Mine sisu juurde

Tbilis

Vikipedii-späi
Tbilis
თბილისი
(Tbilisi)
 Lidnanznam
 Flag
Valdkund Gruzii
Eläjiden lugu (2023) 1,241,709 ristitud
Pind 504,2 km²
Tbilis თბილისი (Tbilisi)
Pämez' Kaha Kaladze
(kül'mku 2017—,
კახა კალაძე)
Telefonkod +995−32
Aigvö UTC+4


Lidnan municipalitetan transportine kart (2014)

Tbilis (gruz.: თბილისი [tʰ'biliˌsi] «läm' purde») om Gruzijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan tegimišton, kundan da kul'turan kaikiš znamasižemb keskuz i energetine sol'm.

Löutihe kaivandusil 1.-2. voz'sadan termaližid kül'betid Tbilisin istorižes keskuses. Eländpunktad 6.-3. voz'sadan EME alusenpanendanke oma löutud lidnan toižiš rajoniš.

Iberijan Vahtang-car' pani nügüdläižen eländpunktan alust 5. voz'sadal. Jäl'ghižel voz'sadal se kändihe valdkundan pälidnaks. Lidnas tehtas Gruzijan KSP:n pol't.

Geografijan andmused

[vajehta | vajehtada lähtetekst]

Lidn sijadase Kavkazantaguižes, Tbilisin katl'uses, Kur-jogen randoil (gruz.: მტკვარი Mtkvári, jokseb Kaspijan merhe), 380..770 m ü.m.t. korktusil. Kaikiš suremb ezilidn om Rustavi 11 km suvipäivnouzmha.

Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +13,8 C°, kezakun-sügüz'kun +20,4..+25,4 C°, tal'vkun-uhokun +2,7..+3,9 C°. Ekstremumad oma −24,4 C° (viluku) i +40,5 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +22,8 C° (tal'vku). Ei voi olda haloid semendkus-sügüz'kus. Paneb sadegid 511 mm vodes, enamba sulakus-kezakus (64..84 mm kus), vähemba tal'vkus-uhokus (16..21 mm kus). Paneb lunt 25 sm tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..69 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 73..78 % redukus-uhokus.

Tbilis jagase kümneks lidnrajonaks. Kaik nell' lidnanvuittušt žilod i 22 küläeländpunktan alištudas lidnan municipalitetale.

Tbilisin municipalitet om agjaha tazostadud lidn eriliženke statusanke. Valičendad oleldas kerdan nelläs vodes, kaik rahvaz valičeb Lidnan Suiman ezitajid (Sakrebulo) i Lidnan pämest.

Edeližed lidnan pämehed oma Davit Narmania (დავით ნარმანია, eloku 2014 — kül'mku 2017), Giorgi Ugulava (გიორგი უგულავა, heinku 2005 — tal'vku 2013).

Vn 2002 Gruzijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 081 679 ristitud, vn 2014 — 1 062 282 ristitud, municipalitetan (2014) — 1 108 717 ristitud. Läz pol'tošt millionad ristituid eläb lidnaglomeracijas (2020). Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1 259 692 eläjad vl 1989. Vn 2020 zavodindas kaik 1 154 314 ristitud elihe lidnas i 1 184 818 ristitud kaikes municipalitetas 720 km² pindal.

Rahvahad (kaik municipalitet, enamba 1 % vl 2014): gruzijalaižed — 89,9 %, armenijalaižed — 4,8 %, azerbaidžanlaižed — 1,4 %, venänikad — 1,2 %, jezidad — 1,0 %, toižed rahvahad — 1,7 %.

Ortodoksižed hristanuskojad (91,4 % vl 2002) oma enambuseks eläjiden keskes.

Avtobusad, minibusad, funikulörad, taksid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 1966 metropoliten radab lidnas (vspäi 2018 om 23 stancijad kahtel jonol, 27 km raudted).

Rahvahidenkeskeine civiline Tbilisin lendimport Šota Rustavelin nimed[1] (TBS / UGTB, 3,8 mln passažiroid vl 2018) sijadase 18 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Evropan, Lähižen Päivnouzmman, Azerbaidžanan i Kazahstanan järedoihe lidnoihe.

  1. Tbilisin rahvahidenkeskeižen lendimportan sait (tbilisiairport.com). (gruz.) (angl.)



Evropan pälidnad
Afinad | Amsterdam | Andorr la Vel'j | Baku | Belgrad | Berlin | Bern | Bratislav | Brüssel' | Budapešt | Buharest | Dublin | Hel'sinki | Jerevan | Kijev | Kišinöv | Kopenhagen | Lissabon | London | Lüblän | Lüksemburg-lidn | Madrid | Minsk | Monako-lidn | Moskv | Nikosii | Oslo | Pariž | Podgoric | Prag | Reikjavik | Rig | Rim | San Marino-lidn | Sarajevo | Skopje | Sofii | Stokhol'm | Zagreb | Tallidn | Tbilis | Tiran-lidn | Vaduc | Vallett | Varšav | Vatikan | Ven | Vil'nüs


Azijan pälidnad
Abu Dabi | Amman | Ankar | Astan | Ašhabad | Bagdad | Baku | Bandar Seri Begavan | Bankok | Beirut | Biškek | Dakk | Damask | Dili | Doh | Džakart | Dušanbe | El' Kuveit | Hanoi | Islamabad | Jerevan | Jerusalim | Kabul | Katmandu | Kuala Lumpur | Male | Manam | Manil | Maskat | Naip'jido | Nikosii | Pekin | Phen'jan | Pnompen' | Rijad | Sanaa | Seul | Singapur | Šri Džajavardenepura Kotte | Taškent | Tbilis | Tehran | Thimphu | Tokio | Ulanbatar | Uz' Deli | V'jent'jan