Burkina Faso

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
Burkina Faso
 Flag
Flag of Burkina Faso.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Burkina Faso.svg
Pälidn Uagadugu
Eläjiden lugu (2018) 19 742 715[1] ristitud
Pind 273 187[2] km²
Burkina Faso
Kel' francijan
Valdkundan pämez' Rok Mark Kristian Kabore
Päministr Kristof Žozef Mari Dabire
Religii islam, hristanuskond, paganuz
Valüt KFA:n frank (XOF)
Internet-domen .bf
Telefonkod +226
Aigvö UTC+0

Burkina Faso, se om täuz' oficialine nimituz (francijaks-ki, virktas [buʁkiˈna faˈso]), om valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Uagadugu. Edel 1984 vot nimitihe Burkina Fasod Ülävol'tan Tazovaldkundaks.

Etimologii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Valdkundan nimituz znamoičeb «tozimel'židen (arvokahiden) ristituiden ma» kätes sijaližiš kelišpäi.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 1960 elokun 5. päiväl Burkina Faso tedištoiti ripmatomudes Francijaspäi.

Jäl'gmäine Konstitucii om hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vn 1991 2. päiväl kezakud. Se om väges vn 2002 vajehtusidenke[3].

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason topografine kart.

Burkina Faso mülüb Sahel'-zonha. Kuivan sezonan aigan (kül'mku — keväz'ku) kuiv harmattan-tullei puhub Saharan polespäi.

Burkina Faso om mavaldkundröunoiš Malinke pohjoižes (röunan piduz — 1000 km), Nigeranke päivnouzmas (628 km), Beninanke suvipäivnouzmas (306 km), Togonke (126 km) i Gananke (549 km) suves, Kot d'Ivuaranke suvipäivlaskmas (584 km). Ühthine röunoiden piduz — 3193 km. Burkina Faso om mererandatoi valdkund.

Valdkund sijadase lainhekahal Mosi-platol 200..500 m ü.m.t. korktusil. Sen kaikiš korktemb čokkoim om Tenakuru-mägi, 747 m valdmeren pindan päl. Läz 20 joged om, kaik ned kuivehtudas vihmatoman sezonan aigan. Must Vol't- da Vauged Vol't-joged oma kaikiš pidembad niišpäi.

Klimat om subekvatorialine, savannad oma enambuses, om kuivad savannad man pohjoižes. Mecad ottas valdkundan territorijan üks'toštkümnent palad. Vihmoiden sezonan aigan paneb 600..900 mm sadegid.

Londuseližed pävarad oma mangankivend, kuld, fosforitad, platin, vas'k, nikel', titan.

Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason parlamentan pert' Uagadugus.

Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (franc.: Président du Burkina Faso), hän paneb päministrad radsijha. Prezidental oiktuz om heitta parlamentad radmaspäi. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks. Ühten kahtenden strokun voimuz om olmas hänel. Sihe kacmata, enzne Blez Kompaore-prezident ištui ičeze radsijal vspäi 1987, jäl'gmäižes sodakukerduses aigaspäi. Edel 2000 vot hänen valdatusiden strok oli seičeme vot, sid' vajehtihe Konstitucijad hänen tobmuden aigan, ka kaik zavodihe ani kuti ezmässai. Hän läksi erindha Vl 2014 redukun 30. päiväl massprotestan demonstracijoiden da sodakukerdusen jäl'ghe, parlament oli pästtud radmaspäi.

Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (franc.: Assemblée Nationale). Kaik rahvaz valičeb sen 127 ühtnijad videks vodeks. Mugažo Konstitucijan Kodi (10 ühtnijad) mülüb parlamentha. Ekonomine da Socialine Nevondkund radab vaiše nevondfunkcijanke.

Burkina Fason parlamentan ühtnijoiden edelstrokuižed valičendad oliba vl 2015 kül'mkun 29. päiväl. Valitihe prezidentad järgenduseližen kerdan sil-žo päiväl, Rok Mark Kristian Kabore sai 53,49% da radab vs 2015 tal'vkun 29. päiväspäi (radoi valdkundan päministran vll 1994−1996 i parlamentan pämehen vll 2002−2012). Kristof Žozef Mari Dabire om päministran vs 2019 vilukun 24. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Burkina Fason administrativiž-territorialine jagand.

Burkina Fasos om 13 agjad, ned alajagasoiš 45 provincijaks. Provincijad alajagasoiš 301 departamentha.

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason elädas burkinalaižed. Vl 2013 valdkundan ristitišt oli 17 322 796 eläjad[4]. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Ühesa ristitud kümnespäi pagištas Afrikan sijaližil kelil.

Religijan mödhe (2010): islamanuskojad — 61,5%, Riman katolikad — 23,3%, animistad — 7,8%, protestantad — 6,5%, uskondata — 0,7%, toižed uskojad i uskondan ozutandata — 0,2%.

Burkina Fason toižed sured lidnad (enamba 90 tuh. ristituid vl 2012[5]): Bobo Diulaso, Banfor, Kudugu.

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Burkina Fason päeksport om kuld, puvill; toine eksport — kabjživatad, liha, nahkasine torhuz.

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Burkina Fason ristitišton endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — Cia.gov. (angl.)
  2. Burkina Faso Géographie (Burkina Fason geografii). — Insd.bf. (fr.)
  3. La Constitution de la 4éme Republique du Burkina Faso (Burkina Fason Konstitucii). — Legiburkina.bf. (fr.)
  4. Burkina Faso Population projection 2013 (Burkina Fason ristitišton endustuz 2013). — Institut National de la Statistique de la Démographie (insd.bf). (fr.)
  5. Burkina Faso: largest cities and towns and statistics of their population (vn 1996 da 2006 rahvahanlugemižed, vn 2012 endustuz). — World-Gazetteer.com. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]



Afrikan valdkundad
Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Esvatini | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.