Suvisudan

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Suvisudanan Tazovaldkund
Republic of South Sudan
 Flag
Flag of South Sudan.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of South Sudan.svg
Pälidn Džub
Eläjiden lugu (2014) 11 562 695[1] ristitud
Pind 619 745 km²
Suvisudanan TazovaldkundRepublic of South Sudan
Kel' anglijan
Valdkundan pämez' Salva Kiir
Päministr eile olmas
Religii paganuz, hristanuskond
Valüt suvisudanan funt (SSP)
Internet-domen .ss
Telefonkod +211
Aigvö UTC+3

Suvisudan, täuz' oficialine nimituz — Suvisudanan Tazovaldkund (angl. Republic of South Sudan), om mererandatoi valdkund Päivnouzmaižes Afrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Džub.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2011 heinkun 9. päiväl Suvisudan tedoti ičeze ripmatomudes Sudanaspäi kaiken rahvahan referenduman jäl'ghe Sudanan kaikel territorijal. Hüvästadud edelpäi (7. heinku) parlamental jäl'gmäine Konstitucii tuli väghe sil-žo päiväl.

Edel ripmatomut vozil 1955-1972 da 1983-2005 kaks' Rahvahanikoiden sodad oli Sudanas, arabižen Pohjoižen da muzaverižen Suven keskes, sidä kesken kivivoin löudmižsijiden tagut. Vspäi 2005 Suvisudan oli avtonomijan Sudanas.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Suvisudanan reljefan kart.

Suvisudan om mavaldkundröunoiš Sudananke pohjoižes (röunan piduz — 2184 km), Efiopijanke päivnouzmas (934 km), Kenijanke (232 km), Ugandanke (435 km) da Kongon Demokratižen Tazovaldkundanke (639 km) suves, Keskafrikan Tazovaldkundanke päivlaskmas (989 km). Ühthine röunoiden piduz om 5413 km. Suvisudan om mererandatoi valdkund.

Valdkundan tobjan palan reljef om alangoikaz, äi soid. Alangod oma sebatud korktil mägil suvespäi. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Kinjeti-mägi, 3187 m valdmeren pindan päl.

Kaikiš pidembad joged oma Vauged Nil da sen ližajoged.

Klimat om ekvatorialine. Mägipautkil om äi mecoid, alangištoil om nituid. Vihmoiden sezonan aigan (semendku-reduku) paneb sadegid 700 mm pohjoižes da 1400 mm suvipäivlaskmas.

Londuseližed pävarad oma kivivoi, raudkivend, hrom, vas'k, cink, vol'fram, kuld, hobed, mec da gidroenergii.

Politine sistem[redaktiruida | redaktiruida purde]

Ohjandusen form om federaline prezidentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident, hän-žo om armijan päkäsknik. Prezident paneb varaprezidentad (ičeze ezitajad) da ohjastusen ministrid radsijha. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks. Vl 2011 kaik oli 29 ministrust ohjastuses.

Parlament om kaks'kodine Nacionaline Suim. Üläkodi om Štatoiden Ezitaikund (angl.: Council of States), kaikiden štatoiden käskusenandajad suimad da ohjastused oigetas ezitajid sihe. Alakodi om Nacionaline Käskusenandai Suim (angl.: National Legislative Assembly), kaik rahvaz valičeb sen 170 ühtnijoid nelläks vodeks.

Ezmäižed pävaličendad (prezidentan da parlamentan) oliba vl 2010 sulakun 11.-15. päivil, edel ripmatomut. Salva Kiir om nügüdläine prezident, sai 92,99%, se om hänen kahtenz' strok, no ühtenz' ripmatomuden jäl'ghe. Järgenduseližed pävaličendad lindäs vl 2015 heinkun 9. päiväl.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Suvisudanan administrativiž-territorialine jagand.

Valdkund jagase 10 agjaha (angl. state). Niid alajagadas 76 ümbrikho (angl. county).

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Suvisudanas elädas suvisudanalaižed. Pagištas 68 sijaližil kelil.

Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha): Jei, Vau, Malakal', Aveil'.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Suvisudanan päeksport om kivivoi; toine eksport — pumaterialad.

Venäman organizacijoil ei ole ezitaikundoid Suvisudanas, erašti ned mödas azegištod sihe.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Vl 2014 heinkun Suvisudanan ristitišton endustuz. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Afrikan valdkundad
Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Svazilend | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.