Burkina Faso

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Burkina Faso
 Flag
Flag of Burkina Faso.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Burkina Faso.svg
Pälidn Uagadugu
Eläjiden lugu (2013) 17 322 796[1] ristitud
Pind 273 187[2] km²
Burkina Faso
Kel' francijan
Valdkundan pämez' Mišel' Kafando (velgusentäutai)
Päministr Isaak Ziada
Religii hristanuskond, islam, paganuz
Valüt KFA:n frank (XOF)
Internet-domen .bf
Telefonkod +226
Aigvö UTC+0

Burkina Faso, se om täuz' oficialine nimi (francijaks-ki), om valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Uagadugu. Edel 1984 vot Burkina Fason nimitihe Ülävol'tan Tazovaldkundaks.

Etimologii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundan nimituz znamoičeb «tozimel'židen (arvokahiden) ristituiden ma» kätes sijaližiš kelišpäi.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 1960 elokun 5. päiväl Burkina Faso tedoti ripmatomut Francijaspäi.

Jäl'gmäine Konstitucii oli hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vl 1991 kezakun 2. päiväl. Se om väges vn 2002 vajehtusidenke[3].

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason topografine kart.

Burkina Faso mülüb Sahel'-zonha. Kuivan sezonan aigan (kül'mku - keväz'ku) kuiv harmattan-tullei puhub Saharan polespäi.

Burkina Faso om mavaldkundröunoiš Malinke pohjoižes (röunan piduz — 1000 km), Nigeranke päivnouzmas (628 km), Beninanke suvipäivnouzmas (306 km), Togon (126 km) da Gananke (549 km) suves, Kot d'Ivuaranke suvipäivlaskmas (584 km). Ühthine röunoiden piduz — 3193 km. Burkina Faso om mererandatoi valdkund.

Valdkund sijadase lainhekahal Mosi-platol 200-500 m korktusil. Sen kaikiš korktemb čokkoim om Tenakuru-mägi, 747 m valdmeren pindan päl.

Läz 20 joged om, kaik ned kuivehtudas vihmatoman sezonan aigan. Must Vol't- da Vauged Vol't-joged oma kaikiš pidembad niišpäi.

Klimat om subekvatorialine, savannad oma enambuses, man pohjoižes — kuivad savannad. Mecad ottas 9% valdkundan territorijaspäi. Vihmoiden sezonan aigan paneb 600-900 mm sadegid.

Londuseližed pävarad oma mangankivend, kuld, fosforitad, platin, vas'k, nikel', titan.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason parlamentan pert' Uagadugus.

Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident, hän paneb päministrad radsijha. Prezidental om oiktuz heitta parlamentad. Kaik rahvaz valičeb prezidentad 5 vodeks. Ühten kahtenden strokun om voimuz hänel. Sihe kacmata, enzne Blez Kompaore-prezident ištui ičeze radsijal vspäi 1987, jäl'gmäižes sodakukerduses aigaspäi. Edel 2000 vot hänen valdatusiden strok oli 7 vot, a sid' Konstitucijad vajehtihe hänen tobmuden aigan, ka kaik zavodihe ani kuti ezmässai.

Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (fr.: Assemblée Nationale). Kaik rahvaz valičeb sen 127 ühtnijoid 5 vodeks. Mugažo parlamentha mülüb Konstitucijan Kodi (10 ühtnijad), Ekonomine da Socialine Nevondkund vaiše nevondfunkcijanke.

Burkina Fason parlamentan järgenduseližed valičendad oliba vl 2012 tal'vkun 2. päiväl. Prezidentad valitihe järgenduseližen kerdan vl 2010 kül'mkun 21. päiväl, Blez Kompaore sai 80,2%, se oli hänen kahtenz' strok Konstitucijan udištamižen jäl'ghe. Vl 2014 redukun 30. päiväl massprotestan demonstracijoiden da sodakukerdusen jäl'ghe hän läksi erindha, parlament oli pästtud radmaspäi.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Burkina Fason administrativiž-territorialine jagand.

Burkina Fasos om 13 agjad, ned alajagase 45 provincijha. Provincijad alajagase 301 departamentha.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason elädas burkinalaižed.

Burkina Fason toižed sured lidnad (enamba 90 tuh. ristituid vl 2012[4]): Bobo Diulaso, Banfor, Kudugu.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason päeksport om kuld, puvill; toine eksport — kabjživatad, liha, nahkasine torhuz.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Burkina Faso Population projection 2013. — Institut National de la Statistique de la Démographie (Insd.bf). (fr.)
  2. Burkina Faso Géographie. — Insd.bf. (fr.)
  3. La Constitution de la 4éme Republique du Burkina Faso (Burkina Fason Konstitucii). — Legiburkina.bf. (fr.)
  4. Burkina Faso: largest cities and towns and statistics of their population (vn 1996 da 2006 rahvahanlugemižed, vn 2012 endustuz). — World-Gazetteer.com. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]


Afrikan valdkundad
Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Svazilend | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.