Latvii

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Latvijan Tazovaldkund
Latvijas Republika
 Flag
Flag of Latvia.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Latvia.svg
Pälidn Rig
Eläjiden lugu (2014) 1,997,500[1] ristitud
Pind 64,589[2] km²
Latvijan TazovaldkundLatvijas Republika
Kel' latvijan
Valdkundan pämez' Andris Berzin'š
Päministr Laimdota Staujuma
Religii hristanuskond
Valüt evro (€) (EUR)[3]
Internet-domen .lv[4]
Telefonkod +371
Aigvö tal'vel UTC+2,
kezal UTC+3

Latvii vai Lätänma (latv.: Latvija), oficialižikš Latvijan Tazovaldkund (latv. Latvijas Republika), om valdkund Evropan pohjoižes, Baltijan meren randal. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Rig.

Vspäi 2004 valdkund om PAKO:n da :n ühtnijaks.

Istorii[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Latvii tedoti ičeze ripmatomudes vl 1918 kül'mkun 18. päiväl Venälaižes imperijaspäi.

Vl 1934 sodakukerduz oli Latvijas.

Vozil 1940-1991 Latvii oli Nevondkundaližen Ühtištisen palaks. Latvijan käskusišton mödhe, se oli okkupacii. Toštripmatomuden dat om 21. eloku 1991.

Jäl'gmäine Konstitucii[5][6] (latv.: Satversme) oli vahvištadud Konstitucižel Suimal vl 1922 uhokun 15. päiväl da tuli väghe sil-žo vodel kül'mkun 7. päiväl, sen vägi oli udištadud vl 1993.

Geografijan andmused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Latvijan reljefan kart.

Latvijan oma mavaldkundröunad Estinmanke pohjoižes (röunan piduz — 333 km), Venämanke päivnouzmas (332 km), Vaugedvenämanke suvipäivnouzmas (161 km) da Litvanmanke suves (544 km). Ühthine röunoiden piduz om 1370 km. Valdkundan päivlaskmaižed da lodehližed randad lainištab Baltijan meri. Randanpird om 498 km pitte.

Reljef om tazo, ülüded da alangištod vajehteldas keskneze. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Gaizin'kalns-kukkaz (312 m). Surembaižed joged oma Gauj da Daugav (Päivlaskmaine Dvin). Kaik om 12 tuhad joged da 3 tuhad järved valdkundas.

Klimat om ven Baltijan meren, järghine pil'višt om paksus. Vilukun kesklämuz om -3...-7°C, heinkun kesklämuz — +15...+17°C.

Londuseližed varad oma turbaz, mouckivi, dolomit, lete, jartal', mec (56% territorijad), mahuz, gidroenergii, kala.

Politine sistem[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Latvijan parlamentan pert' Rigas.

Ohjandusen form om unitarine parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om valitud Suimal prezident (latv. Valsts prezidents). Hänen valdatusiden strok om 4 vot, ühten kahtenden strokun om voimuz. Prezident paneb radnikusele märitud ristitud formiruimha ohjastust.

Käskusenandai organ om üks'kodine parlament — Latvijan Suim (latv. Saeima), kudamban 100 ühtnijad Latvijan rahvahanikad täuziden oiktusidenke valitas 4 vodeks.

Järgvaličendad parlamentha oliba vl 2014 redukun 4. päiväl. Nügüdläine prezident om Andris Berzin'š vspäi 2011 kezakun 2. päiväspäi. Prezidentan järgvaličendad Suimas oliba vl 2015 kezakun 3. päiväl, i uz' Raimonds Vejonis-prezident tuleškandeb radho heinkun 8. päiväspäi. Laimdota Staujuma om päministraks vl 2014 vilukun 22. päivälpäi.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

   Kacu kirjutuz: Latvijan administrativiž-territorialine jagand.

Latvii alajagase 110 agjaha (üks'lugu latv.: novads) da 9 lidnha tazovaldkundan alištusenke (üks'lugu latv.: republikas pilsēta). Toižed agjad alajagadas volostihe (üks'lugu latv.: pagasts), toižed agjad oma jagamatomad.

Mugažo valdkund alajagase 5 statistižhe regionha.

Eläjad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Latvijas elädas latvijalaižed.

Toižed järedad lidnad (enamba 50 tuh. ristitud vl 2011, surembaspäi penembha): Daugavpils, Lepai, Elgav, Jurmal. Kaik om 77 Latvijan lidnad.

Ižanduz[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Latvijan ižandusen päsarakod oma bankad, logistik (transportiruind da varažomad), turizm, sömtegimišt.

Vl 2011 valdkundan päeksport oli elektromašiništ da mašinad (12%), raud da teraz (11%), pu (material) (7%); toine eksport oli zelläd (4%), sobad (3%), toižed metallad da tegesed niišpäi (2%).

Vl 2012 Litvanma, Venäma, Estinma, Saksanma da Pol'šanma oliba valdkundan pätorguindpartnörikš.

Homaičendad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

  1. Latvijan ristitišt (vl 2014 semendkun 1. päiväl). — Latvijan statistikan keskuzbüro (Csb.gov.lv). (angl.)
  2. Latvijan pind. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  3. Edel 2014 vot — latvijan lat.
  4. Mugažo .eu kuti :n ühtnii.
  5. Latvijan Konstitucijan tekst vl 2009. — Satv.tiesa.gov.lv. (ven.) (latv.) (angl.)
  6. Latvijan Konstitucijan tekst vl 2002 Vikipurtkiš. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]


Evropan valdkundad
Evropan valdkundad
Alamad | Albanii | Andorr | Armenii1 | Azerbaidžan1 | Avstrii | Bel'gii | Bolgarii | Bosnii da Gercegovin | Čehanma | Danii | Estinma | Francii | Grekanma | Gruzii1 | Horvatii | Irlandii | Islandii | Ispanii | Italii | Kazahstan1 | Kipr1 | Latvii | Litvanma | Lihtenštein | Lüksemburg | Mad'jaranma | Makedonii | Mal't | Moldov | Monako | Mustmägi | Norvegii | Pol'šanma | Portugalii | Ročinma | Romanii | San Marino | Saksanma | Serbii | Slovakii | Slovenii | Suomenma | Sur' Britanii | Šveicarii | Turkanma1 | Ukrain | Vatikan | Vaugedvenäma | Venäma1

1 Om Azijas mugažo.