Vjetnam

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Vjetnaman Socialistine Tazovaldkund
Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
 Flag
Flag of Vietnam.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Vietnam.svg
Pälidn Hanoi
Eläjiden lugu (2014) 93 421 835[1] ristitud
Pind 331,210 km²
Vjetnaman Socialistine TazovaldkundCộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Kel' vjetnaman
Valdkundan pämez' Čiong Tan Šang
Päministr Nguen Tan Zung
Religii animizm, ateizm, buddizm
Valüt vjetnaman dong (₫) (VND)
Internet-domen .vn
Telefonkod +84
Aigvö UTC+7

Vjetnam (vjetn.: Việt Nam), oficialižikš Vjetnaman Socialistine Tazovaldkund (vjetn.: Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, tji nom 共和社會主義越南, vepsän transkripcii: Kong hoa sa hoi tü ngä vjet nam), om valdkund Azijan suvipäivnouzmpoles. Pälidn om Hanoi.

Istorii[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vl 1945 sügüz'kun 2. päiväl Vjetnam tedoti ripmatomudes Francijaspäi. Francii tundišti Vjetnaman ripmatomut vl 1954 heinkun 21. päiväl.

Vozil 1940-1946 valdkundan territorii oli Japonijan okkupacijan al.

Vspäi 1954 kaks' Vjetnamad oli — Pohjoine da Suvine. Vozil 1957-1975 Soda Vjetnamas oli, tetab kuti Toižen sodan Indokitaiš pala. Vl 1976 ühthine Vjetnaman valdkund udessündutihe.

Jäl'gmäine Konstitucii om vahvištadud vl 2013 kül'mkun 28. päiväl. Se om tulnu väghe vspäi 2014.

Geografijan andmused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vjetnaman topografine kart.
Ha Long-laht.

Vjetnam om kaikiš päivnouzmaižemb valdkund Indokitai-pol'sarel. Se om mavaldkundröunoiš Kambodžanke (röunan piduz — 1158 km) da Laosanke (2161 km) päivlaskmas, Kitainke pohjoižes (1297 km). Ühthine röunoiden piduz om 4616 km. Vjetnaman päivnouzmaižed da suvižed randad lainištab Kitain Suvimeri. Ühthine randanpird (merisaridenke) — 3444 km.

Madalad mäged da keskkorktusen mäged ottas enamba 80% Vjetnaman territorijad. Vjetnaman kaikiš korktemb čokkoim om Fanšipan-mägi, 3143 m meren pindan päl.

Suvipäivnouzmpol'žen Azijan pit'kembaižed Hongh- da Mekong-joged langetas Kitain Suvimerhe Vjetnaman territorijal.

Londuseližed pävarad oma kivivoi da londuseline gaz Kitain Suvimeres, kivihil', boksitad, hrom, marganc, harvad mametallad, fosfatad; toižed varad — mec, gidroenergii, mahuz.

Politine sistem[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vjetnaman prezidentan pert'kulu Hanoiš.

Ohjandusen form om unitarine socialistine parlamentine tazovaldkund ühten partijanke (Vjetnaman Kommunistine partii). Valdkundan pämez' om prezident (vjetn.: Chủ tịch), hän-žo azekhiden vägiden päkäsknik. Üks' varaprezident om hänele abhu. Parlament paneb radnikusele valdkundan prezidentad (videks vodeks), päministrad da toižid ohjastusen ühtnikoid, Ülembaižen käskuzkundan sudijad. Prezidentale sab otta radnikust kahtišti.

Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (vjetn.: Quốc Hội) 500 deputatanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Vaiše parlamentale sab vahvištada käskusid da konstitucijad.

Ülembaine rahvahan käskuzkund om käskuzkundaližen tobmuden pä. Avtonomijoiden olmatomudehe kacmata, kaikuččele ristitule sab kävutada mamankel't käskuzkundas.

Järgvaličendad parlamentha oliba vl 2011 semendkun 22. päiväl.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

   Kacu kirjutuz: Vjetnaman administrativiž-territorialine jagand.

Vjetnam alajagase 63 regionha: 58 agjad (vjetn.: Tỉnh) da 5 agjaha tazostadud lidnad keskuzalištusenke (vjetn.: Thành phố trực thuộc Trung ương).

Agjad alajagase lidnoihe agjalištusenke (vjetn.: Thành phố trực thuộc tỉnh, vl 2013 — 64 mugošt lidnad), ezmäižen pordhan administrativižihe lidnühtnikoihe (vjetn.: thị xã), külärajonihe (vjetn.: huyện, vl 2013 — 548 rajonad). Lidnad keskuzalištusenke mülütadas kahtenden da ezmäižen pordhan administrativižid lidnühtnikoid (vjetn.: quận da thị xã), külärajonid.

Valdkundan agjad da lidnad ühtetas 8 ekonomižhe regionha.

Eläjad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vjetnaman lidnad-millionerad (vl 2010[2], kaik ned oma provincijoihe tazostadud): Hošimin (rahaazjoiden keskuz), Hanoi (pälidn), Haifon, Kantho, Danang.

Uskojiden mülükund (vn 1999 rahvahanlugemižen mödhe): ezitatoiden kul'tan (vjetn.: tho kung to tjen) veroiden (animizman) polenpidajad da ateistad — 80,8%, buddistad — 9,3%, katolikad — 6,7%, toižed — 3,1%.

Rahvahanižanduz[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Vjetnaman päeksport om erazvuiččed sobad (läz 22%), suks'kengäd da sportkengäd (11%), elektroladimišt (läz 9%), kivivoi (6%), kala da merenproduktad (6%); toine eksport — metalline mebel' ofisan täht (4%), hobed (3%), ris (3%), kofe (2%), kivihil' (2%), vas'kne vanuim (2%), räzin (1%), lebuištmed lendimiden täht (1%), kakaonbabud (1%). Vl 2012 Kitai, Japonii, AÜV da Suvikorei oliba pätorguindpartnörikš (ühtes — pol'eksportad dai pol'importad).

Homaičendad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

  1. Vjetnaman ristitišton endustuz vl 2014 heinkus. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  2. Gid Vjetnamadme: lidnoiden da provincijoiden nimikirjutez (2010). — Vietnamtourism.org.vn. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Tobmuz
Toižed


Azijan valdkundad
Azijan valdkundad
Afganistan | Araban Ühtenzoittud Emiratad (AÜE) | Armenii | Azerbaidžan1 | Bahrein | Bangladeš | Brunei | Butan | Egipt2 | Filippinad | Gruzii1 | Indii | Indonezii3 | Iordanii | Irak | Iran | Izrail' | Japonii | Jemen2 | Kambodž | Kazahstan1 | Katar | Kipr1 | Kirgizstan | Kitai | Korejan Rahvahaliž-Demokratine Tazovaldkund | Korejan Tazovaldkund | Kuveit | Laos | Livan | Malaizii | Mal'divan Sared | Mjanmar | Mongolii | Nepal | Oman | Pakistan | Päivnouzmaine Timor | Saudan Arabii | Singapur | Sirii | Šrilank | Tadžikistan | Tailand | Turkanma1 | Turkmenistan | Uzbekistan | Venäma1 | Vjetnam

1 Om Evropas mugažo. 2 Om Afrikas mugažo. 3 Om Valdmerimaiš mugažo.