Slovakii

Vikipedii
Mine navigeerimisribale Mine otsikasti
Slovakijan Tazovaldkund
Slovenská republika
 Flag
Flag of Slovakia.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Slovakia.svg
Pälidn Bratislav
Eläjiden lugu (2018) 5 445 040[1] ristitud
Pind 49 035 km²
Slovakijan Tazovaldkund Slovenská republika
Kel' slovakan
Valdkundan pämez' Zuzana Čaputova
Päministr Peter Pellegrini
Religii hristanuskond
Valüt evro (€) (EUR)[2]
Internet-domen .sk[3]
Telefonkod +421
Aigvö tal'vel UTC+1,
kezal UTC+2

Slovakii (slovak.: Slovensko [ˈslɔʋɛnskɔ]), oficialine nimituz — Slovakijan Tazovaldkund (slovak.: Slovenská republika), om mererandatoi valdkund Evropan keskuses. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Bratislav.

Vspäi 2004 om EÜ:n da PAKO:n ühtnijaks.

Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vn 1993 1. päiväl vilukud Slovakii sai ripmatomut Čehoslovakijan čihodamižen jäl'ghe.

Valdkundan üks'jäine Konstitucii[4][5] (slovak.: Ústava) tuli väghe vn 1992 1. päiväl redukud, täuzin — ripmatomuden päiväl. Se om väges äiluguižidenke möhembaižidenke vajehtsidenke, vn 2017 versii om nügüdläine.

Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Slovakijan topografine kart.

Slovakii om mavaldkundröunoiš Ukrainanke päivnouzmas (röunan piduz — 97 km), Mad'jaranmanke suves (627 km pitte), Avstrijanke päivlaskmas (105 km), Čehanmanke lodehes (241 km) da Pol'šanmanke pohjoižes (541 km). Ühthine röunoiden piduz om 1611 km. Slovakii om mererandatoi valdkund.

Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Gerlahovski Štit-mägi (2655 m).

Londuseližed pävarad oma bur hil', raudkivend da mustma; toižed varad oma vas'kkivend, mangankivend, keitandsol.

Politine sistem[redaktiruida | redaktiruida purde]

Slovakijan parlamentan pert' Bratislavas.

Ohjandusen form om unitarine parlamentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident (slovak.: Prezident Slovenskej Republiky). Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks. Prezident paneb radsijha parlamentan ezinenahižen partijan liderad päministraks, mugažo ministriden palad parlamentan nevondan mödhe. Ku parlament ei voind vahvištada ohjastusen programad koume kerdad kun aigan, ka Prezidentale sab pästta parlamentad radmaspäi.

Parlament om üks'kodine Rahvahaline Nevondkund (slovak.: Národná rada) 150 kaikel rahvahal valitud ezitajidenke nelläks vodeks. Parlamentale sab heitta prezidentad radmaspäi äniden kuz' kümnendest enambusel.

Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 5. päiväl keväz'kud. Nügüdläine prezident om Zuzana Čaputova, hän om valitud kahtel änestuztural vn 2019 16. da 30. päivil keväz'kud (sai 58,4%) da om radnikusel vs 2019 kezakun 15. päiväspäi. Peter Pellegrini radab päministran vs 2018 keväz'kun 15. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]

   Kacu kirjutuz: Slovakijan administrativiž-territorialine jagand.

Slovakii jagase kahesaks randaks (slovak.: kraj) avtonomijan erasidenke oiktusidenke. Randad alajagasoiš 79 rajonaks (üks'lugu slovak.: okres).

Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Vl 2017 valdkundan eläjiden lugu oli 5,435,343 ristitud[6]. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Rahvahad (vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe): slovakalaižed — 80,7%, mad'jaralaižed — 8,5%, čiganalaižed — 2,0%, toižed rahvahad — 1,8%, rahvahuden ozutandata — 7,0%.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 62,0%, protestantad — 8,2%, grekan katolikad — 3,8%, toižed uskojad i märhapanendata — 12,6%, religijatomad — 13,4%.

Toižed järedad lidnad (enamba 75 tuh. ristituid vl 2013, surembaspäi penembha): Košice, Prešov, Žilin, Banska Bistric, Nitr. Vl 2013 kaik oli 138 lidnad valdkundas. Ristitišt da lidnad oma levitadud valdkundadme tazomäras. Lidnalaižiden pala om 53,8% (2020).

Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]

Slovakijan päeksport om avtod da niiden varapalad (24%, mail'man lider avtoiden pästandan mödhe ühtele ristitule), videodisplejad (10%), elektromašiništ da radioladimišt (läz 10%), raudtegesed da teraz (läz 9%), rafiniruidud kivivoi da londuseline gaz (6%); toine eksport om šinad (2%), pörutüged (1%).

Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

  1. Slovakijan ristitišton endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — Cia.gov. (angl.)
  2. Edel 2009 vot — slovakijan kron.
  3. Mugažo .eu kuti EÜ:n ühtnii.
  4. Slovakijan Konstitucii Vikipurtkiš (sk.wikisource.org). (slovak.)
  5. Slovakijan Konstitucijan tekst constituteproject.org-saital. (angl.)
  6. Slovakijan eläjiden lugu (30. sügüz'ku 2017). — Statistics Slovakia (portal.statistics.sk). (slovak.)

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]

Tobmuz
Ühthine informacii valdkundas



Evropan valdkundad
Evropan valdkundad
Alamad | Albanii | Andorr | Armenii1 | Azerbaidžan1 | Avstrii | Bel'gii | Bolgarii | Bosnii da Gercegovin | Čehanma | Danii | Estinma | Francii | Grekanma | Gruzii1 | Horvatii | Irlandii | Islandii | Ispanii | Italii | Kazahstan1 | Kipr1 | Latvii | Lihtenštein | Litvanma | Lüksemburg | Mad'jaranma | Mal't | Moldov | Monako | Mustmägi | Norvegii | Pohjoižmakedonii | Pol'šanma | Portugalii | Ročinma | Romanii | San Marino | Saksanma | Serbii | Slovakii | Slovenii | Suomenma | Sur' Britanii | Šveicarii | Turkanma1 | Ukrain | Vatikan | Vaugedvenäma | Venäma1

1 Om Azijas mugažo.