Mad'jaranma

Vikipedii
Hüpähtada: navigacii, Ecind
Mad'jaranma
Magyarország
 Flag
Flag of Hungary.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Hungary.svg
Pälidn Budapešt
Eläjiden lugu (2014) 9,919,128[1] ristitud
Pind 93,028 km²
Mad'jaranmaMagyarország
Kel' mad'jaran
Valdkundan pämez' Janoš Ader
Päministr Viktor Orban
Religii hristanuskond
Valüt mad'jaranman forint (HUF)
Internet-domen .hu[2]
Telefonkod +36
Aigvö tal'vel UTC+1,
kezal UTC+2

Mad'jaranma (mad'j.: Magyarország), se om täuz' oficialine nimituz (vspäi 2012), om mererandatoi valdkund Evropan keskuses. Mad'jaranman pälidn da kaikiš suremb lidn om Budapešt.

Valdkund om PAKO:n ühtnijaks vspäi 1999. Vs 2004 semendkun 1. päiväspäi om :n ühtnijaks.

Istorii[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Valdkundan aluz oli pandud läz tuhant vot meiden erad Mad'jaran Kunigahuseks.

Vl 1918 redukun 17. päiväl Mad'jaranma sai ripmatomut Avstrijan da Mad'jaranman imperijan čihodamižen satuseks.

Jäl'gmäine Konstitucii[3] (mad'j.: Magyarország Alaptörvénye) oli hüvästadud vl 2011 sulakun 18. päiväl parlamentas, tuli väghe vl 2012 vilukun 1. päiväl da om väges vn 2013 znamasižiden vajehtusidenke. Valdkundan oficialine nimituz oli vajehtadud ühtes valdkundansüdäimižiden da röunantagaižiden mad'jaralaižiden oiktusiden tazostamiženke.

Geografijan andmused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Mad'jaranman fizine kart.

Mad'jaranma om mavaldkundröunoiš Ukrainanke pohjoižpäivnouzmas (röunan piduz — 128 km), Romanijanke päivnouzmas (424 km), Serbijanke suves (164 km), Horvatijanke suvipäivlaskmas (348 km), Slovenijanke päivlaskmas (94 km), Avstrijanke lodehes (321 km) da Slovakijanke pohjoižes (627 km). Ühthine röunoiden piduz — 2106 km. Mad'jaranma om mererandatoi valdkund.

Reljef om tazo tobjimalaz. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Kekeš-mägi (1014 m). Balaton om kaikiš suremb reskvezijärv Keskuzevropas. Mecad ottas läz videndest valdkundan territorijad.

Klimat om kontinentaline.

Londuseližed pävarad oma kivihil', londuseline gaz, boksitad; toižed varad — kivivoi, väghine mahuz.

Politine sistem[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Mad'jaranman parlament Budapeštas.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident. Parlamentan ühtnijad valitas händast videks vodeks.

Parlament om Nacionaline Suim (mad'j.: Országgyűlés). Kaik rahvaz valičeb sen 199 ühtnijoid nelläks vodeks.

Vl 2012 semendkun 2. päiväl valitihe nügüdläšt prezidentad (Janoš Ader). Järgvaličendad valdkundan parlamentha oliba vl 2014 sulakun 6. päiväl.

Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

   Kacu kirjutuz: Mad'jaranman administrativiž-territorialine jagand.

Mad'jaranmas om 346 lidnad, kudambad mülüdas 19 administrativižhe agjaha (med'jed, mad'j.: megye), a ned — 7 statistižhe regionha (mad'j.: Magyarország régiói). Pälidn da völ 5 lidnad (Debrecen, Miškol'c, Seged, Peč, D'jor) ei mülügoi agjoihe. Agjad alajagase 175 ümbrikho (mad'j.: járás). Ümbrikod — lidnoihe (város) da küläkundoihe (község). Pälidn alajagase rajonihe (kerületei).

Eläjad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Mad'jaranmas elädas mad'jaralaižed.

Valdkundan toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. rist. vl 2012, surembaspäi penembha): Debrecen, Seged, Miškol'c, Peč, D'jor, N'jired'haz, Kečkemet da Sekešfehervar. Vl 2012 kaik oli 19 lidnad enamba mi 50 tuhad eläjidenke. Vl 2009 ühthemänho oli 328 lidnad (mad'j.: város) Mad'jaranmas.

Vl 2011 eläjiden lugu oli 10.012.000 ristitud.

Ižanduz[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Mad'jaranman päeksport om mašiništ radiosidon täht (20%), elektromašiništ (läz 17%), söndtavarad (läz 10%), avtod da niiden palad (8%); toine eksport — zelläd (3%), kivivoi (1%), elektruz (1%).

Kul'tur[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Valdkundpraznikad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

Homaičendad[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]

  1. Mad'jaranman ristitišton endustuz vl 2014 heinkus. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
  2. Mugažo .eu kuti :n ühtnii.
  3. Mad'jaranman Konstitucijan tekst vl 2013 vajehtusidenke. — Parlament.hu. (angl.)

Irdkosketused[redaktiruida | redigeeri lähteteksti]


Evropan valdkundad
Evropan valdkundad
Alamad | Albanii | Andorr | Armenii1 | Azerbaidžan1 | Avstrii | Bel'gii | Bolgarii | Bosnii da Gercegovin | Čehanma | Danii | Estinma | Francii | Grekanma | Gruzii1 | Horvatii | Irlandii | Islandii | Ispanii | Italii | Kazahstan1 | Kipr1 | Latvii | Litvanma | Lihtenštein | Lüksemburg | Mad'jaranma | Makedonii | Mal't | Moldov | Monako | Mustmägi | Norvegii | Pol'šanma | Portugalii | Ročinma | Romanii | San Marino | Saksanma | Serbii | Slovakii | Slovenii | Suomenma | Sur' Britanii | Šveicarii | Turkanma1 | Ukrain | Vatikan | Vaugedvenäma | Venäma1

1 Om Azijas mugažo.