Artut'

Vikipedii
Jump to navigation Jump to search
Artut' normaližiš arvoimižiš.
80
0
2
18
32
18
8
2
Hg
200,592
Artut'

Artut' (Hghydrargyrum latinan kelel, amuižgrekan kelen ὕδωρ «vezi»- da ἄργυρος «hobed»-sanoišpäi) om 80nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahtenden gruppan laptalagruppas, tabluden kudendes periodas.

Element om harv londuses lujas (83 milligrammad tonnas), no om olmas artutin löudmižsijid äjiš valdkundoiš. Voib löuta sidä puhthas olendas mugažo, se om m. n. ičesündui artut'.

Artut' da sen ühtnendad oma lujas toksižed.

Fizižed ičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Artut' om nozol hobedaižvauged päličmänendmetall. Se om üks'jäine nozol metall normaližiš arvoimižiš.

Atommass — 200,592. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 13,534 g/sm³. Suladandlämuz — 234,32 K (−38,8 C°). Kehundlämuz — 629,88 K.

Londuseline artut' kogoneb seičemes stabiližes izotopaspäi: 196Hg (0,15%), 198Hg (10,04%), 199Hg (16,94%), 200Hg (23,14%), 201Hg (13,17%), 202Hg (29,74%) i 204Hg (6,82%). Tetas 33 ratud radioaktivišt izotopad 171..195, 197, 203, 205..210 atommassanke, i 16 izomärad.

Himižed ičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]

Artutin himine aktivižuz om väll'. Muigotandmär oleleb +1 i +2. Reagiruib galogenidenke i azotmuiktusenke. Sädab hapandusid lämudel +300 C°, no hapanduz čihodase tagaz lämudel +340 C°.

Kävutand[redaktiruida | redaktiruida purde]

Artutin kävutand om röunatud lujan toksižuden taguiči. Ottas metallad kävutamižhe metallurgijas (sekundarižen alüminijan ümbriradmine, kuldan kivendon ümbriradmine) da tehnikas (andimed, minibatarejad i detonatorad), maižanduses (pesticidad), 21. voz'sadahasai oli zelläks medicinas.

Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]