasai). Nece om Gang-jogen alangišton pohjoižpala;
  • sid' subtropine (1200-1900 m);
  • mägiden ven vö (1900-2800 m);
  • vilu vö (3000-4000 m);
  • al'pižed nitud (4000-5200 m);
  • jän zon (5200-7000 m), igähižen lumen zon (7000 metrad da sen ülemba).

Znamasine jogi om Karnal, kaikiš suremb järv om Rar.

Londuseližed pävarad oma vezi, gidroenergii, raudkivend; toižed varad — vas'k, kobal't, cink, kvarc, mec.

Politine sistem[redaktiruida | redaktiruida purde]

Singha Durbar («Levan pert'kulu») om Nepalan ohjastusen ištundsija Katmandus.

Ohjandusen form om federativine parlamentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke.

Valdkundan pämez' om prezident. Parlament valičeb prezidentad 6 vodeks. Üks' varaprezident om hänele abhu. Parlament valičeb ohjastusen päministrad-ki.

Parlament — Kahtenz' Konstitucine Suim — om lühüdaigaine, üks'kodine 601 ühtnijanke. Kaik rahvaz valiči sen 575 ühtnijad, völ 26 ohjastuz pani. Suim om sädamha valdkundan ut Konstitucijad. Ühtenz' Suim tuli erižmel'žusihe partijoiden keskes, tirpi satusetomut da oli pästtud radmaspäi.

Vl 2013 kül'mkun 19. päiväl Nepalan järgvaličendad oliba valdkundan parlamentha. Vl 2015 redukun 28-29. päivän prezidentan järgvaličendad oliba parlamentas, Bidhja Devi Bhandari sai vägestust (oti 327 änid 549:späi) da tegihe Nepalan ezmäižeks naižeks-prezidentaks. Ohjastusen päministr om Khadga Prasad Šarma Oli vs 2015 redukun 12. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Nepalan administrativiž-territorialine jagand.

Nepalas om 14 zonad — agjad, kudambad alajagase 75 ümbrikho. Zonad ühtenzoittas 5 statistižhe regionha: Keskregion, Päivnouzmaine, Päivlaskmaine, Keskpäivlaskmaine, Edahaine Päivlaskmaine.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Nepalas elädas nepalalaižed. Ristitištos vaiše läz 14% oma lidnoiden eläjad, no heiden palaha ližadab kaikuččen voden 3,5%.

Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. rist., vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe[2], surembaspäi penembha): Biratnagar, Pokhar, Lalitpur (Patan).

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Nepalan päeksport om maplodud (14%), raud da teraz lehthil, torvil da vanuimel (13%), sobad (läz 12%), lang villaspäi (11%), kourad (8%); toine eksport — kived (3%), südäiveded (3%), parfümerii da muil (3%), čai (2%), vas'k, alüminii. Indii om päpartnör torguindas (eksportan dai importan läz pol't).

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Nepalan ristitišton endustuz vl 2014 heinkus. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  2. Preliminary Result of National Population Census 2011. — National Planning Commission Secretariat, Central Bureau of Statistics (CBS), Government of Nepal (cbs.gov.np). (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Azijan valdkundad
Azijan valdkundad
Afganistan | Araban Ühtenzoittud Emiratad (AÜE) | Armenii | Azerbaidžan1 | Bahrein | Bangladeš | Brunei | Butan | Egipt2 | Filippinad | Gruzii1 | Indii | Indonezii3 | Iordanii | Irak | Iran | Izrail' | Japonii | Jemen2 | Kambodž | Kazahstan1 | Katar | Kipr1 | Kirgizstan | Kitai | Korejan Rahvahaliž-Demokratine Tazovaldkund | Korejan Tazovaldkund | Kuveit | Laos | Livan | Malaizii | Mal'divan Sared | Mjanmar | Mongolii | Nepal | Oman | Pakistan | Päivnouzmaine Timor | Saudan Arabii | Singapur | Sirii | Šrilank | Tadžikistan | Tailand | Turkanma1 | Turkmenistan | Uzbekistan | Venäma1 | Vjetnam

1 Om Evropas mugažo. 2 Om Afrikas mugažo. 3 Om Valdmerimaiš mugažo.