Burundi

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Burundin Tazovaldkund
Republika y'u Burundi (rundikš)
République du Burundi (fr.)
 Flag
Flag of Burundi.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Burundi.svg
Pälidn Bužumbur
Eläjiden lugu (2012) 8 749 000[1] ristitud
Pind 27 834 km²
Burundin TazovaldkundRepublika y'u Burundi (rundikš)République du Burundi (fr.)
Kel' rundin, francijan
Valdkundan pämez' Pjer Nkurunziza
Päministr hän-žo
Religii hristanuskond
Valüt burundin frank (BIF)
Internet-domen .bi
Telefonkod +257
Aigvö UTC+2

Burundi, täuz' oficialine nimi — Burundin Tazovaldkund (rundikš: Republika y'u Burundi, franc.: République du Burundi), om valdkund Päivnouzmafrikas, üks' kaikiš gollembišpäi mail'mas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Bužumbur.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 1962 heinkun 1. päiväl Burundi tedoti ripmatomut Bel'gijaspäi.

Jäl'gmaine Konstitucii oli hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vl 2005 uhokus.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burundin topografine kart.

Burundi om mavaldkundröunoiš Kongon Demokratižen Tazovaldkundanke päivlaskmas (röunoiden piduz — 233 km), Ruandanke (290 km) pohjoižes, Tanzanijanke päivnouzmas da suvipäivnouzmas (451 km). Ühthine röunoiden piduz — 974 km. Burundi om mererandatoi valdkund.

Valdkund sijadase mägiplatol 1500-2000 m korktusil. Sen kaikiš korktemb čokkoim om Heh-mägi, 2760 m valdmeren pindan päl.

Burundin suvipäivlaskmaine röun mäneb Tanganjik-järvedme (kendäk om kaikiš madalamb sija valdkundas — 772 m valdmeren pindan päl), sen 2000 km² oma burundižed.

Klimat om tropine, man enambal palal om 1300-1600 mm sadegid vodes.

Londuseližed pävarad oma metallad (nikelin 3-5% mail'man varad, platin, kuld, vol'fram, vanadii) da fosforitad.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Ohjandusen form om prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident, hän-žo om ohjastusen-ki pämez' da armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb händast 5 vodeks (ühten kahtenden strokun om voimuz).

Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat ei enamba mi 54 ühtnijoidenke (2005 — 49), kudambid valitas 5 vodeks (34 — agjoiden valičemižlaudkundad valitas hutulašt da tutsilašt üksin, sen ližaks sihe mülüdas kaik enččed prezidentad, om naižiden 30% kvot). Alakodi om Nacionaline Suim (fr.: L'Assemblée Nationale). Kaik rahvaz valičeb sen enamba mi 100 ühtnijoid (2010 — 131) 5 vodeks, siš om kvotid (60% — hutulaižed, 40% — tutsilaižed, 30% — naižed, mugažo Nacionaline valičemižlaudkund ezitab kandidatoid rahvahanvähembusišpäi änestamha).

Burundin parlamentan järgvaličendad oliba vl 2010 heinkun 23. päiväl. Prezidentad valitihe järgkerdan vl 2010 kezakun 28. päiväl (üks'jäine kandidat Pjer Nkurunziza sai 91,62%, se om hänen toine strok).

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Burundin administrativiž-territorialine jagand.

Burundiš om 17 agjad (provincijad), ned alajagase 117 kommunha. Kommunad alajagase 2639 kolin:ha (francijaks znamoičeb «kukkaz»).

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burundiš elädas rundilaižed (heimod: hutulaižed — 81%, tutsilaižed — 16%, lingalaižed — 2%, tvalaižed — 1%), evropalaižed — läz 3000, suviazijalaižed — läz 2000. Ristitišt poleneb, sikš miše äi emigrantoid susedmaihe (läz 80 tuh. rist. 2000 vodes).

Burundin toižed sured lidnad (enamba 30 tuh. ristitud vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Mujing, Rujigi.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burundin päeksport om kofe, kuld, čai; toine eksport — puvill, nahkad.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. World Population Prospects, the 2010 Revision. — Esa.un.org. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Afrikan valdkundad
Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Svazilend | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.